Gót chân chịu lực kéo dài từ nhiều hướng khi đi bộ hoặc đứng, dẫn đến thoái hóa cơ, gân, túi hoạt dịch, mô mỡ xung quanh gót chân và thay đổi áp lực trong xương gót. Các triệu chứng lâm sàng biểu hiện đau quanh gót chân được gọi là đau gót chân hay chứng đau gót. Thuộc phạm vi "Cốt biệt" trong Đông y.
Phòng bệnh trước khi bệnh xuất hiện
Phương pháp phòng ngừa đau gót chân khác nhau tùy theo nguyên nhân.
1. Viêm gân gót chân ở thanh thiếu niên chủ yếu do chấn thương gót chân, chạy nhảy kéo dài gây ra, vì vậy trong giai đoạn này, khi gân gót đang phát triển, nên tránh chạy nhảy, đặc biệt là nhảy từ nơi cao xuống. Cần chú ý điều này ngay từ giai đoạn đầu của triệu chứng.
2. Đau gót chân do lão hóa chủ yếu do tổn thương do lao động, viêm gân gót, viêm túi hoạt dịch gót, thoái hóa mô mỡ. Giai đoạn này nên tránh đứng hoặc đi bộ lâu, nâng cao gót chân để giảm tải trọng gót chân. Nên mang giày đệm mềm, phía sau gót có một miếng đệm mềm hình tròn, phần giữa lõm, cao khoảng 2–3cm, giúp trọng tâm cơ thể di chuyển về phía trước, giảm áp lực lên gót chân, đồng thời giảm cân.3. Đau gót chân do bàn chân bẹt là do giảm hoặc mất vòm bàn chân, xương gót nghiêng về phía trước, gây đau khi đi bộ lâu. Vì vậy nên đặt một miếng đệm mềm ở trung tâm lòng bàn chân, cao 2–3cm, mặt trong cao hơn mặt ngoài, phần giữa cao, hai đầu dần dốc xuống, dạng dốc nghiêng.
4. Viêm gót chân do viêm khớp dạng thấp, trước tiên cần dùng thuốc kiểm soát viêm khớp dạng thấp, đồng thời đặt miếng đệm mềm trong giày.
5. Đau gót chân do chấn thương chủ yếu do cố định bằng băng đắp không đúng cách. Khi làm băng đắp, cần ép mạnh băng đắp ướt vào lòng bàn chân để tránh tạo thành nền phẳng, dẫn đến mất vòm bàn chân. Đồng thời nên giảm thời gian nằm giường, sớm vận động đi bộ, tránh teo mô mỡ.
6. Các biện pháp trên nhằm giảm lực tác động lên gót chân, nếu đau gót chân ở giai đoạn đầu có thể dùng thuốc ngâm rửa ngoài: Độc hoạt, Tần giao, Thoát cốt thảo, Tô mộc, Hồng hoa, Linh chi, Ô mai, Nghệ, Phòng phong. Cũng có thể dùng thuốc uống: Độc hoạt, Tang ký sinh, Phòng phong, Xuyên khuông, Đảng sâm, Quế chi, Mộc qua, Cam thảo, U linh tiên, Xuyên đoạn, Ngưu tất, Thang cước thảo. Có thể nghiền bột thuốc, cho vào túi nhỏ đặt dưới lòng bàn chân, vừa nâng vòm bàn chân, thay đổi lực tác động lên gót chân, vừa hấp thu chậm theo thuốc để điều trị bệnh. Công thức: Ma hoàng, Phụ tử, Thoát cốt thảo, Hồng hoa, Can khương, Quế chi, Phòng phong, Mộc qua, Cương hoạt, Kinh giới, Độc hoạt.
Phòng biến chứng khi đã mắc bệnh
Đối với trường hợp đau dai dẳng, không đi lại được, cần điều trị tích cực để tránh ảnh hưởng đến sinh hoạt và lao động. Các phương pháp thường dùng gồm:
1. Phương pháp ngâm rượu đất: Dùng 1000ml giấm, thêm 30g mộc qua, 30g thoát cốt thảo, 30g hồng hoa, 30g ngưu tất, thêm nửa cân đá, cho vào túi vải, đun sôi trên lửa nóng, lấy ra khi không còn quá nóng, đặt dưới lòng bàn chân và vùng đau gót chân. Mỗi ngày 2 lần, sáng và chiều.
2. Phương pháp tiêm tại chỗ: Dùng dung dịch procain 1–2% pha với prednisolone acetate 12,5mg, tiêm vào vùng đau, hiệu quả tốt nhất với viêm gân gót. Có thể dùng cho viêm túi hoạt dịch gót, viêm túi hoạt dịch gót gót.
3. Liệu pháp vật lý: Có thể dùng liệu pháp điện, chườm nóng cục bộ, thẩm thấu ion giấm.
4. Khi các phương pháp bảo tồn không hiệu quả, có thể tiến hành phẫu thuật, các phương pháp gồm:① Phẫu thuật loại bỏ gai gót chân: Với trường hợp đau gót mãn tính, chụp X-quang xác nhận có gai gót, rạch một đường ở mặt trong gót chân, vào sâu trong xương gót, mài toàn bộ gai gót ở mặt trong.② Phẫu thuật khoan xương gót: Phù hợp với trường hợp áp lực trong xương gót cao, mục đích làm giảm áp lực trong xương gót, điều trị đau gót mãn tính không có gai gót, vẫn rạch đường ở mặt trong gót chân, xuyên vào xương gót, khoan 7–10 lỗ, hiệu quả đạt 90%.③ Phẫu thuật cắt đứt thần kinh gót chân: Với trường hợp đau gót mãn tính không rõ nguyên nhân, có thể dùng phương pháp này, tuy nhiên đây là phẫu thuật phá hủy, cắt đứt nhánh thần kinh gót sau và thần kinh gan chân.④ Phẫu thuật cắt bỏ túi hoạt dịch gót: Loại bỏ túi hoạt dịch gót và túi hoạt dịch dưới gót.⑤ Phẫu thuật cắt xương gót do bàn chân bẹt: Mục đích là thông qua cắt xương gót làm tăng góc gót, chỉnh lại gót chân bị lệch ra ngoài, tạo ra một giá đỡ sinh học tốt cho gót chân.<đau gót chân>
|
