Thông thường, do thời tiết nóng bức vào mùa hè, trẻ nhỏ dễ chán ăn, nhưng khi sang mùa thu trời mát lành, nhiều trẻ sẽ có dấu hiệu cải thiện hoặc phục hồi khẩu vị, tuy nhiên mùa thu cũng là thời điểm gió mạnh, mưa ít, khí hậu khô hanh, nên chứng chán ăn ở trẻ nhỏ vào mùa thu vẫn rất phổ biến.
Nguyên nhân chủ yếu gồm:
1. Mùa thu, đặc biệt là cuối thu, chênh lệch nhiệt độ giữa sáng và tối tăng, biến đổi thời tiết thường xuyên. Một số cha mẹ sợ trẻ bị lạnh, thường mặc áo dày, không thoáng khí (như áo len, quần cotton) sớm quá, khiến trẻ khi vận động hoặc chơi đùa dễ đổ mồ hôi nhiều, lại không thể cởi ra. Mồ hôi nhiều làm giảm tiết dịch vị, dẫn đến giảm khẩu vị. Mồ hôi nhiều khiến lỗ chân lông giãn rộng, khi áo ướt khô, rất dễ gây cảm lạnh, ho, sốt. Khi bị bệnh, phải tiêm thuốc hay uống thuốc sẽ ảnh hưởng đến tiết dịch tiêu hóa, dùng kháng sinh làm giảm số lượng vi khuẩn bình thường trong ruột, giảm tổng hợp vitamin ruột, dẫn đến rối loạn chức năng tiêu hóa, khẩu vị tự nhiên kém đi, hình thành chứng chán ăn.
2. Một nhóm trẻ chán ăn khác xảy ra ở trẻ mới nhập mẫu giáo hoặc nhà trẻ vào mùa thu. Trẻ mới vào môi trường mới, cảm thấy bất tiện, một số trẻ (như trẻ vốn nhút nhát, hướng nội) sẽ cảm thấy buồn bã, không muốn ăn. Một số trẻ dù không phải mới nhập học, nhưng sau một kỳ nghỉ hè dài, cũng cảm thấy quen thuộc hoặc xa lạ với cuộc sống tập thể, chế độ ăn uống và môi trường, dẫn đến giảm khẩu vị.
3. Khí hậu mùa thu, gió mạnh, mưa ít, nhiệt độ thay đổi thất thường và khô hanh, Đông y gọi là “thu táo”. Sau khi thời tiết trở nên mát mẻ, nếu không bổ sung đủ nước, trẻ đổ mồ hôi nhiều sẽ rất dễ bị táo bón. Đại tiện khô cứng, khó đi, và phân lưu lại trong ruột quá lâu, vi khuẩn phân hủy gây ra độc tố, khi độc tố này bị hấp thu vào cơ thể, trẻ sẽ cảm thấy chóng mặt, dẫn đến chán ăn.
Để phòng và điều trị chứng chán ăn vào mùa thu, có thể áp dụng các biện pháp chăm sóc sức khỏe, như chế độ ăn hợp lý, tăng cường chăm sóc sinh hoạt, nhằm cải thiện dần khẩu vị của trẻ.
Về ăn uống, đối với trẻ mới vào mẫu giáo hoặc nhà trẻ, trong 1–2 tuần đầu tiên nên nấu các món trẻ thích (như sủi cảo, bánh bao, bánh mì, mì hầm, cơm rau, cơm hầm), món ăn có màu sắc, mùi vị, hình dáng hấp dẫn, nâng cao hứng thú ăn uống của trẻ. Dưới sự quan tâm của giáo viên, trẻ sẽ dần chấp nhận bữa ăn tập thể. Chỉ khi trẻ coi việc ăn uống là niềm vui trong cuộc sống, khẩu vị mới dần tăng lên. Về ăn uống tại nhà, nên tham khảo thực đơn ở cơ sở mẫu giáo, điều chỉnh loại thực phẩm và khẩu vị, tránh lặp lại. Về khẩu vị nên gần giống với chế độ ăn tập thể, không nên quá mặn hoặc quá đậm.
Trong ăn uống, cần chú ý phối hợp giữa thực phẩm động vật và thực vật, để phòng ngừa chán ăn do táo bón, cần đảm bảo dinh dưỡng, đồng thời chú ý uống nhiều nước, ăn nhiều rau quả thanh mát như củ cải, củ sen, bách hợp, củ cải trắng, sắn, chuối, lê... Nên kết hợp ngũ cốc thô và tinh, tăng lượng chất xơ, giúp ruột hấp thu đủ nước, phục hồi số lượng vi khuẩn bình thường, tăng nhu động ruột, phân mềm hơn, cải thiện táo bón, khi chất thải trong cơ thể được thải ra kịp thời, khẩu vị tự nhiên sẽ tăng lên.
Về chăm sóc:
1. Thường xuyên dẫn trẻ ra nơi có không khí trong lành, cây xanh để hoạt động ngoài trời. Điều này giúp trẻ hấp thu canxi, phốt pho tốt hơn, đồng thời tăng khả năng thích nghi của đường hô hấp với sự thay đổi thời tiết bên ngoài.
2. Từ mùa hè sang mùa thu, da người có khả năng thích nghi nhất định với sự thay đổi nhiệt độ bên ngoài, do đó khi thời tiết thay đổi nhẹ, không nên mặc thêm quần áo quá nhanh. Khi tăng thêm quần áo nên phù hợp với sự thay đổi nhiệt độ, thông thường là không thấy ướt mồ hôi ở gáy trẻ. Sau khi vận động, giữ áo trong luôn khô ráo. Với trẻ đổ mồ hôi nhiều, có thể đặt một miếng khăn nhỏ ở lưng khi vận động, và rút ra ngay sau khi vận động xong.
3. Rèn luyện cho trẻ thói quen ăn uống tốt, không thiên vị, không chọn lọc, kiểm soát đồ ăn vặt, hình thành thói quen sinh hoạt có quy luật. Điều này không chỉ đảm bảo trẻ có khẩu vị tốt, hấp thu dinh dưỡng cân bằng, mà còn là biện pháp quan trọng để phòng ngừa thiếu hụt các chất dinh dưỡng (như kẽm, sắt).
|
