Đã qua tiết lập thu, ngày càng mát mẻ, mùa thu là thời điểm nhiều trẻ em bị tiêu chảy mùa thu. Sau khi vào thu, đặc biệt là trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ (6 tháng – 2 tuổi), tỷ lệ mắc tiêu chảy bắt đầu tăng cao. Vì vậy, cha mẹ trẻ cần nhớ chuẩn bị kỹ lưỡng để phòng ngừa tiêu chảy cho bé.
Nguyên nhân gây tiêu chảy mùa thu
Diễn ra tiêu chảy ở trẻ em quanh năm, đặc biệt nhiều vào mùa hè và thu. Tiêu chảy mùa hè chủ yếu do nhiễm khuẩn đường tiêu hóa gây viêm ruột, viêm trực tràng; còn mùa thu thì chủ yếu do nhiễm virus đường tiêu hóa gây viêm ruột, tức là tiêu chảy mùa thu.
Nguyên nhân nội tại gây tiêu chảy mùa thu: hệ tiêu hóa trẻ nhỏ chưa trưởng thành, hoạt tính men kém, nhưng nhu cầu dinh dưỡng tương đối cao, gánh nặng đường ruột lớn. Đồng thời hệ thần kinh, nội tiết, tuần hoàn, chức năng gan thận và miễn dịch của trẻ nhỏ chưa hoàn thiện, chức năng điều hòa kém, nên trẻ nhỏ dễ mắc tiêu chảy mùa thu.
Nguyên nhân ngoại tại: chủ yếu do nhiễm virus rota. Mầm bệnh có thể xâm nhập vào đường tiêu hóa của trẻ qua thực phẩm hoặc nước bị nhiễm bẩn, tình trạng này thường xảy ra ở trẻ được nuôi bằng sữa công thức. Nếu dụng cụ hoặc thực phẩm dùng khi nuôi trẻ không được tiệt trùng hoặc tiệt trùng không tốt, sẽ có nguy cơ nhiễm bệnh, cũng có thể lây qua đường hô hấp hoặc nguồn nước. Tiêu chảy mùa thu thường xảy ra từ tháng 8 đến tháng 12, đỉnh điểm là tháng 10 đến tháng 11.
Biểu hiện của tiêu chảy mùa thu là: sau khi nhiễm virus, có thể tiềm伏 1–3 ngày. Trước khi xuất hiện triệu chứng tiêu hóa, khoảng 20%–30% trẻ có triệu chứng hô hấp trên, khởi phát đột ngột, hầu hết trẻ ban đầu sốt (nhiệt độ có thể đạt 38°C–40°C), chảy nước mũi, hắt hơi, nghẹt mũi, ho nhẹ, khó chịu họng, có tiêu chảy nước nghiêm trọng và nôn mửa. Gần như tất cả bệnh nhân đều nôn mửa, và nôn thường xảy ra trước khi tiêu chảy, kéo dài 2–3 ngày. Tiêu chảy kéo dài, dài nhất có thể tới 28 ngày. Trong 1–2 ngày đầu tiêu chảy, phân đã là dạng nước, phân loãng, màu nhạt, đôi khi giống nước cơm trắng hoặc nước trong, ít chất nhầy, mùi hôi rất ít. Có hiện tượng khát nước nghiêm trọng và bồn chồn rõ rệt, thường có mất nước nhẹ hoặc trung bình. Xét nghiệm phân thấy ít bạch cầu mủ.
Điều trị và chăm sóc khi bị tiêu chảy mùa thu
Khi trẻ bị tiêu chảy mùa thu, trước tiên nên cho đường ruột nghỉ ngơi mà không ảnh hưởng đến dinh dưỡng của trẻ. Khi điều trị theo bác sĩ, có thể tạm thời nhịn ăn một thời gian, thông thường nhịn ăn 8–12 giờ, đồng thời dùng dung dịch bù nước uống (gọi tắt là ORS, là thuốc bắt buộc dùng trong điều trị tiêu chảy ở trẻ em do Tổ chức Y tế Thế giới chỉ định), có thể thay thế truyền dịch tĩnh mạch. Khi tình trạng cải thiện, dần dần khôi phục ăn uống, trẻ bú mẹ nên giảm thời gian mỗi lần bú; trẻ nuôi bằng sữa công thức có thể dùng nước cơm đặc pha sữa để cung cấp năng lượng và dinh dưỡng cho trẻ nhỏ. Tiêu chảy mùa thu không hiệu quả với thuốc kháng sinh tây y, có thể chọn điều trị bằng thuốc đông y.
Khi điều trị cho trẻ, cha mẹ cần chăm sóc cẩn thận. Cần ghi chép số lần đi ngoài, lượng phân và lượng thức ăn mỗi ngày, báo cáo cho bác sĩ kịp thời. Giữ vệ sinh miệng và da, thay tã kịp thời. Mỗi lần đi ngoài nên rửa mông bằng nước ấm, phòng ngừa viêm da tã và nhiễm trùng thứ phát. Với trẻ tay chân lạnh, có thể dùng túi nước nóng giữ ấm, nhưng phải tránh bỏng. Chú ý thông thoáng không khí phòng, người bị nhiễm bệnh hô hấp không nên tiếp xúc với trẻ, phòng ngừa lây nhiễm chéo. Giai đoạn phục hồi cần chú ý dinh dưỡng, dần dần tăng các thực phẩm dễ tiêu.
Chú trọng chi tiết sinh hoạt, phòng ngừa tiêu chảy xảy ra
Các chuyên gia cảnh báo cha mẹ trẻ, để phòng ngừa tiêu chảy mùa thu, cần làm tốt các điểm sau:
1. Khuyến khích cho con bú mẹ, đặc biệt quan trọng trong 6 tháng đầu đời và mùa hè thu đầu tiên, tránh cai sữa vào mùa hè thu;
2. Khi nuôi con bằng sữa công thức, cần chú ý vệ sinh thực phẩm, mỗi lần cho ăn phải rửa sạch dụng cụ bằng nước sôi, tốt nhất nên đun sôi mỗi ngày;
3. Cho ăn dặm đúng giờ, nhưng tuyệt đối không nên cho ăn nhiều loại thức ăn dặm cùng lúc;
4. Khi trẻ ăn kém hoặc trong giai đoạn sốt đầu tiên, nên giảm lượng sữa và các thực phẩm khác, thay bằng nước;
5. Trong mùa hè thu, tránh ăn quá no hoặc thực phẩm giàu chất béo;
6. Khi trẻ bị suy dinh dưỡng, còi xương hoặc nhiễm trùng đường ruột ngoài, cần điều trị kịp thời, phòng ngừa tiêu chảy;
7. Tiêu chảy do nhiễm khuẩn, virus rất dễ lây, cần chú ý cách ly.
|
