Nhạc khí tu dưỡng tâm tình
Đàn, cờ, thư, họa – bốn việc tao nhã trong đời sống văn hóa truyền thống Trung Hoa. Và đàn đứng đầu, cho thấy sự coi trọng của con người đối với nó.
Linh Khúc – Tà Khách Phiên viết: “Trời có ngũ âm, người có ngũ tạng; trời có lục luật, người có lục phủ… đây chính là mối tương ứng giữa con người với thiên địa”, từ đó cho thấy mối liên hệ giữa ngũ âm lục luật trong âm nhạc tự nhiên và ngũ tạng lục phủ trong cơ thể con người. Trong Linh Khúc – Ngũ Âm Ngũ Vị Phiên lại cụ thể chỉ ra mối tương ứng giữa ngũ âm (cung, thương, giáp, chinh, vũ) và các mối quan hệ điều dưỡng ngũ tạng. Ví dụ: “Âm thương vang vọng, mạnh mẽ, giúp chế ngự sự nóng giận, khiến người bình an; âm giáp êm dịu, bình hòa, giúp xua tan ưu phiền, giúp ngủ ngon; âm cung du dương, hài hòa, giúp bổ tỳ vị, tăng khẩu vị; âm chinh trầm bổng, vang vọng, thông huyết mạch, tỉnh táo tinh thần; âm vũ mềm mại, thấu suốt, gợi lên trí tưởng tượng, khơi dậy tâm hồn”.
Ông Âu Dương Tu, văn hào đời Bắc Tống, từng mắc chứng trầm cảm, nghỉ hưu về nhà, nhiều lần điều trị không hiệu quả. Sau đó, ông học đàn từ bạn bè, “lâu dần trở nên vui vẻ”, thậm chí “không còn để ý đến bệnh tật trong người”. Bạn ông là Dương Trí, vì thi cử thất bại nhiều lần, tâm trạng u ám, trầm cảm thành bệnh. Ông nhiệt tình tặng Dương Trí một cây đàn, và viết bài Tặng Dương Trí Tự, chia sẻ kinh nghiệm cá nhân: “Muốn làm dịu tâm, dưỡng bệnh, đàn cũng có thể giúp ích”. Ông khuyên Dương Trí dùng việc đàn để gửi gắm tâm tình, giải tỏa ưu phiền, hồi phục sức khỏe.
Qua đó, có thể thấy việc chơi đàn có tác dụng điều hòa rõ rệt đối với hoạt động tinh thần. Nói chung, chơi đàn hoặc biểu diễn nhạc cụ khác đều đòi hỏi tập trung cao độ, loại bỏ tạp niệm, dùng cả thân và tâm. Trong lúc biểu diễn, âm nhạc hay, dễ chịu khiến cảm xúc con người dịu dàng, ổn định, cảm xúc được bộc lộ, tính cách được tu dưỡng và nâng cao; âm nhạc oai hùng, mạnh mẽ có thể khiến cảm xúc phấn chấn, sinh ra sức mạnh tiến lên; âm nhạc miêu tả dòng nước chảy, mây trôi, chim hót, hoa nở, khiến cảm xúc bình yên, đạt đến trạng thái thư giãn, mở rộng tâm hồn, từ đó được hưởng thụ vẻ đẹp.
|
