Dinh dưỡng khỏe mạnh, ăn no 8 phần

Có người từng tiến hành thí nghiệm như sau: một nhóm chuột bị hạn chế khẩu phần ăn, chỉ ăn no 8 phần, một nhóm khác được ăn tự do tùy thích. Kết quả cho thấy, những con chuột ăn no 8 phần sống lâu hơn. Người Mỹ đã quan sát các sinh vật như giun, chuột trắng, chuột và khỉ, giảm lượng thức ăn đi 30% so với mức bình thường thì tuổi thọ của chúng dài hơn 30% so với những con cùng loại ăn đủ. Quan sát con người, người sống thọ thường ít béo phì. Huyện Bama, thuộc tỉnh Quảng Tây, nằm ở vùng núi phía bắc Nam Ninh, kinh tế kém phát triển nhưng lại là huyện có nhiều người sống thọ, có thể gặp người trên 100 tuổi rất thường xuyên. Một trong những phương pháp dưỡng sinh của họ là ăn no 8 phần, đồng thời thường xuyên ăn chay. Tất nhiên, yếu tố hậu thiên ảnh hưởng đến tuổi thọ còn rất nhiều, phương pháp dưỡng sinh cũng đa dạng, nhưng thói quen ăn no 8 phần, không ăn quá no của những người sống thọ là điều đáng để học hỏi.
Trong dân gian Trung Quốc có câu tục ngữ: "Ăn ít ngon, ăn nhiều hại", "đói không ăn quá no, khát không uống quá nhiều". Trong "Sơ thân dưỡng lão tân thư" viết rằng: "Người lớn tuổi không nên ăn no đột ngột." Kinh Dịch nói rõ: "Ăn uống có tiết độ... vì vậy mới có thể hình thần hòa hợp, tận hưởng trọn vẹn tuổi thọ, sống đến trăm tuổi mới qua đời." Đây đều là tổng kết kinh nghiệm của người sống thọ. Nếu tiêu thụ quá nhiều năng lượng dẫn đến béo phì, sẽ dễ mắc các bệnh "phong phú" (bệnh do giàu có), tự nhiên tuổi thọ ngắn lại.
Tại sao việc hạn chế năng lượng vào cơ thể ở mức độ nhất định lại có thể kéo dài tuổi thọ? Vẫn cần nghiên cứu sâu hơn về sinh lý học. Có người suy đoán rằng khi cơ thể cảm nhận được nguồn cung cấp năng lượng hạn chế, tốc độ chuyển hóa sẽ chậm lại, nhằm tích trữ một lượng năng lượng nhất định. Chuyển hóa chậm, sản sinh chất độc hại và chất thải trong cơ thể cũng ít hơn, lượng hấp thu và gánh nặng giải độc cũng giảm, từ đó làm giảm quá trình chuyển hóa mạnh mẽ và hoạt động sinh lý hưng phấn. Cơ thể vận hành ở mức chuyển hóa tương đối thấp, quá trình phân giải giảm, nhờ đó mà tuổi thọ được kéo dài. Tất nhiên, những giả thuyết này vẫn cần kiểm chứng thêm, kết luận từ thí nghiệm động vật cũng chưa chắc hoàn toàn phù hợp với con người, nhưng bài học về việc ăn no 8 phần giúp sống thọ vẫn đáng được chú ý và thảo luận.
Làm thế nào để đạt được "no 8 phần"? Trước hết phải có nghị lực, trước món ăn ngon lành như hải sản, không lay chuyển, dù còn cảm giác hơi đói, vẫn kiên quyết rời bàn ăn. Khi đến bữa tiếp theo, nếu thực sự cảm thấy đói, chứng tỏ dạ dày và ruột tốt, có khẩu vị. Uống canh hoặc cháo loãng trước bữa ăn sẽ tạo cảm giác no sớm, giúp phòng ngừa ăn quá no. Những người béo phì thường có khẩu vị tăng cao, ăn quá no, vì tế bào mỡ có thể tiết ra chất kích thích cảm giác thèm ăn, đồ ăn ngon càng kích thích thèm ăn, càng ăn càng muốn ăn, khiến dạ dày căng ra ngày càng lớn, khó tạo cảm giác no, dẫn đến vòng luẩn quẩn ăn nhiều hơn. Trong y học cổ truyền Trung Hoa có câu: "Vị dạ dày có lửa âm, tiêu hóa tốt nhưng luôn đói", cũng cho rằng khẩu vị quá tốt là biểu hiện bệnh lý. Nguyên tắc ăn no 8 phần nên dựa trên tình trạng bản thân, linh hoạt điều chỉnh. Tuy nhiên, những bệnh nhân thiếu dinh dưỡng, giai đoạn cuối ung thư, suy dinh dưỡng, thiếu protein máu,... thì không khuyến khích bắt buộc ăn no 8 phần