Thảo luận ngắn về bốn nguyên tắc dưỡng sinh của y học cổ truyền Trung Hoa

Chưa bệnh đã phòng, chưa già đã dưỡng
Phương pháp dưỡng sinh, phòng lão của y học cổ truyền Trung Hoa đều nhằm mục đích phòng bệnh, bảo vệ sức khỏe, kéo dài tuổi thọ. Ví dụ, trong lĩnh vực điều chỉnh sinh hoạt, “Nội kinh” nhấn mạnh “gió mưa, lạnh nóng” và các “tà phong hư khí” cần “tránh kịp thời”; trong vệ sinh ăn uống, “Sử hàn tạp bệnh luận” của Trương Trọng Cảnh có chương riêng nhấn mạnh phòng ngộ độc thực phẩm; trong tác phẩm của Tôn Tư Mạo ghi lại việc dùng gan động vật để phòng mù đêm, dùng tuyến giáp cừu và hải tảo để phòng bệnh bướu cổ địa phương; “Nội kinh” còn khuyến nghị dùng châm cứu để phòng bệnh, dưỡng sinh, kéo dài tuổi thọ. Vì vậy, tư tưởng chỉ đạo của học thuyết dưỡng sinh Trung Hoa nên là “chưa già đã phòng”.
Điều chỉnh hàng ngày, sinh hoạt có quy luật
Chú trọng quy luật sinh hoạt, chú ý điều dưỡng các mặt đời sống như ăn uống, sinh hoạt, ngủ nghỉ, lao động, tinh thần, đóng vai trò quan trọng trong việc làm chậm lão hóa. Trong quá trình thực tiễn lâu dài, y học cổ truyền Trung Hoa đã hình thành một loạt phương pháp dưỡng sinh hiệu quả, như phương pháp dưỡng sinh tinh thần, dưỡng sinh ngủ, dưỡng sinh ăn uống, dưỡng sinh sinh hoạt, dưỡng sinh theo bốn mùa.
Tự rèn luyện, kiên trì bền bỉ
Các phương pháp tự rèn luyện trong y học cổ truyền bao gồm khí công, dẫn dẫn, bấm huyệt, v.v. Khí công hiện đại bắt nguồn từ các phương pháp luyện tập cổ xưa như dẫn dẫn, thổi hít, trọng điểm là điều thân, điều tâm, điều tức. Chúng giúp cơ thể loại bỏ các tác động bên trong và bên ngoài, đạt trạng thái hình thần hợp nhất tốt nhất, từ đó thực hiện kiểm soát tự thân suốt quá trình sống, khơi dậy và huy động tiềm năng nội tại, trừ bệnh, phòng lão.
Kết hợp thuốc và thực phẩm, kết hợp châm cứu và thuốc
Trong các tài liệu y học cổ truyền, không ít lần ghi chép về các vị thuốc, phương thuốc có tác dụng “dưỡng khí, nhẹ người”, “kéo dài tuổi thọ”, v.v., những điều này thuộc phạm vi dưỡng thuốc. Thực dưỡng là một bông hoa quý trong kho báu dưỡng sinh của y học cổ truyền. Thực phẩm và thuốc bổ trợ lẫn nhau, cùng nhau thực hiện chức năng tăng cường sức khỏe, kéo dài tuổi thọ. Ngoài ra, còn có nhiều phương pháp hiệu quả, đơn giản, thực dụng như châm cứu bảo vệ sức khỏe, dưỡng sinh cứu, liệu pháp huyệt rốn, liệu pháp gối thuốc, v.v.