Bạn thực sự bị táo bón chứ?
Bạn nghĩ mình bị táo bón, nhưng bạn có thật sự bị không? Cuộc sống hiện đại thường xuyên tiếp xúc với quảng cáo về các sản phẩm "giải tỏa táo bón", khiến bạn cho rằng phải đi cầu mỗi ngày mới gọi là khỏe mạnh. Tuy nhiên, Tiến sĩ Huston lại không đồng ý. Nhiều người mắc chứng táo bón tâm lý – họ tự cho mình bị táo bón, nhưng thực ra không hề. Trên thực tế, nhu cầu đi cầu rất khác nhau tùy người. Với một số người, đi ba lần mỗi ngày là bình thường; với người khác, ba lần mỗi tuần cũng đủ.
Có đủ nước không?
Các chuyên gia nhất trí rằng, điều cấp thiết với người bị táo bón là kiểm tra chế độ ăn uống. Hai yếu tố quan trọng nhất để điều trị táo bón là chất xơ và nước. Uống đủ cả hai loại này là điều kiện cần thiết để làm mềm phân và thúc đẩy quá trình di chuyển qua ruột già. Vậy cần bao nhiêu nước và chất xơ là đủ? Người lớn nên uống ít nhất 6 ly mỗi ngày, tốt hơn là 8 ly. Mặc dù mọi loại chất lỏng đều có hiệu quả, nhưng nước là lựa chọn tốt nhất. Về lượng chất xơ, xem đoạn sau.
Uống nhiều chất xơ
Habber nói rằng phần lớn người Mỹ không dung nạp đủ chất xơ. Hiệp hội ăn uống Mỹ khuyến nghị người lớn mỗi ngày nên ăn từ 20–35 gram chất xơ thực phẩm, người bị táo bón nên ăn ít nhất 30 gram. Vậy chất xơ đến từ đâu? Habber nói: "Chất xơ đến từ các carbohydrate phức tạp – ví dụ như ngũ cốc nguyên hạt, trái cây và rau củ." Nếu bạn chọn thực phẩm cẩn thận, việc ăn đủ 30 gram chất xơ mỗi ngày không khó. Ví dụ, nửa chén đậu xanh cung cấp 5 gram; một quả táo nhỏ cung cấp 3 gram; một bát bột yến mạch cung cấp 13 gram. Danh sách thực phẩm giàu chất xơ hàng đầu gồm đậu khô đã nấu, mận khô, quả sung, nho, bắp rang, yến mạch, lê, các loại hạt. Tuy nhiên, nên tăng dần lượng chất xơ để tránh gây đầy hơi quá mức.
Duy trì thói quen vận động
Bạn đã biết vận động tốt cho tim, nhưng bạn có biết nó cũng tốt cho ruột không? "Thông thường, chúng tôi cho rằng vận động định kỳ giúp thức ăn di chuyển nhanh hơn qua ruột, từ đó giải quyết vấn đề táo bón," Giáo sư Ashney nói.
Đi bộ cùng thai nhi
Mọi hình thức vận động định kỳ đều có lợi cho việc giảm táo bón, nhưng chuyên gia thường nhắc đến đi bộ. Đi bộ rất hữu ích cho phụ nữ mang thai, vì sự phát triển của thai nhi có thể ảnh hưởng đến nhu động ruột. Tiến sĩ Tang khuyên: "Mọi người (kể cả phụ nữ mang thai) nên đi bộ 20–30 phút mỗi ngày." Phụ nữ mang thai nên chú ý không đi quá mệt.
Tập luyện thói quen ngồi nhà vệ sinh
Trong cuộc sống, nhiều người đã quen thói đi vệ sinh chỉ khi cảm giác muốn, chứ không theo phản xạ tự nhiên của cơ thể. Tuy nhiên, nhịn đi vệ sinh sẽ dần dẫn đến táo bón. Nhưng bây giờ vẫn chưa muộn để thay đổi thói quen. Tiến sĩ Huston nói: "Thời điểm sau bữa ăn là thời điểm tự nhiên nhất để đi vệ sinh. Vì vậy, hãy thử ngồi nhà vệ sinh 10 phút sau mỗi bữa ăn. Dần dần, ruột già sẽ hình thành thói quen tự nhiên."
Giữ tâm trạng thư giãn
Khi bị giật mình hay căng thẳng, bạn sẽ thấy khô miệng, tim đập nhanh. Ruột của bạn cũng sẽ ngừng hoạt động. Tiến sĩ Lowd nói đây là cơ chế đối phó hoặc chạy trốn. Nếu bạn cảm thấy áp lực do táo bón, hãy thử thư giãn bản thân, hoặc nghe nhạc nhẹ nhàng.
Laugh thật to
Khi cười lớn, rung động vùng bụng, giúp ngăn ngừa táo bón trong 1–2 ngày. Điều này có tác dụng mát-xa ruột, hỗ trợ tiêu hóa, đồng thời giảm căng thẳng, tiến sĩ Kallum nói.
Chú ý khi dùng thuốc nhuận tràng
Thuốc nhuận tràng trên thị trường thường hiệu quả, nhưng dễ gây nghiện. Nếu dùng quá nhiều sản phẩm hóa học này, ruột sẽ trở nên phụ thuộc, khiến táo bón nghiêm trọng hơn. Vậy khi nào nên dùng thuốc nhuận tràng? "Hầu như không nên dùng," Tiến sĩ Rousseau nói.
Nhận diện thuốc nhuận tràng tự nhiên
Ở hầu hết hiệu thuốc tây, ngoài thuốc nhuận tràng hóa học, bạn còn có thể tìm thấy một loại khác thường ghi rõ "thuốc nhuận tràng tự nhiên" hoặc "thuốc nhuận tràng thảo dược". Thành phần chính thường là hạt cây tầm ma (psyllium seed). Đây là một loại chất xơ cô đặc siêu cao, không gây nghiện, thường an toàn để dùng lâu dài. Tuy nhiên, khi dùng loại thuốc này, phải uống nhiều nước (xem kỹ hướng dẫn), tránh để thuốc dính vào ruột.
Thử công thức đặc biệt của bác sĩ
Rất nhiều thuốc nhuận tràng từ hạt tầm ma có giá khá cao. Bạn có thể mua hạt tầm ma tại cửa hàng thực phẩm chức năng, tự chế biến, có thể tiết kiệm hơn. Tiến sĩ Lowd khuyên: "Trộn 2 phần hạt tầm ma, 1 phần hạt lanh, 1 phần bột yến mạch, nghiền nhỏ, tạo thành hỗn hợp giàu chất xơ siêu cao. 'Dùng nước khuấy hỗn hợp này thành dạng hồ, uống một ít lúc 9 giờ tối,' Tiến sĩ Lowd nói.
Dùng thuốc giải tỏa nhanh khi cần thiết
Nếu mọi biện pháp từ chất xơ đều không hiệu quả, hãy nhờ đến thuốc nhuận tràng dạng viên hoặc thụt. Chúng tác dụng nhanh hơn bất kỳ phương pháp nào khác. Tiến sĩ Rousseau nói: "Dùng thỉnh thoảng thì không sao, nhưng nếu dùng quá thường xuyên, có thể khiến trực tràng phụ thuộc, làm tình trạng táo bón tệ hơn." Chỉ dùng thuốc rửa bằng nước sạch hoặc dung dịch kiềm. Tuyệt đối không dùng nước xà phòng, vì có thể kích ứng ruột. Khi mua thuốc thụt, chỉ chọn loại glycerin, tránh dùng loại hóa chất thô ráp.
Chú ý khi dùng thuốc và bổ sung dinh dưỡng
Nhiều loại thuốc có thể gây hoặc làm nặng thêm táo bón. Những thủ phạm phổ biến bao gồm thuốc kháng acid chứa nhôm hoặc canxi, thuốc chống histamine, thuốc điều trị Parkinson, bổ sung canxi, thuốc lợi tiểu, thuốc mê, phenothiazine, thuốc an thần, thuốc kháng trầm cảm ba vòng.
Chú ý một số thực phẩm
Một số thực phẩm có thể gây táo bón ở một số người, nhưng lại không ảnh hưởng hoặc thậm chí gây tiêu chảy ở người khác. Ví dụ, sữa có thể gây táo bón nghiêm trọng ở một số người, nhưng lại gây tiêu chảy ở người khác. Nếu táo bón do co thắt ruột già, nên tránh những thực phẩm dễ gây đầy hơi như đậu, bông cải xanh, bắp cải. Nếu táo bón đi kèm đau dữ dội, có thể bạn đang bị ruột già co thắt.
Giảm lượng ăn
Người bị ruột già co thắt cũng nên tránh ăn no, vì điều này làm giãn dạ dày, khiến táo bón nặng hơn, Tiến sĩ Huston nói.
Chú ý một số thảo dược
Có vô số phương pháp dùng thảo dược để điều trị táo bón. Thường nghe nói đến nước ép cây khổ sâm, lá senna, đại hoàng, vỏ cây mận, những sản phẩm này đều hiệu quả, nhưng Tiến sĩ Lowd cảnh báo: "Cần thận trọng khi dùng, một số thuốc nhuận tràng từ thảo dược cũng không nên dùng quá mức, giống như thuốc hóa học."
Không cố gắng quá sức
Không nên cố gắng rặn mạnh khi đi cầu, vì điều này có thể gây ra bệnh trĩ, rách hậu môn, vừa đau đớn, vừa làm hẹp lỗ hậu môn, khiến táo bón nặng hơn. Việc rặn mạnh còn làm tăng huyết áp và làm chậm nhịp tim. Tiến sĩ Rousseau nói rằng một số người già bị táo bón thậm chí có thể ngất khi đang ngồi trên bồn cầu, đôi khi dẫn đến gãy xương.
Tránh dùng dầu thực vật thuần túy
Theo Tiến sĩ Dill, việc loại bỏ dầu thực vật, dầu ô liu, dầu đậu nành khỏi chế độ ăn có thể giúp cải thiện táo bón mãn tính. Tiến sĩ Dill nói: "Không phải dầu本身 xấu, mà khi người tiêu dùng hấp thụ dầu tinh khiết từ thực vật, dễ gây táo bón và nhiều vấn đề tiêu hóa khác." Lý thuyết của Tiến sĩ Dill dựa trên nghiên cứu của nhà cải cách sức khỏe thế kỷ 20, John Harvey Kellogg (anh trai của người sáng lập hãng ngũ cốc ăn sáng Kellogg). Vấn đề của các loại dầu này là chúng tạo thành một lớp mỏng trong dạ dày, làm chậm quá trình tiêu hóa carbohydrate và protein trong dạ dày và ruột non. "Điều này làm trì hoãn quá trình tiêu hóa đầy đủ khoảng 20 giờ, dẫn đến vi khuẩn phân hủy, khí, độc tố tích tụ trong ruột già và đại tràng."
Thông tin y học nhỏ
Khám bác sĩ để đảm bảo an toàn: Táo bón thường không phải là bệnh nghiêm trọng, tuy nhiên nếu xuất hiện triệu chứng nghiêm trọng, kéo dài hơn 3 tuần, khó di chuyển, hoặc đi cầu ra máu, nên đi khám bác sĩ. Táo bón có thể là dấu hiệu của một bệnh tiềm ẩn nghiêm trọng, dù hiếm gặp. Ngoài ra, nếu táo bón đi kèm bụng đầy, có thể là dấu hiệu tắc ruột.
Tự điều trị tại nhà:
1. Massage
Người bệnh nằm ngửa, hai bàn tay chồng lên nhau, vuốt tròn từ rốn theo chiều kim đồng hồ ở vùng bụng giữa và bụng dưới, đến khi cảm thấy ấm trong bụng, khoảng 2 phút. Sau đó dùng đầu ngón trỏ hoặc ngón giữa ấn huyệt Trung Quản, Thiên Du, Khí Hải, mỗi huyệt 1 phút. Ấn huyệt Chi Câu bằng ngón cái, cảm giác đau tức là được, khoảng 1 phút. Sau đó dùng mu bàn tay từ trên xuống xoa dọc cơ bụng thẳng, khoảng nửa phút. Cuối cùng, nằm ngửa, người thực hiện dùng mu bàn tay từ trên xuống xoa vùng lưng và hông (phần dưới lưng), khoảng 1 phút.
2. Xoa bóp bằng kim cương
Chà mạnh các huyệt Đại Trĩ, Đại Thư, Cao Hoàng, Thần Đường, Đại Trường Du, Thiên Du, Thượng Cự Hư, Chi Câu, nếu có tích nhiệt thì thêm chà huyệt Khúc Trì, Hợp Cốc; nếu khí trệ thì thêm chà huyệt Trung Quản, Hành Gian; nếu khí huyết hư thì nhẹ nhàng chà huyệt Tỳ Du; nếu hạ nguyên hư thì nhẹ nhàng chà các huyệt Khí Hải đến Quan Nguyên. Mỗi huyệt chà từ 3–5 phút.
3. Đắp thuốc
① 3 con ốc đất, một chút muối. Trước tiên giã nát ốc đất, thêm một chút muối, đắp lên huyệt Khí Hải, mỗi ngày 1 lần.
② 6 gram bột mộc nhĩ, 6 gram mật ong, 3 gram húng chanh, trộn đều thành dạng que như ngón tay, đưa vào hậu môn, sau 5 phút có thể thông tiện.
③ 9 gram mộc dược, hòa tan với nước, thêm bột vỏ cây dương đào, trộn đều, đắp lên rốn, mỗi ngày 1 lần.
4. Bài tập dưỡng sinh
Nằm ngửa, đầu hơi nâng cao bằng mức ngực, mắt khép nhẹ, lưỡi chạm vòm miệng, hai chân khép sát, một tay đặt lên ngực, một tay đặt lên bụng, sau đó thở sâu theo kiểu bụng, hít vào bằng mũi, hít sâu và dài, đến khi tay đặt trên bụng nâng lên. Sau đó thở ra từ từ, dùng tay đặt trên bụng hạ xuống từ từ, hai tay không dùng lực. Mỗi ngày luyện tập 1–2 lần, mỗi lần 500–100 nhịp thở. Nuốt nước bọt thành 3 lần.
|
