Lưu ý khi dùng thuốc Đông – Tây y phối hợp

Gần đây, báo cáo về độc tính của thảo dược Đông y tại nước ngoài ngày càng nhiều. Ngoài các báo cáo về việc các dược liệu như Quảng phòng kỷ, Quan mộc thông, Mã đầu linh gây tổn thương chức năng thận, các nhà khoa học phương Tây còn điều tra xem liệu việc dùng các thảo dược thông thường (bao gồm cả thảo dược Đông y) kết hợp với thuốc tổng hợp có gây phản ứng phụ hay không. Kết quả cho thấy: thuốc tổng hợp và thảo dược thực sự tồn tại tương tác thuốc, tác động này có thể làm tăng hoặc giảm hiệu quả hoặc độc tính của một trong hai loại thuốc.
Dưới đây là một số phản ứng bất lợi tiềm tàng giữa thảo dược và thuốc Tây y mà Tiến sĩ y học Adeline tại Đại học Washington Mỹ đã trích dẫn từ các tài liệu y học uy tín (1994–1999):
▲ Dùng cùng bạc hà, tỏi, đương quy, đan sâm với warfarin (thuốc chống đông máu) có thể làm tăng nguy cơ xuất huyết.
▲ Dùng cùng bạc hà với paracetamol, ergotamine có thể gây huyết khối cứng bên kép (dù chỉ dùng bạc hà cũng có báo cáo gây tình trạng này).
▲ Dùng cùng bạc hà với thuốc lợi tiểu nhóm thiazide có thể gây tăng huyết áp.
▲ Dùng cùng bạc hà với aspirin có thể gây xuất huyết tiền phòng mắt, vì nội tạng bạc hà là chất ức chế mạnh PAF.
▲ Dùng cùng cây vàng kim (Hypericum perforatum) với chất ức chế tái hấp thu serotonin (như triazolone, sertraline, nefazodone...) có thể gây hội chứng serotonin nhẹ.
▲ Dùng cùng cây vàng kim với cafein, cyclosporine, digoxin, phenprocoumon có thể làm giảm sinh khả dụng của chúng.
▲ Dùng cùng cây vàng kim với thuốc chống trầm cảm paroxetine có thể gây hôn mê và nói lắp.
▲ Dùng cùng cây vàng kim với thuốc tránh thai đường uống (như ethinylestradiol, desogestrel) có thể gây xuất huyết loét cơ quan sinh dục.
▲ Dùng cùng cây vàng kim với thuốc ức chế protease HIV indinavir có thể làm nồng độ indinavir giảm mạnh, không chỉ mất tác dụng điều trị mà còn khiến HIV phát triển kháng thuốc.
▲ Dùng cùng nhân sâm với thuốc chống trầm cảm (như phenelzine) có thể gây đau đầu, run giật và kích động.
▲ Dùng cùng cao lương (areca nut) với thuốc an thần (như flupentixol, cyproheptadine, fluphenazine) có thể làm nặng thêm các triệu chứng ngoại tháp.
▲ Dùng cùng cao lương với prednisolone hoặc salbutamol có thể làm kiểm soát hen không hoàn toàn. Vì alkaloid cao lương có thể gây co thắt phế quản theo liều lượng.
▲ Thảo dược chứa anthraquinone như lá cây kế xuân nhọn, cây thuốc chuối, và các thảo dược chứa chất xơ hòa tan như cây xe tiền lá tròn có thể làm giảm hấp thu một số thuốc tổng hợp như metformin, glibenclamide, penicillin phenoxymethyl.
Adeline cho rằng, các phản ứng bất lợi xảy ra khi dùng thảo dược kết hợp với thuốc tổng hợp còn nhiều hơn những điều đã nêu, khi sự quan tâm và nghiên cứu về vấn đề này ngày càng tăng, sẽ còn phát hiện thêm nhiều. Adeline nhấn mạnh, các bác sĩ lâm sàng nên hiểu rõ tình trạng sử dụng thảo dược của bệnh nhân, và giải thích rõ ràng cho bệnh nhân những sự thật có căn cứ. Ví dụ, nên cảnh báo: người mắc bệnh đông máu, người đang chờ phẫu thuật hoặc đang điều trị chống đông máu không nên dùng bạc hà, đan sâm, đương quy, đu đủ và tỏi, vì các thảo dược này có thể làm mất tác dụng thuốc chống đông, dẫn đến xuất huyết.