24 tiết khí - Đại hàn dưỡng sinh

Thời điểm này, sự thay đổi âm dương và chuyển hóa trong cơ thể diễn ra rất chậm, vì vậy nên ngủ sớm dậy muộn, không nên làm động dương khí quá sớm, mọi việc không nên quá vội vã, cần giữ tinh thần sâu lắng bên trong, tránh nóng giận. Đại hàn là một trong sáu tiết khí mùa đông, lúc này thời tiết lạnh cực độ, nên gọi là Đại hàn. Dưỡng sinh Đại hàn cần tập trung vào chữ “tàng”. Nghĩa là con người trong giai đoạn này cần kiểm soát hoạt động tinh thần, giữ tâm trạng yên tĩnh, giữ tinh thần bên trong, không để lộ ra ngoài. Như vậy mới có thể an toàn qua mùa đông. Về việc bồi bổ mùa đông, các chuyên gia y học có quan điểm khác nhau: một là có nhiều chuyên gia phản đối: Giáo sư Tề Văn Thắng, trưởng khoa cấp cứu bệnh viện Quảng An Môn Viện Hàn lâm Trung y Trung Quốc, khi trả lời phỏng vấn báo chí nói: “Thể chất người hiện đại khác biệt rất lớn so với trước đây, không mấy ai bị hư, vì vậy khi bồi bổ mùa thu đông và phòng bệnh, cần xem xét sự thay đổi thể chất này.” Chi tiết xem >> Bồi bổ mùa thu đông: Không còn phù hợp với người hiện đại Năm nay Tết Đông Chí không bồi bổ Người hiện đại cần “giải hỏa” Hai là có chuyên gia ủng hộ: Bồi bổ mùa đông, luật bồi bổ của y học Trung Hoa kế thừa hàng ngàn năm, trải qua thử thách, hiệu quả không cần nghi ngờ. Ba là phần lớn chuyên gia ủng hộ “nhận diện thể chất, bồi bổ theo chứng”: như bồi bổ bằng cao phải “phù hợp”, bồi bổ mùa đông nên “kiêng”, bồi bổ mùa đông đừng bồi bổ bừa bãi! Bồi bổ mùa đông có quy tắc. Theo quan điểm cá nhân của tôi về y học Trung Hoa, người lớn tuổi và những người có bệnh phù hợp với quan điểm thứ ba, người trẻ khỏe nên tham khảo quan điểm thứ nhất. ◇ Đặc điểm Đại hàn Sau Tiểu hàn 15 ngày là Đại hàn, hôm nay chính là tiết Đại hàn, cũng là tiết khí cuối cùng trong 24 tiết khí. Lúc này thời tiết tuy lạnh, nhưng vì đã gần xuân, nên không lạnh như giai đoạn Đại tuyết đến Đông chí. Lúc này, mọi người bắt đầu dọn dẹp, sửa sang, làm món ăn năm, chuẩn bị đồ lễ, vì lễ hội quan trọng nhất của người Trung Quốc – Tết Nguyên đán đang đến gần. Trong khoảng thời gian này còn có một ngày quan trọng đối với người miền Bắc – Lạp Bát, tức là ngày 8 tháng 12 âm lịch. Vào ngày này, người ta dùng ngũ cốc tạp, kết hợp với lạc, hạt dẻ, táo đỏ, hạt sen nấu thành một nồi cháo lạp bát thơm ngon, là món ăn không thể thiếu trong dịp Tết. Tóm lại, Đại hàn là tiết khí cuối cùng trong 24 tiết khí, cũng là thời điểm mùa đông sắp kết thúc, dường như đã cảm nhận được dấu hiệu của đất trời hồi xuân. ◇ Dưỡng sinh Đại hàn《Linh Khuỳnh·Bản Thần》nói: “Người trí dưỡng thần, nhất định phải thuận theo bốn mùa, thích nghi với lạnh nóng, hòa hoãn vui giận, an cư, điều hòa âm dương, điều hòa mềm cứng, như vậy tà khí không xâm nhập, sống lâu bền”.《Lữ Thị Xuân Thu·Số》nói: “Thiên sinh âm dương, lạnh nóng, khô ẩm, sự thay đổi bốn mùa, sự biến hóa vạn vật, chẳng có gì không lợi, chẳng có gì không hại. Thánh nhân quan sát âm dương phù hợp, phân biệt lợi ích vạn vật, để sinh tồn, vì vậy tinh thần an ổn trong thân thể, sống lâu”. Nghĩa là tuân theo quy luật tự nhiên không phải là thích nghi thụ động, mà là thái độ tích cực chủ động, trước tiên phải nắm bắt quy luật thay đổi của thiên nhiên, để phòng tránh xâm nhập của tà khí. Cổ nhân có câu: “Đại hàn Đại hàn, phòng gió giữ ấm, sáng uống rượu nhân sâm, hoàng kỳ, tối ăn viên Cửu Cúc Địa Hoàng”. Đây là kinh nghiệm của nhân dân lao động trong cuộc sống, cũng cho thấy sự coi trọng việc điều dưỡng cơ thể, nhân dịp tiết này, nhấn mạnh phương pháp dưỡng sinh cho phụ nữ. Trọng tâm điều dưỡng ăn uống cho phụ nữ là cố gắng bảo vệ tỳ thận, điều hòa huyết can. Các món thuốc thiện thường dùng là: Canh thịt cừu, gừng, đương quy: (trích từ《Kim Quí Yếu Lược》) Canh đương quy cá chép>>[Phương] đương quy 30g, gừng 30g, thịt cừu 500g.[Cách làm] Đương quy, gừng rửa sạch, thái lát, thịt cừu bỏ gân, rửa sạch, thái miếng, cho vào nồi nước sôi, luộc bỏ máu, vớt ra, để nguội. Cho nước vừa đủ vào nồi đất, cho thịt cừu vào, thêm đương quy và gừng, đun sôi lửa lớn, vớt bọt, chuyển lửa nhỏ hầm 1,5 giờ đến khi thịt cừu chín mềm. Lấy đương quy, gừng ra, uống nước, ăn thịt.[Công hiệu] Ấm trung, bổ huyết, tán hàn. Canh gà, kỷ tử, tam thất: (trích từ phương thuốc dưỡng sinh Huệ An Đường)[Nguyên liệu] kỷ tử 15g, tam thất 10g, gà mái 1 con, gừng 20g, hành 30g, rượu Thiệu 30g, hạt tiêu, hạt nêm vừa đủ.[Cách làm] Gà sống mổ sạch, rửa sạch, kỷ tử rửa sạch, tam thất 4g nghiền thành bột, 6g ngâm mềm, thái lát, gừng thái lát, hành thái đoạn. Gà cho vào nước sôi, luộc bỏ máu, vớt ra, vắt khô. Cho kỷ tử, tam thất lát, gừng, hành vào bụng gà, cho gà vào nồi hấp, đổ ít nước dùng, thêm hạt tiêu, rượu Thiệu; rắc bột tam thất lên thịt gà, đậy nắp, hấp lửa lớn 2 giờ, khi lấy ra thêm hạt nêm là được.[Công hiệu] Bổ hư ích huyết. (Tính chất ôn hòa, người già và người bệnh lâu ngày thể hư, kinh nguyệt, sản hậu huyết hư đều có thể ăn). Cà rốt xào đường chua:
[Nguyên liệu] Cà rốt nửa cân, gừng, đường, giấm, muối, hạt nêm, dầu thực vật vừa đủ.
[Cách làm] Cà rốt rửa sạch, thái sợi, gừng thái sợi để dùng. Đun nóng chảo, đổ dầu (nồi nóng, dầu lạnh), cho gừng sợi vào, xào thơm, cho cà rốt sợi vào, xào 2 phút, cho giấm, đường, tiếp tục xào đến khi gần chín, thêm muối, khi chín cho hạt nêm, bày ra đĩa.
[Công hiệu] Hạ khí bổ trung, lợi phổi, điều hòa đại tràng, an ngũ tạng. (Nghiên cứu y học hiện đại phát hiện cà rốt chứa “kali succinate”, là thành phần hiệu quả hạ huyết áp, người cao huyết áp có thể ép lấy nước uống). Cháo sữa:
[Nguyên liệu] Sữa nửa cân, gạo tẻ 100g.
[Cách làm] Gạo tẻ rửa sạch, cho vào nồi, đổ nước, đun lửa lớn, khi sôi chuyển lửa nhỏ, khi chín đến 6 thành, cho sữa vào, tiếp tục nấu đến khi thành cháo.
[Công hiệu] Nhẹ phổi, thông đại tiện, bổ hư dưỡng huyết.