Nói về "cao phương" vào mùa thu đông

Cao phương là dạng thuốc cô đặc được chế từ nhiều vị thuốc theo phương thuốc do y học cổ truyền lựa chọn dựa trên thể chất và tình trạng bệnh lý của từng bệnh nhân, trải qua nhiều lần sắc, cô đặc thành dạng cao. Việc dùng cao phương để bồi bổ vào mùa đông là phương pháp bảo vệ sức khỏe truyền thống của Trung Hoa, vừa có thể chữa bệnh, vừa có thể bồi bổ, phạm vi ứng dụng rộng rãi. Những người mắc bệnh mạn tính kéo dài như viêm phế quản mạn tính, phổi khí thũng, hen suyễn, đau dạ dày, viêm ruột, sa nội tạng, rối loạn kinh nguyệt ở phụ nữ, sa tử cung, hội chứng tiền mãn kinh, vô sinh ở nam nữ, rối loạn chức năng sinh dục, đau lưng gối ở người già, viêm thận, phục hồi khí huyết sau phẫu thuật, sau sinh hoặc sau bệnh nặng, suy giảm thị lực, v.v., đều có thể dùng cao phương điều trị vào mùa đông. Cao phương thường bắt đầu dùng từ ngày lập đông, kéo dài đến ngày lập xuân. Mỗi ngày dùng 1–2 lần. Việc dùng cao phương cần kiên trì, nếu duy trì dùng trong vài năm, thể chất sẽ được tăng cường đáng kể.
Người dân trong xã hội hiện đại bị “không khỏe” (sub-health) đặc biệt phù hợp với điều trị bằng cao phương. Khi sống trong trạng thái quá lao lực, tiêu hao thể lực tương đối ít, ăn uống thất điều, nghiện thuốc lá, rượu bia hoặc sinh hoạt không quy luật, lâu ngày sẽ dẫn đến suy giảm tinh lực, thể chất suy giảm, dễ mệt mỏi, tức ngực, khó thở, thay đổi tâm trạng, dễ cáu gắt, ăn kém, đầy bụng khó chịu, lưng đau, gối mỏi, giảm ham muốn, chóng mặt, ù tai, ngủ không yên hoặc chỉ nghỉ một chút là buồn ngủ, dễ bị cảm… Khi đi khám xét nghiệm, có thể hoàn toàn bình thường, hoặc một số chỉ số ở trạng thái “biên giới”, nhưng không có dấu hiệu chỉ định bệnh lý cụ thể. Tình trạng “không khỏe” này, trong y học hiện đại thường không có thuốc chữa, nhưng thông qua điều trị bằng y học cổ truyền và thảo dược thường đạt hiệu quả bất ngờ.
Y học cổ truyền phân biệt trạng thái “không khỏe” chủ yếu theo chứng hư. Thường căn cứ vào các triệu chứng riêng, tuổi tác, tiền sử bệnh, thời tiết, thói quen sinh hoạt, môi trường làm việc, trạng thái tinh thần, v.v. để phân tích chứng bệnh, trước tiên phân biệt hướng hư âm, hư dương, hư khí, hư huyết; sau đó phân tích thuộc về ngũ tạng (tâm, can, tỳ, phế, thận), mối quan hệ giữa ngũ tạng, mối quan hệ biểu lý giữa tạng và phủ, mối liên hệ ngoại nội của kinh lạc, cuối cùng mới ra đơn thuốc.
Y học cổ truyền cho rằng việc điều chỉnh trạng thái “không khỏe” chủ yếu dựa vào việc xây dựng thói quen sinh hoạt lành mạnh, vận động và luyện tập thích hợp, điều chỉnh tinh thần và cảm xúc tốt, kết hợp với điều trị bằng thuốc. Mùa đông là thời điểm lý tưởng để điều chỉnh, vì mùa đông là thời gian tinh khí được tàng trữ ở thận, thận tinh đầy đủ, có nền tảng vật chất vững chắc, thể chất tăng lên, sinh lực tăng, đủ để đảo ngược trạng thái “không khỏe” trở về trạng thái khỏe mạnh. Làm một cao phương, dùng suốt mùa đông, “bổ năng lượng”, “sạc pin” cho cơ thể, giống như câu nói dân gian: “Bồi bổ mùa đông, năm tới đánh hổ”.