Người Trung Hoa cổ đại đã sớm sử dụng phương pháp châm cứu để dưỡng sinh cường thân. Trong "Hoàng Đế Nội Kinh" gọi bác sĩ biết kỹ thuật châm cứu dưỡng sinh là "thượng công", trong "Linh Shu - Nghịch Thuận" viết: "Thượng công châm cứu lúc chưa sinh bệnh".
Đến thời nhà Đường, châm cứu dưỡng sinh đã chiếm vị trí đáng kể, ví dụ như trong "Thiên Kim Dược Phương" đã đề cập nhiều tài liệu về châm cứu nhằm mục đích dưỡng sinh. Cuốn "Châm Cứu Tư Sinh Kinh" của Vương Trực Trung đời nhà Tống ghi chép việc dùng châm cứu phòng ngừa nhiều bệnh, ví dụ như châm xả phong môn, lưng không phát ung thư. Các y gia thời nhà Minh cũng khuyến khích châm cứu dưỡng sinh, Cao Vũ trong "Châm Cứu Tụ Anh" nói: "Không bệnh mà trước tiên châm cứu gọi là nghịch, nghịch nghĩa là phòng bệnh trước khi xảy ra." Nghịch chính là ý nghĩa phòng bệnh. Thời nhà Thanh, Phan Vĩ Như trong cuốn "Vệ Sinh Yêu Cầu" cũng trình bày rõ tác dụng dưỡng sinh của châm cứu, ông nói: "Tạng phủ kinh lạc huyết khí cơ thịt con người, ngày ngày không cẩn thận, ngoại tà xâm nhập sẽ sinh bệnh. Người xưa dùng châm cứu làm nền tảng... Vì vậy giúp thông lợi khớp gian, điều hòa khí huyết, khiến tà khí nhanh chóng rời khỏi, tà khử thì chính khí tự phục hồi, chính khí phục hồi thì bệnh tự khỏi."
Châm cứu dưỡng sinh là dùng kim nhỏ kích thích một số huyệt vị nhất định trên cơ thể, để kích thích khí của kinh lạc, khiến quá trình chuyển hóa chất trong cơ thể hoạt động mạnh mẽ hơn, từ đó đạt được mục đích tăng cường thể chất, dưỡng sinh trường thọ. Phương pháp dưỡng sinh này chính là châm cứu dưỡng sinh. Mặc dù phương pháp châm cứu dưỡng sinh và châm cứu chữa bệnh cơ bản giống nhau, nhưng điểm nhìn khác nhau: châm cứu chữa bệnh tập trung vào điều chỉnh sự mất cân bằng âm dương, khí huyết trong cơ thể, còn châm cứu dưỡng sinh lại tập trung vào tăng cường thể chất, tăng cường khả năng chuyển hóa của cơ thể, nhằm mục đích dưỡng sinh trường thọ. Chính vì điểm nhìn khác nhau, nên trong việc chọn huyệt, dùng kim cũng có sự khác biệt nhất định. Nếu dùng để dưỡng sinh, kỹ thuật châm cứu nên vừa phải, chọn huyệt không nên quá nhiều, và ưu tiên các huyệt có tác dụng tăng cường thể chất.
Phương pháp cứu dưỡng sinh là một phương pháp dưỡng sinh độc đáo của Trung Quốc, không chỉ dùng để tăng cường thể chất mà còn dùng để phục hồi cho người bệnh lâu dài. Cứu dưỡng sinh là dùng lửa đốt ở một số huyệt vị nhất định trên cơ thể, nhằm mục đích điều hòa khí huyết, điều hòa kinh lạc, dưỡng tạng phủ, kéo dài tuổi thọ. Trong "Y Học Nhập Môn" viết: "Thuốc không tới, kim không đến, phải cứu," cho thấy cứu pháp có thể đạt được hiệu quả mà thuốc và kim đôi khi không thể đạt được. Về tác dụng dưỡng sinh của cứu pháp, ngay từ "Biển Thủy Tâm Thư" đã có ghi chép rõ ràng: "Khi chưa bệnh, thường cứu huyệt Quan Nguyên, Khí Hải, Mệnh Môn... Dù không sống mãi, cũng có thể sống hơn trăm tuổi."
|
