Hôm qua thấy người trẻ mặc áo ngắn tay, hôm nay lại thấy những người trẻ và người già mặc áo len. Mặt trời mùa xuân thật như mặt đứa trẻ, thay đổi ba lần trong một ngày, người thể chất yếu sao không bị cảm?
Thường nói “thiên nhân hợp nhất”, trời biến đổi khó đoán, nhưng chức năng cơ thể thì không thể theo kịp. Tuy nhiên, các chuyên gia y học đều đồng ý rằng: muốn khỏe mạnh, phải ăn uống hợp lý, vận động vừa phải, bỏ thuốc lá hạn chế rượu, cân bằng tâm lý. Bài viết này tập trung giới thiệu ăn uống hợp lý, cách ăn thông minh để phòng bệnh.
Ăn nhiều “khử” – ít “oxi hóa” để hoạt hóa não bộ
Làm thế nào để bảo vệ sức khỏe não bộ? Cách nào nâng cao hiệu suất sử dụng trí óc? Chiến lược của giáo sư chuyên gia dinh dưỡng Nhật Bản Kaneko Akiko là: ăn nhiều thực phẩm khử, ít thực phẩm oxi hóa.
Thực phẩm oxi hóa là những thực phẩm giàu hợp chất peroxide lipid, ví dụ như đồ rán, mì gói, bánh hamburger… Các thực phẩm giàu calo, dầu mỡ, thịt béo và nước ép trái cây cũng thuộc nhóm này. Những thực phẩm này có thể gây phản ứng oxi hóa trong cơ thể, tổn hại cấu trúc phân tử bình thường của thành mạch máu não, làm hẹp mạch máu não, ảnh hưởng dòng chảy máu, gây kích thích xấu cho hoạt động sinh lý não bộ, dẫn đến tư duy chậm chạp.
Thực phẩm khử chứa các thành phần như carotene, superoxide dismutase, có thể ngăn chặn phản ứng oxi hóa tại thành mạch máu não, hoặc “khử” phản ứng oxi hóa đã xảy ra, đảm bảo mạch máu não thông suốt, cung cấp máu đầy đủ cho não bộ, luôn duy trì trạng thái minh mẫn, sảng khoái.
Ăn nhiều thịt gia cầm – ít thịt gia súc bảo vệ tim mạch
Đối với thịt, người ta vừa yêu thích vừa lo lắng. Yêu vì giàu dinh dưỡng, ngon miệng; lo vì hàm lượng chất béo cao, dễ liên quan đến mỡ máu cao, thậm chí bệnh tim mạch, đột quỵ, tiểu đường. Làm sao giải quyết bài toán nan giải này? Một mẹo là ăn nhiều thịt gia cầm, ít thịt gia súc.
So với thịt heo, bò, cừu… thịt gia cầm dù cùng là chất béo động vật, nhưng cấu trúc chất béo khác nhau. Thịt gia súc chứa nhiều acid béo no và cholesterol cao hơn, trong khi thịt ngỗng, vịt, gà lại ít chất béo hơn (chỉ bằng 1/4–1/3 so với thịt gia súc), và cấu trúc chất béo gần giống dầu ô liu, chiếm ưu thế là acid béo không no, do đó có tác dụng bảo vệ tim mạch.
Ăn nhiều thực phẩm sống – ít thực phẩm nấu chín giảm nguy cơ ung thư
Trong số thịt gia cầm, nếu có cả hai loại sống và nấu chín, bạn sẽ chọn loại nào? Thực phẩm nấu chín tiện lợi, hương vị cũng tốt, bạn có thể nghiêng về thực phẩm nấu chín. Tuy nhiên, như vậy bạn sẽ mắc sai lầm là hấp thụ nitrit. Bởi trong quá trình chế biến thực phẩm nấu chín, người ta phải thêm nitrit nhằm tận dụng tác dụng bảo quản, kéo dài thời gian bảo quản thực phẩm. Nhưng khi nitrit đi vào cơ thể, nó có thể phân hủy thành chất gây ung thư mạnh là nitrosamine, đe dọa nghiêm trọng sức khỏe con người.
Một khảo sát phân tích 120 mẫu thực phẩm nấu chín cho thấy, 107 mẫu phát hiện chất có hại này, tỷ lệ phát hiện lên tới 87%, trong đó 7 mẫu vượt mức cho phép. Chuyên gia cảnh báo, hấp thụ nitrit vượt mức có thể gây ngộ độc cấp tính và gây ung thư; ngay cả liều lượng thấp, nếu dùng lâu dài cũng gây hại cho sức khỏe.
Ăn nhiều ngũ cốc thô – ít ngũ cốc tinh bảo vệ mạch máu
Hiện nay, tỷ lệ mắc bệnh tim mạch, đột quỵ não đang ngày càng tăng, trở thành “kẻ thù hàng đầu” của người Trung Quốc. Ngoài các yếu tố truyền thống như mỡ máu cao, huyết áp cao, đường huyết cao (“ba cao”), còn một nguyên nhân sâu xa nữa là tăng homocysteine máu.
Nghiên cứu trong và ngoài nước chỉ ra rằng, một chất gọi là homocysteine, nếu nồng độ trong máu quá cao, sẽ gây xơ vữa động mạch, cuối cùng dẫn đến nhồi máu cơ tim, đột quỵ não và mất trí nhớ tuổi già. Nguyên nhân khiến homocysteine tăng trong máu ngày càng nhiều là do ăn quá nhiều thực phẩm chế biến tinh.
Homocysteine bắt nguồn từ protein, có độc tính nhất định, nhưng có thể chuyển hóa thành cystathionine vô hại và đào thải qua nước tiểu. Quá trình chuyển hóa này phụ thuộc vào ba vitamin rất phổ biến: vitamin B6, vitamin B12 và acid folic. Tiếc thay, thực phẩm tinh chế do quá trình chế biến quá mức khiến vitamin nhóm B bị mất đi đáng kể. Ví dụ như gạo, theo kiểm nghiệm, vitamin nhóm B trong cám gạo là cao nhất trong các thực phẩm tự nhiên từng được phát hiện, do đó người ăn gạo trắng thường xuyên thiếu vitamin nhóm B, làm tăng nguy cơ tổn thương mạch máu.
Ăn nhiều rau – ít thịt cải thiện xương khớp
Nếu so sánh rau với thịt, rõ ràng rau có lợi cho sức khỏe xương. Các nhà nghiên cứu Mỹ mới đây đưa ra lời khuyên: nếu người dân, đặc biệt là phụ nữ trung niên, ăn quá nhiều thịt hoặc phô mai, có nguy cơ mất xương hoặc gãy xương; ngược lại, nếu lấy rau làm nguồn chính cung cấp protein, có thể cải thiện tốt tình trạng xương.
Nghiên cứu còn cho thấy, phụ nữ hấp thụ protein ở mức cao từ thịt và sản phẩm sữa thì lượng mất xương gấp 3 lần so với phụ nữ hấp thụ protein từ rau. Nguyên nhân của sự khác biệt này nằm ở chỗ thực phẩm động vật chứa quá nhiều thành phần axit, cộng thêm tuổi già khiến chức năng thận suy giảm, khả năng đào thải chất axit kém, dẫn đến tích tụ chất axit trong cơ thể, buộc xương phải chịu trách nhiệm trung hòa chất axit. Về lâu dài, dẫn đến mất xương và canxi nghiêm trọng. Rau thì ngược lại, giàu thành phần kiềm, có thể trung hòa chất axit, từ đó bảo vệ xương, cải thiện tình trạng xương.
Ăn nhiều màu xanh – ít màu trắng giúp sống lâu, khỏe mạnh
Các chuyên gia dinh dưỡng phân tích thành phần dinh dưỡng của các loại rau, phát hiện một quy luật: giá trị dinh dưỡng của rau liên quan mật thiết đến độ đậm nhạt màu sắc. Rau càng đậm màu thì càng giàu vitamin và carotene, ngược lại càng ít. Theo thứ tự xếp hạng là: rau xanh > rau màu đỏ vàng > rau màu trắng.
Rau xanh giàu canxi, folate và vitamin C; hơn hết, chất diệp lục có tác dụng chống ung thư, phòng bệnh rất nhiều.
|
