Kết hợp Đông - Tây y điều trị đờm nhiều

Đông y cho rằng, nguyên nhân sinh ra đờm chủ yếu liên quan đến hai tạng phổi và tỳ. Phổi chủ hô hấp, điều tiết khí nguyên (khí căn bản) ra vào và lên xuống. Nếu phổi mất chức năng thanh giáng, sẽ xuất hiện các chứng như ho, khái, nằm không thoải mái. Khi phong tà hoặc hàn tà xâm nhập vào phổi, khiến dịch thể trong phổi kết tụ thành đờm. Tỳ chủ vận hóa, tức là tiêu hóa và vận chuyển dưỡng chất đến các tạng phủ. Nếu thấp tà xâm nhập vào cơ thể, hoặc suy nghĩ quá độ, lao lực, ăn uống thất thường, đều có thể tổn thương tỳ, làm mất chức năng vận hóa, dẫn đến thủy thấp nội đình, kết tụ thành đờm.I. Điều trị đờm nhiều theo phân chứng Đông yĐông y chia đờm thành các loại: hàn đờm, phong đờm, nhiệt đờm, thấp đờm và táo đờm.1. Hàn đờm do hàn tà xâm nhập phổi, khiến dịch thể trong phổi kết tụ thành đờm. Đờm màu trắng, bệnh nhân sợ lạnh, thích uống đồ nóng, lưỡi bạch nhạt hoặc bết dính, mạch phù nhu. Phương pháp gia giảm: Quế chi 6g, Bán hạ chế 10g, Can khương 6g, Tế tâm 3g, Tinh nhân 10g, Bạch giới tử 6g. Nếu có khí thũng thêm Trư ma hoàng sao 6–9g.2. Phong đờm do phong tà xâm nhập phổi gây cảm lạnh, ban đầu đờm loãng trắng, sau đó chuyển sang đờm vàng đặc, bệnh nhân sợ gió, lưỡi ban đầu trắng, sau chuyển sang vàng nhạt, phương pháp gia giảm: Tinh nhân 10g, Tô diệp 6g, Kinh giới 6g, Tiền hồ 10g, Cúc cốt 10g, Bạch tiền 10g. Khi màu đờm chuyển vàng, thêm Đản tinh 6g, Liên kiều 10g, Ngân hoa 12g.3. Nhiệt đờm do nhiệt tà xâm nhập phổi hoặc trước đó bị phong hoặc hàn tà rồi sốt cao kéo dài vài ngày, khiến dịch thể bị thiêu đốt chuyển thành đờm vàng đặc, bệnh nhân sợ nóng, thích uống nước mát, lưỡi đỏ, lớp lưỡi vàng dính, phương pháp gia giảm từ Tiêu bạch tán: Tang bạch bì 10g, Địa cốt bì 10g, Cam thảo 5g, Sinh thạch cao 30g, Hoàng cầm 10g, Tinh nhân 10g, Đản tinh 6g.4. Thấp đờm do thấp tà xâm nhập cơ thể (như sống ở môi trường ẩm ướt), khiến chức năng phổi và tỳ rối loạn hoặc ăn uống thất thường gây rối loạn vận hóa. Đờm trắng, loãng như nước, bệnh nhân có biểu hiện thân nặng, mệt mỏi hoặc đi ngoài lỏng, lưỡi bạch nhạt hoặc bết dính, phương pháp gia giảm từ Nhị trần thang: Bán hạ chế 10g, Trần hồng 10g, Phục linh 10g, Cam thảo sao 5g, Tinh nhân 10g, Dưỡng nhân 15g, Sắc bạch truật mỗi thứ 10g.5. Táo đờm do thời tiết khô hạn kéo dài, khô tà xâm nhập phổi, đờm đặc khó khạc, hoặc có ho ra máu, bệnh nhân cảm giác miệng mũi họng khô, lưỡi bạch nhạt, phương pháp gia giảm từ Thanh táo cứu phế thang: Bắc sâm 15g, Thiên mai đông mỗi thứ 10g, Sinh thạch cao 30g, Chế bả diệp 10g, Tinh nhân 10g, Sinh địa 15g, Triết bối 10g, Ngọc trúc 15g.Thuốc Đông y chữa đờm:1. Dịch tre tươi: Ngày 3–4 lần, mỗi lần 10–15ml.2. Dịch tre phối hợp (thuốc trừ đờm): Ngày 3 lần, mỗi lần 2 ống.3. Thuốc khử đờm tinh khiết: Ngày 3 lần, mỗi lần 1 thìa.II. Chẩn đoán và điều trị đờm nhiều theo Tây yNgười bình thường chỉ có một lượng đờm rất nhỏ. Khi hút thuốc hoặc có bệnh lý đường hô hấp, lượng đờm sẽ tăng lên. Dưới đây giới thiệu một số bệnh thường gặp gây đờm nhiều:1. Viêm phế quản mạn tính: Dễ tái phát ho, khái, đờm nhiều khi gặp lạnh, kéo dài không khỏi, có thể hình thành phổi khí thũng và bệnh tim phổi. Khi kèm nhiễm khuẩn, đờm vàng đặc và sốt.2. Viêm phổi: Viêm phổi đại diện có đờm màu gỉ sắt, kèm rét run và sốt.3. Lao phổi: Sốt, ra mồ hôi đêm, khi hình thành ổ rỗ phổi thì đờm nhiều, xét nghiệm tìm thấy vi khuẩn lao, có thể kèm đờm lẫn máu.4. Phình phế quản: Đờm rất nhiều, có thể chia thành ba lớp: loãng, đặc, đặc hơn hẳn, cũng có thể kèm ho ra máu.5. Áp xe phổi: Đờm đặc và mùi hôi, kèm sốt.6. Nhiễm khuẩn Pseudomonas aeruginosa: Đờm màu xanh hoặc xanh vàng, đặc, kèm sốt.7. Ung thư phổi: Ho đờm loãng hoặc đặc, đôi khi có máu, giai đoạn cuối đờm cũng hôi.Để xác định rõ nguyên nhân gây đờm nhiều, cần đến bệnh viện kiểm tra kỹ càng, như chụp X-quang ngực. Nếu nghi ngờ ung thư phổi, nên chụp phim cắt lớp hoặc CT ngực, xét nghiệm đờm để tìm tế bào ung thư, tốt nhất nên làm nội soi khí quản để chẩn đoán sớm, phẫu thuật sớm, xạ trị hoặc hóa trị sớm. Nếu là nhiễm trùng, cần làm xét nghiệm nuôi cấy đờm. Sau khi nuôi cấy được vi khuẩn gây bệnh, cần làm thử nghiệm nhạy cảm với kháng sinh để lựa chọn kháng sinh phù hợp.Dưới đây giới thiệu 3 loại thuốc Tây thường dùng để hóa đờm:1. Amoni clorid: Ngày 3 lần, mỗi lần uống sau bữa ăn 0,3–0,6g.2. Bixiao Tan: Ngày 3 lần, mỗi lần 8–16mg.3. Carboxymethylcysteine: Ngày 3 lần, mỗi lần 0,6g (1 viên).