การรักษาภาวะหมดแรงจากอากาศร้อนโดยใช้แนวทางการแพทย์จีนและตะวันตกร่วมกัน

ในทางการแพทย์จีน ถือว่าการได้รับลมร้อนในฤดูร้อนเป็นสาเหตุภายนอกของการหมดแรงจากอากาศร้อน ส่วนความอ่อนแอของพลังงานภายใน (เจิ้งฉี) เป็นปัจจัยภายในที่ทำให้เกิดโรคได้ เมื่อถึงฤดูร้อน ลมร้อนเป็นกษัตริย์ ทำให้อุณหภูมิสูงและความชื้นสูง หากบุคคลมีพลังงานภายในอ่อนแอ หรือเหนื่อยล้าจนสูญเสียพลังงานและน้ำเหลือง ลมร้อนก็สามารถเข้าสู่ร่างกายได้ จึงทำให้เกิดโรค ดังนั้น โรคนี้จึงมีลักษณะเฉพาะตามฤดูกาล ผู้ที่มีความเสี่ยงต่อการหมดแรงจากอากาศร้อน ได้แก่ ผู้สูงอายุ ผู้ป่วยที่ต้องนอนอยู่บนเตียง ผู้ที่เพิ่งคลอดบุตร และทารกแรกเกิด รวมถึงผู้ที่ทำงานกลางแจ้ง ดร.เจียงผิง มองว่า การรักษาโรคนี้ควรเน้นการขจัดความร้อนจากลมร้อนอย่างรวดเร็ว ต้องเน้นคำว่า "เร็ว"
การรักษาทางการแพทย์จีน
วินิจฉัยตามอาการ แล้วรักษาตามอาการ สามารถรักษาได้ผลดีมาก
ลมร้อนเข้าสู่หยางหมิง อาการแสดงคือ ไข้สูงกะทันหัน ปวดศีรษะ เวียนศีรษะ ร้อนตัว หงุดหงิด ร้อนใน น้ำลายแห้ง ลิ้นแดง ผิวหนังมีสะเก็ด ชีพจรเร็ว อาการนี้เกิดจากลมร้อนทำลายพลังงาน ความร้อนรุนแรงในหยางหมิง รักษาโดยการขจัดความร้อนจากลมร้อน ใช้ตำรับไบฮูตังเพิ่มเติม: ปูซือ 30 กรัม ชีโม่ 10 กรัม ถั่งก๊ก 10 กรัม ลู่เกิน 30 กรัม ผิวมะพร้าวสีเขียว 30 กรัม ข้าวกล้อง 10 กรัม
ลมร้อนทำลายพลังงานและน้ำเหลือง อาการแสดงคือ ไข้ หงุดหงิด ร้อนตัว เหงื่อออก กระหายน้ำ รู้สึกเหนื่อย อ่อนเพลีย ลิ้นผิวบาง ชีพจรอ่อน อาการนี้เกิดจากลมร้อนทำลายพลังงานและน้ำเหลือง รักษาโดยการขจัดความร้อนจากลมร้อน ฟื้นฟูพลังงานและน้ำเหลือง ใช้ตำรับชิงซูอีจี้ตังเพิ่มเติม: ซีหยวนเซิน 10 กรัม ชีฮู 10 กรัม หม่าตง 10 กรัม หวงเหลียน 6 กรัม จูเย่ 10 กรัม เฮ่อจิง 10 กรัม ชีโม่ 10 กรัม ถั่งก๊ก 10 กรัม ข้าวกล้อง 10 กรัม ผิวมะพร้าวสีเขียว 30 กรัม
พลังงานและน้ำเหลืองใกล้สูญเสีย อาการแสดงคือ ไข้ลดลงอย่างฉับพลัน เหงื่อออกมาก หงุดหงิด กระหายน้ำ รู้สึกอ่อนเพลีย ชีพจรอ่อน อาการนี้เกิดจากลมร้อนทำลายพลังงานและน้ำเหลือง จนพลังงานอ่อนแอ รักษาโดยการเสริมพลังงาน ฟื้นฟูน้ำเหลือง และป้องกันการสูญเสีย ใช้ตำรับเชิ่งมาอีตังเพิ่มเติม: เต่าเหยิน 10 กรัม หม่าตง 30 กรัม วูเอิ้ยซือ 10 กรัม ชีฮู 10 กรัม ข้าวกล้อง 10 กรัม ผิวมะพร้าวสีเขียว 30 กรัม
ลมร้อนรุนแรงกระตุ้นลมในตับ อาการแสดงคือ ไข้ แขนขาเกร็ง ฟันแน่น หมดสติ ชีพจรแข็งและเร็ว อาการนี้เกิดจากลมร้อนรุนแรง กระตุ้นลมในตับ รักษาโดยการขจัดความร้อนจากลมร้อน สงบลมในตับ ใช้ตำรับหลิงหยางกูติงตังเพิ่มเติม: ผงเขาแอลกอร์ 1.5 กรัม (ใส่ในน้ำดื่ม) กูติง 10 กรัม ซางเย่ 10 กรัม ชวนเป่ย 6 กรัม ซือชงตี้ 30 กรัม จูฮวา 10 กรัม ชงปั่ว 10 กรัม ถั่งก๊ก 10 กรัม
หากสถานการณ์เร่งด่วน ควรใช้ซือซือซาน จี้เป่าตัน อานกงนิวฮวงว่าน ให้ทางจมูก หรือใช้การฝังเข็มกระตุ้นแรงที่จุดอินกวน ร่วมกับจงจง ฯลฯ
การรักษาทางการแพทย์ตะวันตก
1. ภาวะหมดแรงเริ่มต้นและภาวะหมดแรงเบา ผู้ป่วยควรออกจากสภาพแวดล้อมที่ร้อนจัด ไปพักผ่อนในที่ร่มและเงียบสงบ ดื่มน้ำดื่มเย็นที่มีเกลือ อาการจะค่อยๆ ดีขึ้นเอง สำหรับภาวะหมดแรงเบาที่มีแนวโน้มจะมีภาวะล้มเหลวของระบบหายใจและไหลเวียนโลหิต ควรให้สารน้ำกลูโคสและโซเดียมคลอไรด์ทางหลอดเลือดดำ ถ้าจำเป็น อาจใช้ยากระตุ้นระบบหายใจและไหลเวียนโลหิต
2. ภาวะหมดแรงรุนแรง ต้องทำการช่วยชีวิตอย่างเร่งด่วน หลักการรักษาคือ ลดอุณหภูมิร่างกายที่สูงเกินไปอย่างรวดเร็ว แก้ไขความผิดปกติของน้ำ แร่ธาตุ และกรด-เบส รวมถึงป้องกันและรักษาภาวะช็อก ภาวะสมองบวม ฯลฯ วิธีลดอุณหภูมิมีสองวิธี:
การลดอุณหภูมิทางกายภาพ วางผู้ป่วยไว้ในห้องพักที่มีอุณหภูมิปกติ (25℃) วางถุงน้ำแข็งไว้ที่ศีรษะ ใต้รักแร้ และบริเวณขาหนีบ ใช้น้ำเย็น น้ำแข็ง หรือแอลกอฮอล์เช็ดตัว พร้อมเปิดพัดลมเป่าผู้ป่วย ถ้าจำเป็น อาจแช่ร่างกายผู้ป่วยทั้งตัว (ยกเว้นศีรษะ) ลงในน้ำเย็น 4℃ เพื่อลดอุณหภูมิของแขนขา ป้องกันการคั่งของเลือดรอบนอก อย่างไรก็ตาม ในการลดอุณหภูมิทางกายภาพในระยะแรก ผิวหนังอาจตอบสนองต่อความเย็นโดยหดตัว ทำให้กล้ามเนื้อสั่น ซึ่งอาจทำให้การระบายความร้อนลดลง หรือแม้กระทั่งเพิ่มการผลิตความร้อนในร่างกาย ทำให้อุณหภูมิสูงขึ้น ดังนั้น ปัจจุบันส่วนใหญ่แนะนำให้ใช้การลดอุณหภูมิทั้งทางยาและทางกายภาพร่วมกัน
การลดอุณหภูมิทางยา ยาลดอุณหภูมิที่ใช้ในปัจจุบันคือคลอโพรไซซีน ซึ่งมีผลหลายประการ ได้แก่ ควบคุมศูนย์กลางควบคุมอุณหภูมิของสมองส่วนล่าง ขยายหลอดเลือดรอบนอก ช่วยเพิ่มการระบายความร้อน คลายกล้ามเนื้อ ลดการสั่นของกล้ามเนื้อ ป้องกันการผลิตความร้อนมากเกินไป ลดการใช้พลังงานของเซลล์ ทำให้ร่างกายทนต่อภาวะขาดออกซิเจนได้ดีขึ้น ต้านฤทธิ์ฮิสตามีน ป้องกันภาวะช็อก
ยาแอสไพริน ฯลฯ สามารถใช้ร่วมกับคลอโพรไซซีนได้
ในกระบวนการลดอุณหภูมิทั้งหมด ต้องดูแลอย่างเข้มงวด ตรวจสอบอุณหภูมิ ความดันโลหิต และหัวใจอย่างใกล้ชิด เมื่ออุณหภูมิที่ทวารหนักลดลงถึงประมาณ 38℃ ควรหยุดการลดอุณหภูมิทันที เพื่อป้องกันอันตรายจากการต่ำเกินไปจนหมดสติ
3. การป้องกันภาวะแทรกซ้อน ผู้สูงอายุและผู้ที่มีโรคหัวใจหลอดเลือด ไม่ควรให้สารน้ำทางหลอดเลือดเร็วเกินไป ผู้ที่มีแนวโน้มจะมีภาวะหัวใจล้มเหลว ควรใช้ยาดิจิทอลเร็ว ผู้ที่มีภาวะไตทำงานผิดปกติ ควรจำกัดการบริโภคน้ำและเกลือ ต้องระวังระดับโพแทสเซียมในเลือดเป็นพิเศษ ผู้ที่มีอาการเหลือง ควรใช้วิตามินบีและซีในปริมาณมาก ผู้ป่วยที่หมดสติมีความเสี่ยงต่อการติดเชื้อปอดจากน้ำมูก หรือการติดเชื้อแทรกซ้อนอื่น ๆ จึงควรใช้ยาปฏิชีวนะป้องกันได้
สรุป ภาวะหมดแรงจากอากาศร้อนสามารถป้องกันได้ ขอแค่เราดูแลตัวเองอย่างเหมาะสม ก็สามารถหลีกเลี่ยงความเสียหายได้