Viêm phế quản mạn tính là bệnh lý chủ yếu biểu hiện bằng ho, khạc đàm, hoặc kèm theo tức thở, tái phát nhiều lần. Một số ít trường hợp do viêm phế quản cấp chưa khỏi chuyển thành mạn tính, phần lớn khởi phát âm thầm. Nguyên nhân chính bao gồm nhiễm khuẩn, khói bụi kích thích, bụi, ô nhiễm không khí, kích thích lạnh, dị ứng phấn hoa... Đặc biệt, người hút thuốc lâu năm có tỷ lệ mắc bệnh cao hơn từ 2 đến 8 lần so với người không hút thuốc, càng hút lâu, hút nhiều thì tỷ lệ mắc càng cao. Bệnh thường gặp ở người trung niên và cao tuổi, nam giới nhiều hơn nữ giới, diễn tiến chậm, nghiêm trọng có thể biến chứng thành phổi khí phế thủng tắc nghẽn hoặc bệnh tim nguyên phát mạn tính, là một bệnh phổ biến gây ảnh hưởng đến sức khỏe. Các biện pháp phòng ngừa và điều trị chính bao gồm:
1) Phương pháp ăn uống:① Cháo lá mơ đào: 10～15g lá mơ đào, 50g gạo tẻ, đường phèn vừa đủ. Trước tiên đun lá mơ đào gói trong vải, lọc bỏ bã lấy nước đặc, sau đó cho gạo và nước vào nấu cháo, khi cháo gần chín thêm đường phèn nấu thêm một chút, dùng mỗi ngày buổi sáng và buổi tối ăn kèm cơm. Phù hợp với chứng đàm nhiệt.
② Canh Ô Tuyết: 45g sơn dược, 12g quả bồ công anh, 18g bánh mía quýt, trước tiên đun sơn dược và quả bồ công anh, lấy nước, sau đó thêm bánh mía quýt, ngâm tan, chia ăn buổi sáng và buổi tối. Phù hợp với chứng phế, tỳ âm khí hư.
③ Canh hải trạch và củ cải: 250g hải trạch, 500g củ cải, đun lấy nước, chia uống buổi sáng và buổi tối. Phù hợp với chứng đàm nhiệt.
④ 15g đương quy, 15g sinh khương (bọc vải), 50g sơn dược, 100g thịt cừu, cho vào nồi đất, thêm nước vừa đủ, cùng đun đến chín nhừ, nêm một chút muối, ăn thịt uống nước, dùng liên tục 5～7 ngày. Phù hợp với chứng phế, tỳ hư hàn.
⑤ 6g nhân sâm, 9g táo tàu, 15g đường phèn, ngâm nhân sâm và táo tàu bằng nước, rửa sạch, cho vào đường phèn, hấp cách thủy cho chín, ăn. Mỗi tuần dùng 2～3 lần, dùng liên tục 4 tuần. Phù hợp với chứng phế, tỳ, thận âm hư.
⑥ 500g củ cải thái khối, 15g hạnh nhân đắng bỏ vỏ và đầu, 250g phổi heo, rửa sạch, luộc qua nước sôi 1 lần, cho vào nồi đất nấu, khi phổi heo chín mềm, nêm muối vừa đủ, ăn phổi uống nước, dùng 2 lần mỗi tuần. Phù hợp với chứng phế hư đàm đục.
2) Phương thuốc đơn phương và bài thuốc dân gian:① Cây bách bộ, tùy ý lượng, giã nát lấy nước ép, cô đặc thành dạng siro, mỗi lần dùng 3g, uống với nước sôi, ngày 3 lần. Phù hợp với chứng đàm thấp.
② 1 quả mận thu, 3g bột xuyên bối, bỏ ruột mận, cho bột xuyên bối vào, đun với nước, uống cả nước một lần. Phù hợp với chứng âm hư đàm nhiệt.
③ Tang bạch bì, lá mơ đào, lá hổ đồi mỗi vị 12g, sắc nước uống, mỗi ngày 1 thang. Phù hợp với chứng đàm nhiệt.
④ Chi tử, hạnh nhân, đào nhân mỗi vị 6g, hạt hồ tiêu trắng, gạo nếp mỗi thứ 7 hạt, nghiền thành bột, trộn với một quả trứng, đắp lên huyệt Dũng tuyền (trái trái phải phải) dưới lòng bàn chân, đổi chỗ mỗi ngày.
3) Phương pháp châm cứu: Châm cứu toàn thân: huyệt chính là Phế du, Đại trụ, Phong môn. Nếu đàm nhiều thêm huyệt Bán lung, Túc tam lý, Tỳ du, Vị du; nếu ho dữ thêm huyệt Liệt khuyết, Xích trạch; nếu suyễn nặng thêm huyệt Thiên đột, Định suyễn. Kết hợp châm cứu, châm nhẹ, giữ kim 10～15 phút, cứu bằng đuốc mỗi huyệt 3～5 đốt, mỗi ngày 1 lần. Châm cứu tai: chọn huyệt Phế, Khí quản, Thần môn. Nếu kèm suyễn thêm huyệt Giao cảm, Thận thượng tuyến. Dùng kim nhỏ kích thích trung bình, giữ kim 30 phút đến 1 tiếng, mỗi ngày hoặc cách ngày 1 lần. Cũng có thể dùng kim nhấn giữ 2 ngày, hoặc dùng hạt Vương bất lưu hành (hoặc hạt cải) dán lên một tai, khuyên bệnh nhân thường xuyên day ấn huyệt dán để tăng cường kích thích, sau 3 ngày tháo ra, đổi sang tai kia, luân phiên dùng hai tai.
4) Phương pháp khí công: Nên luyện tập nội dưỡng công, kết hợp với bài tập hô hấp khí công (còn gọi là bài tập viêm phế quản mạn tính), cũng có thể lựa chọn tùy tình trạng 6 chữ quyết, bảo phế công, bát đoạn锦. Người mới bắt đầu luyện nội dưỡng công, ban đầu nên bắt đầu bằng tư thế nằm, dần dần chuyển sang ngồi hoặc đứng tùy theo tình trạng bệnh và thể chất. Khi tâm trí tập trung, dẫn vào trạng thái tĩnh lặng, chú ý vào Đan điền, nhưng vùng chú ý không nên quá nhỏ, cường độ không nên quá mạnh. Một số phụ nữ, chú ý vào Đan điền có thể ảnh hưởng đến sinh lý nữ, có thể chuyển sang chú ý vào Tân trung; người dễ lo lắng, nhiều suy nghĩ, không quen đóng mắt chú ý, có thể chuyển sang chú ý vào ngón chân. Ngoài ra, phép vận khí Thái cực có thể giúp giảm ho, trừ đàm, kết hợp với nội dưỡng công có thể nâng cao hiệu quả rõ rệt, các động tác chính là rung tay mở ngực, rửa tay theo kinh phế, vung tay mở trung phủ, mở khép phổi, tĩnh tâm giãn cơ, điều tức dưỡng Đan, nhặt trăng giữa biển, nhai nước bọt hóa dịch.
5) Phòng ngừa và dưỡng sinh:① Phòng và điều trị cảm cúm kịp thời có vai trò rất quan trọng trong việc ngăn chặn sự tiến triển của bệnh. Cần nhắc nhở bệnh nhân hình thành thói quen tốt, luyện tập thể dục nhất định. Đồng thời tăng cường dinh dưỡng, chú ý thay đổi thời tiết, giữ ấm kịp thời (đặc biệt chú ý giữ ấm lưng),尽量 tránh tiếp xúc với người bị cảm (trong mùa dịch cảm cúm, hạn chế đến nơi công cộng; nếu trong nhà có người bị cảm, cần tìm cách cách ly). Có thể dùng các biện pháp phòng ngừa như điều dưỡng ăn uống, đốt giấm, dùng thuốc uống hoặc tắm nước lạnh.
② Truyền thông rằng hút thuốc là một trong những yếu tố quan trọng làm nặng thêm bệnh, giúp bệnh nhân quyết tâm bỏ thuốc. Trường hợp cần thiết có thể dùng đường bỏ thuốc, trà bỏ thuốc, hoặc phương pháp châm cứu hỗ trợ bỏ thuốc.
③ Yêu cầu bệnh nhân chú ý vệ sinh môi trường, không đến nơi ô nhiễm không khí nặng, phòng ngừa kích thích bụi, tuyệt đối tránh tiếp xúc với chất gây dị ứng. Vì nhiều tài liệu chứng minh rằng, ngoài yếu tố thời tiết, hút thuốc, ô nhiễm không khí và một số chất gây dị ứng cũng là yếu tố gây bệnh quan trọng.
|
