Những năm đầu thế kỷ 20, trước các bệnh truyền nhiễm đe dọa sức khỏe con người, y học đã dùng biện pháp hóa học, kháng sinh... để tiêu diệt các sinh vật gây bệnh. Do đạt được thành công lớn trong việc kiểm soát các bệnh truyền nhiễm bằng mô hình y học này, nên người ta tự nhiên mở rộng mô hình này sang phòng và điều trị ung thư, trọng tâm điều trị là loại bỏ khối u tại chỗ. Do đó, ba phương pháp hiệu quả trong điều trị ung thư là phẫu thuật, hóa trị, xạ trị đều có bước tiến vượt bậc, làm cho hiệu quả điều trị ung thư được nâng cao đáng kể.
Cho đến những năm cuối thế kỷ 20, người ta bắt đầu đặt câu hỏi về các phương pháp điều trị có thể chữa khỏi hoàn toàn hoặc giảm nhẹ một phần ung thư, nhưng phải trả giá bằng chất lượng cuộc sống giảm sút, và có thể không kéo dài được sự sống đáng kể. Từ đó, người ta tìm kiếm các phương pháp lấy con người làm trung tâm, dần dần thay đổi nhận thức trong thực tiễn, khiến nhận thức về điều trị ung thư dần thay đổi về mặt tư tưởng, các phương pháp phẫu thuật nhẹ nhàng hoặc phẫu thuật xâm lấn tối thiểu ra đời, dần thay đổi triệt để phẫu thuật căn bản. Sự xuất hiện của các liệu pháp nhắm trúng mục tiêu đã mang đến cuộc cách mạng cho hóa trị ung thư. Công nghệ xạ trị định vị ba chiều đã đưa xạ trị ung thư lên một tầm cao mới. Tuy nhiên, ngay cả như vậy, ung thư vẫn là một bệnh lý nghiêm trọng đe dọa tính mạng con người, tỷ lệ mắc bệnh và tỷ lệ tử vong vẫn tiếp tục tăng.
Tại sao lại như vậy? Sau khi tổng kết kỹ lưỡng kinh nghiệm thế kỷ 20, người ta buộc phải thừa nhận rằng trong cuộc chiến chống ung thư, chúng ta đã phạm sai lầm chiến lược. Ung thư khác với các bệnh truyền nhiễm do vi sinh vật gây ra, là một bệnh lý đa gen thay đổi, vì vậy không thể dùng phương pháp y học lấy điều trị làm trọng tâm để đối phó. Ai cũng biết, lý do khiến ung thư đáng sợ là do phát sinh nhiều nơi và khó điều trị, do đó chiến lược chống ung thư nên đi ngược lại: biến "nhiều nơi" thành "ít nơi", "khó điều trị" thành "dễ điều trị". Để đạt được mục tiêu này, biện pháp tốt nhất là "phòng ngừa". Thông qua các biện pháp phòng ngừa, ngăn ngừa bệnh không phát sinh, hoặc sau khi phát bệnh, phát hiện sớm, điều trị kịp thời trước khi khối u xâm lấn hoặc di căn, chẳng phải dễ điều trị hơn sao? Đó chính là phòng ngừa cấp độ I và II của ung thư. Nếu mở rộng khái niệm này, sau khi ung thư được chữa khỏi, để ngăn ngừa tái phát hoặc di căn cũng có thể coi là một phần của phòng ngừa, thì vai trò của phòng ngừa ung thư càng trở nên quan trọng.
Tổng kết nửa thế kỷ qua, vị trí chiến lược của y học cổ truyền trong phòng và điều trị ung thư cũng cần được điều chỉnh theo sự thay đổi chiến lược toàn diện phòng và điều trị ung thư. Trong thời gian dài, y học cổ truyền bị định vị là một phương pháp điều trị bằng thuốc, và không hợp lý so sánh điều trị bằng thuốc Đông y với điều trị hóa học, yêu cầu tỷ lệ khỏi hoàn toàn và một phần, chẳng phải đang so sánh điểm yếu của Đông y với điểm mạnh của Tây y, khiến y học cổ truyền dường như chỉ được định vị là điều trị hỗ trợ trong điều trị kết hợp với Tây y, hoặc phòng ngừa các biến chứng của ba phương pháp điều trị Tây y, giảm các tác dụng phụ như giảm bạch cầu, nôn, tiêu chảy, tổn thương chức năng gan, hoặc khi bệnh nhân đã ở giai đoạn cuối, không thể tiếp tục điều trị Tây y, mới chuyển sang dùng Đông y, nói cách khác, trong điều trị ung thư, y học cổ truyền chỉ đóng vai trò hỗ trợ.
Tuy nhiên, hiện nay điều trị ung thư đã có sự thay đổi về tư tưởng lấy "phòng ngừa làm chủ" và "lấy con người làm trung tâm", những người có tầm nhìn sớm nhận ra rằng tỷ lệ hiệu quả đối với ung thư thực ra chưa chắc phản ánh lợi ích lâm sàng của bệnh nhân. Ví dụ như sống lâu với khối u, dù tỷ lệ hiệu quả không cao, nhưng chất lượng cuộc sống tốt, cũng chẳng phải là tin vui cho bệnh nhân sao? Do đó, thời gian tiến triển của ung thư và thời gian sống không tiến triển sẽ phản ánh tốt hơn lợi ích của bệnh nhân, và thuốc Đông y là loại thuốc có đặc điểm ổn định tế bào. Từ quan điểm này, vị trí chiến lược của y học cổ truyền trong phòng và điều trị ung thư chắc chắn sẽ thay đổi. Bởi vì điều trị "khối u hữu hình" không phải là điểm mạnh của y học cổ truyền, nhưng đối với phòng ngừa sự hình thành khối u chưa "có hình", hoặc phòng ngừa tái phát, di căn sau khi khối u đã được chữa khỏi, hoặc sống chung với ung thư, sống với khối u, thì y học cổ truyền có chỗ để phát huy, thậm chí có thể trở thành nhân tố chính. Đặc điểm của y học cổ truyền là quan điểm toàn diện lấy "con người" làm trung tâm, cốt lõi là điều trị theo chứng, điều chỉnh âm dương. Trong quần chúng, đã có truyền thống "bệnh cấp tính đi khám Tây y, bệnh mạn tính tìm thầy lang". Hơn nữa, sự hình thành ung thư có một quá trình dài từ khi chất gây ung thư tham gia vào quá trình chuyển hóa của cơ thể, khởi phát ung thư, thúc đẩy, tổn thương DNA, sửa chữa, rồi tiến triển thành giai đoạn tiền ung thư. Từ giai đoạn tăng sinh bất thường của tế bào tiền ung thư phát triển thành ung thư tại chỗ, rồi từ ung thư tại chỗ phát triển thành ung thư giai đoạn tiến triển có khả năng xâm lấn hoặc di căn, cần khoảng 20 năm. Giai đoạn phát triển dài này cung cấp không gian điều trị đầy đủ, có thể chặn đứng sự phát triển, hoặc đảo ngược quá trình, giết chết khối u ngay từ khi nó còn chưa "hình thành", điều này có thể trở thành vị trí chiến lược quan trọng của y học cổ truyền trong phòng và điều trị ung thư. Tiếc thay, trước đây nhận thức về điều này còn chưa đầy đủ, dẫn đến thiếu các tài liệu và kinh nghiệm thuyết phục. Thứ hai, y học cổ truyền cần tập trung vào việc ngăn ngừa tái phát hoặc di căn sau khi khối u đã được phẫu thuật hoặc xạ trị chữa khỏi, hoặc sau khi hóa trị đạt hiệu quả hoàn toàn, củng cố hiệu quả điều trị. Tóm lại, trong việc giảm tỷ lệ mắc và tử vong do ung thư, y học cổ truyền có chỗ đứng, không nên giới hạn ở việc giảm các biến chứng do xạ trị, hóa trị hoặc điều trị bệnh nhân ung thư giai đoạn cuối không thể chữa khỏi.
|
