Rỉ sữa đầu vú là do đâu?

Nói chung, nếu rỉ sữa ở cả hai bên đầu vú thì có thể là do sinh lý hoặc biến đổi toàn thân, ví dụ như trẻ sơ sinh mới sinh, do mức estrogen cao từ máu mẹ, trong vòng 1–2 tuần đầu sau sinh có thể tiết ra một lượng sữa nhỏ; người lớn do bệnh lý vùng dưới đồi – tuyến yên gây ra hội chứng rỉ sữa - vô kinh, v.v. Nếu rỉ sữa chỉ ở một bên đầu vú thì thường là do tổn thương bệnh lý, đa phần là tổn thương khu vực cục bộ, như bệnh lý lành tính đường dẫn sữa, ung thư vú, v.v. Nếu rỉ sữa từ nhiều lỗ thì có thể do sinh lý hoặc do tổn thương rộng, ví dụ như hội chứng giãn đường dẫn sữa, bệnh tăng sản tuyến vú, v.v.; nếu rỉ sữa từ một lỗ thì có thể do tổn thương tại một nhánh đường dẫn, ví dụ như u nhú nội đường dẫn, ung thư u nhú nội đường dẫn, v.v. Nếu rỉ sữa tự phát thì thường cho thấy dịch tích tụ trong đường dẫn nhiều, vẫn tiếp tục tiết ra, khả năng cao là rỉ sữa bệnh lý diện rộng; nếu rỉ sữa khi ấn thì cho thấy lượng dịch tích tụ trong đường dẫn ít, nhưng khi ấn vào một điểm nào đó mà rỉ sữa thì có thể điểm đó chính là nơi tổn thương.
Quan sát kỹ và nhận biết đặc tính của dịch rỉ sữa đầu vú rất quan trọng để tìm ra nguyên nhân. Nói chung, dịch rỉ sữa dạng sữa thường biểu hiện là rỉ sữa tự phát ở cả hai bên, nhiều lỗ, màu sắc và tính chất giống sữa đã tách mỡ, thường do rối loạn chức năng dưới đồi, nồng độ prolactin trong máu tăng bất thường gây ra; dịch rỉ dạng huyết tương thường xuất hiện khi ấn, một số trường hợp cũng có thể tự rỉ, thường làm ướt quần áo, có thể xảy ra ở một bên hoặc cả hai bên, dịch rỉ loãng, trong suốt, vàng nhạt hoặc nâu đen, hoặc dạng dính, thường do bệnh lý tuyến vú lành tính gây ra, như tăng sản tuyến vú, hội chứng giãn đường dẫn sữa, u nhú nội đường dẫn, v.v., một số trường hợp dịch rỉ huyết tương cũng có thể do ung thư vú gây ra; dịch rỉ dạng nước thường xảy ra ở một bên, dịch rỉ loãng, trong suốt như nước, thường do khối u gây ra, một số học giả cho rằng khoảng 50% dịch rỉ dạng nước có thể là ung thư; dịch rỉ dạng mủ thường xảy ra ở một bên, tự rỉ hoặc khi ấn, thường màu xanh lục hoặc vàng sữa, đặc, dạng mủ, có thể lẫn máu, thường gặp trong các bệnh lý viêm vú, như hội chứng giãn đường dẫn sữa; dịch rỉ dạng máu thường xảy ra ở một bên, tự rỉ hoặc khi ấn, dịch rỉ màu đỏ tươi, đỏ nhạt, nâu nhạt hoặc màu cà phê, thường do u nhú nội đường dẫn gây ra, cũng có thể gặp trong ung thư vú, tăng sản tuyến vú, hoặc hội chứng giãn đường dẫn sữa. Vì tổn thương ác tính dễ gây ra dịch rỉ máu hơn, nên trong lâm sàng, đối với bệnh nhân rỉ máu đầu vú cần đặc biệt cảnh giác nguy cơ tổn thương ác tính.
Ngoài ra, cần phân biệt rõ rỉ sữa thật sự hay giả. Rỉ sữa thật sự là dịch được bài tiết ra từ ống dẫn sữa thông qua đầu vú; rỉ sữa giả thường là dịch viêm do niêm mạc đầu vú nông bị loét hoặc do nhiễm trùng thứ phát từ ổ rò ống dẫn sữa gây ra. Những gì chúng ta nói đến về rỉ sữa đầu vú ở đây thường là rỉ sữa thật sự.
Tóm lại, nếu xuất hiện rỉ sữa đầu vú, bất kể hình thức hay tính chất nào, đều cần phải chú ý, vì rỉ sữa ngoài thời kỳ cho con bú hầu hết là biểu hiện của các bệnh lý vú. Đặc biệt cần lưu ý rằng, nếu nam giới mắc rỉ sữa đầu vú thì khả năng cao là ung thư vú, càng không thể coi nhẹ.