การนวดเพื่อรักษาอาการเกร็งลำไส้

อาการเกร็งลำไส้ หรือที่เรียกว่า "อาการปวดท้องจากเกร็งลำไส้" เป็นอาการปวดท้องเฉียบพลันที่พบบ่อยที่สุดในเด็ก ลักษณะเด่นคือ ปวดท้องเกิดขึ้นอย่างฉับพลัน แต่ในระยะที่ไม่ปวด อาจไม่พบอาการผิดปกติใดๆ ได้
สาเหตุของอาการเกร็งลำไส้ อาจเกิดจากอาหารไม่เหมาะสม (เช่น ทานอาหารเย็นจัดมากเกินไป ดื่มหรือกินมากเกินไป ให้นมมากเกินไป หรืออาหารมีน้ำตาลสูงจนทำให้เกิดก๊าซในลำไส้) หรือจากสภาพอากาศเปลี่ยนแปลง (เช่น โดนอากาศหนาวเย็น) หรือจากสารพิษจากปรสิตในลำไส้ ปัจจัยเหล่านี้อาจทำให้เกิดภาวะขาดเลือดชั่วคราวในผนังลำไส้ หรือกระตุ้นระบบประสาทอัตโนมัติส่วนย่อย ทำให้กล้ามเนื้อเรียบของลำไส้เกิดการเกร็ง จึงเกิดอาการปวดท้อง เมื่อกล้ามเนื้อเรียบของลำไส้เกิดการเกร็ง จะทำให้การเคลื่อนที่ของเนื้ออาหารในลำไส้หยุดชะงัก ส่งผลให้เกิดอาการอาเจียน กล้ามเนื้อเรียบจะค่อยๆ คลายตัวเองหลังจากเกร็งเป็นเวลานาน อาการปวดท้องจึงหายไป ซึ่งเรียกว่า "ช่วงพัก" หากสาเหตุยังไม่ถูกกำจัด อาการปวดท้องอาจกลับมาได้อีก
อาการทางคลินิกของอาการเกร็งลำไส้ในเด็กมีดังนี้:
เด็กที่แข็งแรงดี แต่เกิดอาการปวดท้องแบบเป็นช่วงๆ หรือเป็นช่วงๆ แต่ในช่วงที่ไม่ปวด ไม่พบอาการผิดปกติ ถือเป็นลักษณะเด่นของโรค อาการปวดท้องอาจคงอยู่เพียงไม่กี่นาที หรือหลายสิบนาที แล้วค่อยๆ หายไป หลังจากมีอาการซ้ำๆ หลายสิบนาที หรือหลายชั่วโมง อาการปวดท้องอาจไม่กลับมาอีก บางคนอาจมีอาการปวดท้องซ้ำๆ ต่อเนื่องหลายวัน ความรุนแรงของอาการปวดท้องแตกต่างกัน บางคนอาจร้องไห้หรือกลิ้งตัวไปมา อาการปวดท้องในกรณี典型มักเกิดบริเวณรอบสะดือ หมายถึง บริเวณลำไส้เล็ก ถ้าลำไส้ใหญ่ส่วนต้นเกิดการเกร็ง อาการปวดจะอยู่บริเวณท้องด้านขวาล่าง ถ้าลำไส้ใหญ่ส่วนปลายเกิดการเกร็ง อาการปวดจะอยู่บริเวณท้องด้านซ้ายล่าง ถ้าเด็กมีอาการปวดท้องก่อนถ่ายอุจจาระ อาจเกิดจากลำไส้ตรงส่วนลงหรือลำไส้ตรงส่วนโค้ง บางเด็กอายุมากขึ้น อาจมีอาการปวดท้องบริเวณข้าง ซึ่งมักเกิดที่ด้านใดด้านหนึ่ง ซึ่งเกิดจากลำไส้ตรงส่วนหัวหรือส่วนซ้ายเกิดการเกร็ง สำหรับเด็กเล็ก อาจมีอาการปวดท้องบริเวณใต้กระดูกหน้าอก ซึ่งเกิดจากกล้ามเนื้อเรียบของกระเพาะอาหารเกิดการเกร็ง อย่างไรก็ตาม อาการนี้ไม่ใช่อาการเกร็งลำไส้ แต่เป็นอาการเกร็งกระเพาะอาหาร แต่เนื่องจากกลไกการเกิดคล้ายกัน จึงสามารถรักษาด้วยการนวดได้
วิธีการนวดเพื่อรักษาอาการเกร็งลำไส้:
1. แบบเสมหะเย็น (ความเย็นภายใน)
เทคนิค: ใช้การขยับ (Push), การนวด (Mo), การนวดเบา (Rou), การกด (Qia)
ตำแหน่ง: จุดหวันหยางอิน (Wanyangyin), จุดซานกวน (Sanguan), จุดลิวฟู (Liufu), จุดเฟิ่ยหยางอิน (Fuyangyin), บริเวณสะดือและรอบท้อง, จุดปีตู (Pitou), จุดซูซานลี่ (Zusanli)
วิธีปฏิบัติและข้อกำหนด:
① แยกนวดจุดหวันหยางอิน 100-300 ครั้ง
② นวดจุดซานกวน จำนวนครั้งควรมากกว่า 3 เท่าของจุดลิวฟู ถ้าจุดลิวฟู 50 ครั้ง จุดซานกวนควรอย่างน้อย 200 ครั้ง จำนวนครั้งที่นวดจุดซานกวนควรปรับตามระดับความเย็นภายในของเด็ก
③ นวดจุดลิวฟู จำนวนครั้งควรสัมพันธ์กับจุดซานกวน
④ แยกนวดจุดเฟิ่ยหยางอิน ให้เด็กนอนหงาย แพทย์ใช้นิ้วมือทั้งสองข้าง ตั้งแต่ปลายกระดูกหน้าอก ตามขอบซี่โครงด้านล่าง แยกไปทางเส้นตะข่าย 200 ครั้ง
⑤ นวดและถูบริเวณสะดือ ให้เด็กนอนหงาย แพทย์ใช้เทคนิคการถูด้วยฝ่ามือ ทำเป็นเวลาหลายนาที จนรู้สึกอบอุ่น
ในระหว่างการนวด บางเด็กอาจปล่อยลมบ่อย หรือเด็กเล็กอาจถ่ายอุจจาระขณะนวด หลังจากปล่อยลมหรือถ่ายอุจจาระ อาการจะดีขึ้นอย่างชัดเจน
2. แบบความร้อนภายใน (ความร้อนภายใน)
เทคนิค: ใช้การขยับ (Push), การกด (Qia), การดึง (Nie), การนวด (Rou)
ตำแหน่ง: จุดกวนหยวน (Guanyuan), จุดลิวฟู (Liufu), จุดเทียนเฮตี้ (Tianhe Shui), จุดอีโวเฟิง (Yiwofeng), จุดวายลาโอหวง (Wailaohuang), จุดสี่แนวนอน (Si Hengwen)
วิธีปฏิบัติและข้อกำหนด:
① แยกนวดจุดหวันหยางอิน 100-300 ครั้ง
② นวดจุดซานกวน ประมาณ 300 ครั้ง
③ นวดจุดลิวฟู ประมาณ 900 ครั้ง นวดจุดเทียนเฮตี้ 100-200 ครั้ง
④ ใช้นิ้วมือกดและนวดจุดอีโวเฟิง ข้างละ数十ครั้ง
⑤ นวดจุดวายลาโอหวง ใช้เทคนิคการนวดด้วยนิ้ว 10-数百ครั้ง
⑥ นวดจุดสี่แนวนอน ให้เด็กหงายมือ แพทย์ใช้นิ้วเดียว นวดตามแนวแนวนอนของข้อศอกที่สอง สาม สี่ และห้า ทีละจุด นวดทีละจุด 10-数十ครั้ง
⑦ นวดหลัง (Nieshi): ให้เด็กนอนคว่ำ ศีรษะยกขึ้นเล็กน้อย หรือให้ผู้ปกครองจับศีรษะเด็กให้ยกขึ้นเล็กน้อย หลังของเด็กหันหน้าเข้าหาแพทย์ แพทย์ใช้นิ้วชี้และนิ้วกลางประกบกัน นิ้วหัวแม่มือและนิ้วชี้ นิ้วกลางอยู่ตรงกัน นิ้วชี้และนิ้วกลางด้านข้างใกล้กัน ใช้ปลายฝ่ามือด้านนอกจับผิวหนังบริเวณจุดกุยซื่อ (Guisui) นิ้วหัวแม่มือดันเข้าไปในลึก นิ้วชี้และนิ้วกลางดันออกด้านนอก คล้ายการบีบของวัตถุ จับผิวหนังเด็ก ค่อยๆ ขยับไปข้างหน้า จนถึงจุดต้าชุย (Dazhui) ทำซ้ำ 6-10 ครั้ง