Khi mùa hương hạt dẻ, nói về hạt dẻ

Khi mùa hương hạt dẻ, nói về hạt dẻ
Hạt dẻ còn gọi là đại lý, bạch lý, mao lý, là đặc sản của Trung Quốc, người nước ngoài gọi nó là “quả nhân sâm”. Hạt dẻ có thể ăn sống, cũng có thể chế biến thành bánh, món ăn, nấu cháo, nhưng được ưa chuộng nhất là hạt dẻ rang đường ngọt mát, hoặc hạt dẻ hầm gà, hạt dẻ hầm thịt.
Theo y học cổ truyền Trung Hoa, hạt dẻ vị ngọt tính ấm, vô độc, có tác dụng “dưỡng khí bổ tỳ, dày bụng, bổ thận cường gân, hoạt huyết chỉ huyết”. Ăn sống hay ăn chín đều có thể chữa các bệnh như yếu lưng gối, tiểu tiện nhiều, nghẹn ăn, chảy máu phân, viêm hạch bạch huyết mãn tính, lao hạch cổ, và các chứng bệnh do tỳ vị hư hàn gây ra như tiêu chảy mãn tính, hoặc do thận hư gây vô sinh lâu năm. Dùng vỏ hạt dẻ đã phơi khô, đốt thành tro, nghiền thành bột, trộn với mật ong, pha nước uống, có thể chữa chảy máu nội trĩ. Một số thầy thuốc Đông y còn phối hợp vỏ hạt dẻ với cây tử cẩm, đương quy để điều trị viêm hạch cổ cấp tính và u tuyến giáp.
Hạt dẻ giàu thành phần dinh dưỡng, nhưng dù là hạt dẻ sống hay đã nấu chín, hàm lượng protein, chất béo và các vitamin đều không cao, thành phần chủ yếu là đường (tức carbohydrate). Hạt dẻ tạo ra nhiều năng lượng, chỉ vì hạt dẻ tươi chứa nhiều nước nên các thành phần dinh dưỡng thấp hơn so với hạt dẻ khô và đã nấu chín. Do hàm lượng đường trong hạt dẻ không thấp, nên khi ăn hạt dẻ để bồi bổ, cần tránh ăn quá nhiều, đặc biệt là người mắc bệnh tiểu đường, để tránh ảnh hưởng đến sự ổn định đường huyết.