Điều trị viêm loét đại tràng bằng phương pháp kết hợp Đông – Tây y

Viêm loét đại tràng là một bệnh viêm mạn tính ở trực tràng và đại tràng, nguyên nhân chưa rõ, thường tái phát. Tôi từng gặp một bệnh nhân nam 23 tuổi, khi mới 19 tuổi sang Hà Lan du học, bắt đầu xuất hiện đau bụng nhẹ, tiêu chảy mỗi ngày 1–2 lần, tình trạng dần trở nên nặng hơn, sau nửa năm thì tiêu chảy mỗi ngày 7–8 lần, phân có mủ máu, kèm theo buồn nôn, chán ăn. Bệnh viện địa phương ở Hà Lan chẩn đoán là viêm loét đại tràng, quyết định phẫu thuật điều trị. Lúc này, bác sĩ đang đào tạo ở Hà Lan tại bệnh viện chúng tôi đã giúp anh ta chuyển về nước, nhập viện khoa Tiêu hóa. Lúc đó, bệnh nhân rất yếu, da xanh xao, sốt 39 độ, miệng có nhiều vết loét lớn, thậm chí uống nước cũng đau đớn. Khám thực thể thấy bụng toàn bộ có dấu hiệu đau khi ấn, chi dưới bị phù nặng. Nội soi đại tràng thấy nhiều ổ loét kích thước không đều và polyp viêm khắp đại tràng. Sau điều trị hỗ trợ hợp lý, dùng đúng liều corticosteroid tuyến thượng thận, kết hợp thuốc Đông y như Tỳ Bách tán, Sinh Cơ tán và dung dịch Khang Phục Tân, tình trạng bệnh nhân cải thiện, sau 3 tháng khỏi bệnh và xuất viện.
Bệnh này phần lớn diễn tiến chậm, một số ít trường hợp diễn biến cấp tính. Triệu chứng lâm sàng liên quan đến thời gian bệnh, phạm vi tổn thương, giai đoạn bệnh và có hay không biến chứng. Chủ yếu biểu hiện ở hai mặt:
Một, hệ tiêu hóa:
1. Tiêu chảy, phân dạng nhão, lẫn nhầy và mủ máu, hoặc phân mủ máu. 2. Đau bụng, đau quặn vừa đến nặng, kèm theo cảm giác đầy bụng ở vùng hạ vị trái hoặc toàn bộ bụng. 3. Chán ăn, buồn nôn, nôn. 4. Trường hợp nhẹ có thể có đau khi ấn vùng hạ vị trái, trường hợp nặng có thể đau khi ấn toàn bộ bụng.
Hai, biểu hiện toàn thân:
Giai đoạn cấp hoặc giai đoạn tái phát có sốt nhẹ hoặc trung bình. Trường hợp nặng có thể sốt cao, gầy rộc, thiếu máu, rối loạn nước – điện giải, giảm protein huyết tương và suy dinh dưỡng. Xét nghiệm phân nhiều lần để tìm tác nhân gây bệnh, kết hợp nội soi đại tràng và chụp X-quang, phân tích tổng hợp mới có thể chẩn đoán. Nguyên nhân bệnh chưa rõ, có thể liên quan đến yếu tố miễn dịch, di truyền, dị ứng thức ăn, nhiễm trùng, thần kinh – tinh thần, do đó điều trị rất khó khăn, thiếu phương pháp đặc hiệu. Trong điều trị nội khoa, chúng tôi áp dụng phương pháp kết hợp Đông – Tây y:
1. Tăng cường dinh dưỡng, nếu cần thiết có thể truyền albumin huyết, nhiều axit amin và nuôi dưỡng tĩnh mạch cao cấp.
2. Điều trị triệu chứng, trọng tâm là chống tiêu chảy, có thể dùng phenylpiperidin, Imodium, nhưng cần tránh gây nghiện.
3. Chống viêm, nếu có nhiễm khuẩn toàn thân hoặc cục bộ thì cần dùng kháng sinh. Đối với tổn thương viêm ở đại tràng, chủ yếu dùng 5-aminosalicylic acid, sulfapyridine và Aidisha.
4. Thuốc Đông y có thể dùng Viêm ruột Khang, Hương Liên Phi, Bạch Liệt Phi, Cát Căn Tỳ Liên Phi, v.v. Viên cố bản ích trường có hiệu quả tốt trong cầm tiêu chảy.
5. Dụng cụ vi sinh vật, dùng lâu kháng sinh dễ dẫn đến giảm vi khuẩn có lợi, có thể dùng Peifekang, Jinshuangqi, Lizhudele, v.v. để bổ sung vi khuẩn có lợi.
6. Biến chứng: điều chỉnh thiếu máu, giảm protein huyết tương, giãn đại tràng độc tính hoặc thủng. Hai trường hợp đầu có thể điều trị bảo tồn, hai trường hợp sau phải phẫu thuật ngoại khoa.
Khi điều trị nội khoa không hiệu quả, nếu ruột có hẹp, nhiều polyp viêm gây tắc ruột, áp xe, rò, hoặc ác tính hóa thành ung thư đại tràng, cần phẫu thuật cắt bỏ. Trường hợp nhẹ tiên lượng tốt, trường hợp kéo dài, tái phát nhiều lần tiên lượng xấu, trường hợp cấp tính cần phẫu thuật.