Phương an thần trợ ngủ
Trong suốt cuộc đời, con người dành khoảng một phần ba thời gian để ngủ. Ngủ là nhu cầu sinh lý của cơ thể, đồng thời là phương tiện quan trọng để duy trì sức khỏe. Tác dụng chăm sóc sức khỏe của giấc ngủ chủ yếu gồm bốn điểm: thúc đẩy phát triển sinh trưởng; bảo vệ não bộ; loại bỏ mệt mỏi, phục hồi thể lực; tăng cường miễn dịch. Tuy nhiên, có một số người thường xuyên mất ngủ, khó ngủ, hoặc ngủ rồi dễ tỉnh, thường kèm theo các triệu chứng như chóng mặt, đầu nặng, quên lãng, mệt mỏi, ảnh hưởng nghiêm trọng đến công việc và học tập.
Chứng mất ngủ thường do chức năng ngũ tạng rối loạn gây ra, trong đó đặc biệt là tâm, can, thận. Do nguyên nhân khác nhau nên phân biệt thành hư và thực. Hư hỏa nhiễu tâm, tâm thận bất giao thì biểu hiện là kinh sợ, mệt mỏi, quên lãng, phiền muộn khó ngủ… đa số thuộc chứng hư; nếu bị hoảng sợ bên ngoài hoặc can uất hóa hỏa, phế nhiệt nhiễu tâm, tâm thần bất an thì thấy phiền nhiệt, hoảng sợ hoặc hay giận dữ, không thể ngủ được về đêm… đa số thuộc chứng thực. Trường hợp hư cần dùng các dược liệu dưỡng âm an thần, trường hợp thực cần dùng các dược liệu thanh phế bình can để điều chỉnh.
Các phương pháp chăm sóc sức khỏe an thần trợ ngủ truyền thống chủ yếu dựa vào bổ khí. Các thực phẩm thường dùng gồm liên tử, táo đỏ, táo nhân, bách hợp, long nhãn, sơn dược, thỏ, thịt hàu, cá vàng, tim động vật... Khi giấc ngủ được cải thiện, có thể giúp não bộ phục hồi mệt mỏi, hỗ trợ quá trình học tập và ghi nhớ. Từ góc độ này, các dược liệu an thần cũng có tác dụng nhất định đối với trí tuệ.
[Phương thứ nhất]
Táo đỏ 5 quả, gạo lứt 50 gram, Phục thần 10 gram. Sắc Phục thần trước, lọc lấy nước, sau đó dùng nước thuốc Phục thần kết hợp với táo đỏ và gạo lứt nấu thành cháo, mỗi ngày dùng 2 lần, sáng và tối ăn nóng.
Táo đỏ vị ngọt ấm, công năng bổ trung ích khí, dưỡng huyết an thần. Theo nghiên cứu của các học giả Nhật Bản, từ táo đỏ chiết xuất được một chất, thử nghiệm dược lý cho thấy có tác dụng an thần, gây ngủ. Hiệu ứng an thần này phù hợp với khái niệm “an thần” trong y học cổ truyền Trung Hoa.
Phục thần là phần trắng ở giữa rễ thông của nấm Phục linh, thuộc loài nấm đa lỗ, vị và tính giống Phục linh, vị ngọt, tính bình, chuyên dưỡng tâm an thần, dùng để chữa chứng tâm thần bất an, kinh sợ, quên lãng. Như lời ghi trong "Danh y biệt lục": "Phục thần止 kinh sợ, nhiều tức giận, hay quên, mở lòng ích trí, an hồn phách, dưỡng tinh thần". Dịch sắc của Phục thần có tác dụng an thần.
Gạo lứt (tiểu mạch) có thành phần dinh dưỡng tương tự gạo thông thường, có công năng kiện tỳ hòa vị. Theo "Tùy tức hậu thực thực phổ": "Công năng của gạo lứt tương tự gạo tẻ, nhưng tính hơi lạnh, thích hợp cho người bệnh ăn."
Phương này nếu chỉ dùng táo đỏ thì lực yếu, vì vậy chọn Phục thần và gạo lứt làm phụ trợ, phối hợp Phục thần tăng cường hiệu lực an thần, phối hợp gạo lứt bổ khí vị. Toàn phương có tác dụng kiện tỳ dưỡng tâm, an thần ích trí, phù hợp với mọi trường hợp tâm tỳ hư, kinh sợ, trĩ trung, mất ngủ, quên lãng, tinh thần không tập trung.
[Phương thứ hai]
Sắc tươi Bách hợp 30 gram, gạo nếp 50 gram, đường phèn vừa đủ. Tách Bách hợp thành từng cánh, rửa sạch, nấu cơm với gạo nếp theo cách thông thường, khi gạo gần chín thì cho Bách hợp vào nấu đến khi thành cháo, thêm đường phèn để điều vị. Nếu không có Bách hợp tươi thì dùng Bách hợp khô 10 gram thay thế, nấu cùng gạo thành cháo. Mỗi ngày dùng 2 lần, sáng và tối ăn nóng.
Bách hợp từ xưa đã được dùng như thực phẩm bổ dưỡng, vừa ăn vừa dùng làm thuốc. Theo "Thần nông bản thảo kinh", Bách hợp được xếp vào loại thượng phẩm. Các tài liệu dược lý ghi nhận công dụng bảo vệ sức khỏe của Bách hợp gồm: “bổ thổ, an tâm”, “ích trí”, “dưỡng sinh cường tráng”, “không già kéo dài tuổi thọ”... Vị ngọt bình, có tác dụng bổ trung, nhuận phổi, thanh tâm an thần.
Phương này thơm nhẹ, mềm mại, bổ dưỡng mà không ngấy. Kiện tỳ ích khí, bổ tinh an thần, phù hợp với người bệnh sau khi ốm, thiếu khí, thiếu huyết.
|
