Khoai lang là thân củ của cây thuốc mễ thuộc họ khoai lang, tên khoa học là Dioscorea opposita, chất lượng tốt nhất được sản xuất ở các nơi như Bác Ái, Tấn Dương, Vũ Trí, Ôn Hiến, tỉnh Hà Nam, được gọi là “Hoài khoai lang”, là một trong “Tứ đại Hoài dược” nổi tiếng. Khoai lang vừa là thực phẩm ngon miệng, vừa là vị thuốc Đông y phổ biến.
Theo Phó Giáo sư, Phó Giám đốc Phòng khám Trung tâm Y học Trung Hoa tỉnh Hà Nam, Lã Trung Tâm, khoai lang vị ngọt, tính bình, vào ba kinh tỳ, phổi, thận. Có tác dụng kiện tỳ, bổ phổi, cố thận, ích tinh. Công dụng dược lý lâu đời, được ghi chép lần đầu trong sách “Sơn Hải Kinh”. Sách “Thần Nông Bản Thảo Kinh” – cuốn bản thảo đầu tiên của Trung Quốc thời Hán – xếp khoai lang vào loại thượng phẩm “bổ hư, trừ hàn, trường cơ nhục, lâu phục minh nhiêu”. Cho rằng khoai lang “ích thận khí, kiện tỳ vị, chỉ tả tả, hóa đàm dâm, nhuận da mao” được ghi rõ trong sách “Bản Thảo Cương Mục” của Lý Thời Trân. Sách “Nhật Hoa Tử Bản Thảo” nói khoai lang “phụng ngũ tạng, cường gân cốt, trường trí an thần, chủ trị xuất tinh, quên lãng”. Sách “Dược Phẩm Hóa Nghĩa” cũng nói: “Khoai lang, ôn bổ mà không đột ngột, hương dịu mà không khô, từ từ có công dụng kiện phổi, chữa ho lâu ngày do phổi hư, thật là ổn định. Vì vị ngọt, mùi thơm, dùng để trợ tỳ, chữa tiêu chảy do tỳ hư, mệt mỏi, buồn ngủ, tứ chi mỏi mệt.” Y học Trung Hoa hiện đại thường dùng khoai lang điều trị tiêu chảy kéo dài do tỳ hư, viêm ruột mạn tính, ho kéo dài do phổi hư, viêm dạ dày mạn tính, tiểu đường, xuất tinh, đái dầm, băng huyết. Trong dân gian cũng thường dùng khoai lang điều chỉnh thể chất suy nhược sau bệnh hoặc sau sinh, thường đạt hiệu quả tốt.
Phân tích khoa học hiện đại cho thấy điểm nổi bật nhất của khoai lang là hàm lượng mucoprotein rất cao. Mucoprotein là hỗn hợp đa đường và protein, có tác dụng bảo vệ đặc biệt đối với cơ thể, giúp ngăn ngừa tích tụ mỡ trên mạch máu, duy trì tính đàn hồi của mạch máu, ngăn ngừa xơ vữa động mạch xảy ra sớm. Khoai lang có thể dùng để giảm tích tụ mỡ dưới da, ngăn ngừa teo rút mô liên kết, phòng ngừa viêm khớp dạng thấp, bệnh da cứng. Nhiều phương thuốc bổ dưỡng như Lục Vị Địa Hoàng Hoàn, Cúc Cúc Địa Hoàng Hoàn, Quy Tỳ Thang, Tham Linh Bạch Truật Tán đều có chứa khoai lang. Chất dopamine trong khoai lang có chức năng giãn mạch, cải thiện tuần hoàn máu. Khoai lang còn chứa choline, 16 loại axit amin, polyphenol oxidase, protein, đường, vitamin, chất béo, amylase, và các khoáng chất vi lượng như iốt, canxi, sắt, phốt pho – những chất không thể thiếu cho cơ thể, là thực phẩm tốt hỗ trợ tiêu hóa, hạ đường huyết. Đặc biệt đáng chú ý là đối với các chị em hiện đại yêu cái đẹp, khoai lang chính là thực phẩm giàu dưỡng chất, ít calo, có thể ăn thoải mái mà không lo tăng cân, là món ăn thanh lọc tự nhiên.
Phương pháp dùng khoai lang rất đa dạng, có thể “trộn”, “xào”, “sơ chế”, “hầm”, “nấu”, “nướng”, là nguyên liệu lý tưởng cho chế độ ăn dinh dưỡng và ăn uống trị bệnh. Phó Giáo sư, Phó Giám đốc Phòng khám Trung tâm Y học Trung Hoa tỉnh Hà Nam, Lã Trung Tâm khuyến nghị, nếu muốn dùng khoai lang lâu dài, nên nấu cháo, vừa đơn giản, dễ làm, vừa tận dụng tối đa giá trị dinh dưỡng. Tuy nhiên, người bị đầy hơi, trướng bụng hoặc có tà khí, tích trệ thì không nên dùng.
Cháo khoai lang Khoai lang tươi 150 gram, rửa sạch, gọt vỏ, cắt thành miếng. Gạo nếp 150 gram, rửa sạch. Trước tiên nấu gạo nếp thành cháo, khi gần chín cho khoai lang vào, khi cháo chín là có thể ăn. Dùng cho các chứng: tiêu chảy do tỳ hư, mệt mỏi, buồn ngủ, tứ chi mỏi mệt, kém ăn, rối loạn tiêu hóa, ho kéo dài do phổi hư, xuất tinh do thận hư, tiểu đường, tim đập nhanh, ra mồ hôi trộm, băng huyết ở phụ nữ. Người trung niên và cao tuổi ăn cháo khoai lang vào mùa xuân rất phù hợp.
Cháo khoai lang – kỷ tử Khoai lang tươi 200 gram, rửa sạch, gọt vỏ, cắt miếng. Gạo trắng 30 gram, rửa sạch. Nhân táo nhân 5 gram, rửa sạch, nghiền nhẹ và bỏ vào túi vải. Kỷ tử 30 gram. Trước tiên nấu khoai lang và túi vải chứa nhân táo nhân, khi cháo gần chín cho kỷ tử vào, đun tiếp đến khi chín kỹ. Món cháo này có tác dụng kiện tỳ vị, bổ phổi thận tinh khí, an thần, giúp ngủ ngon.
|
