Y học cổ truyền Trung Hoa cho rằng: Con người có những thay đổi tình cảm như vui, giận, buồn, lo, sợ, kinh, sợ, gọi là "Thất Tình". Trong đó, giận, vui, lo, buồn, sợ là "Ngũ Chí", năm chí này có mối liên hệ mật thiết với năm tạng phủ. "Hoàng Đế Nội Kinh" có ghi: "Giận tổn thương gan, buồn thắng giận", "Vui tổn thương tim, sợ thắng vui", "Lo tổn thương tỳ, giận thắng lo", "Buồn tổn thương phổi, vui thắng buồn", "Sợ tổn thương thận, lo thắng buồn". Quan điểm này đã được các y sĩ đời sau ứng dụng vào dưỡng sinh, đóng vai trò quan trọng trong việc điều hòa tình cảm, phòng bệnh, chữa bệnh và kéo dài tuổi thọ.
Chúng ta biết rằng con người là một sinh vật phức tạp, thất tình lục dục là điều bình thường, thuộc hoạt động tinh thần bình thường, có lợi cho sức khỏe và tinh thần. Nhưng hoạt động tình cảm bất thường có thể khiến cảm xúc mất kiểm soát, dẫn đến rối loạn chức năng hệ thần kinh, gây mất cân bằng âm dương bên trong cơ thể, từ đó sinh ra trăm bệnh, lão hóa sớm, thậm chí rút ngắn tuổi thọ. Vì vậy, người biết dưỡng sinh cần chú ý điều hòa tình cảm. Tình cảm quá mức có thể ảnh hưởng đến chức năng nội tạng, gây rối loạn chức năng.
Tình cảm tổn thương gan. Giận là một cảm xúc khá phổ biến, giận làm khí lên, tổn thương gan, dẫn đến cảm giác uất ức, dễ cáu gắt, chóng mặt, mắt hoa.
Tình cảm tổn thương tim. Vui có thể giúp khí huyết lưu thông, cơ bắp giãn ra, hỗ trợ phục hồi mệt mỏi. Nhưng vui quá mức sẽ tổn thương khí tim. Như trong "Hoài Nam Tử. Nguyên Đạo Huấn" viết: "Vui quá thì sa sút". Dương tổn làm khí tim dao động, khí tim dao động khiến tinh thần tán loạn, tà khí tăng mạnh. Gây ra các chứng như tim đập nhanh, mất ngủ, quên, trí nhớ suy giảm, trí tuệ suy giảm. Trong tiểu thuyết "Nho Lâm Ngoại Sử", miêu tả trường hợp phạm tiến già trúng cử, do buồn vui giao động, đột nhiên phát bệnh thần kinh, là ví dụ điển hình về "vui tổn thương tim".
Tình cảm tổn thương tỳ vị. Y học cổ truyền cho rằng: "Lo nghĩ làm khí kết", khi não bộ suy nghĩ quá mức sẽ dẫn đến rối loạn chức năng hệ thần kinh, giảm tiết dịch tiêu hóa. Gây ra các triệu chứng như chán ăn, ăn không ngon, dáng vẻ gầy guộc, thở dốc, mệt mỏi, uể oải, buồn bã.
Tình cảm tổn thương phổi. Buồn và sầu là cảm xúc liên quan mật thiết với phổi, khi buồn đau quá mức có thể tổn thương phổi. Gây ra các triệu chứng như ho khan, khó thở, ho ra máu, khàn giọng, thay đổi nhịp thở, rối loạn chức năng tiêu hóa nghiêm trọng. Trong "Hồng Lâu Mộng", Lâm Đại Ngọc với tính cách đa sầu đa cảm, buồn khổ vì thân, là minh chứng rõ ràng.
Tình cảm tổn thương thận. Kinh sợ có thể ảnh hưởng đến hệ thần kinh, gây ra các triệu chứng như ù tai, điếc tai, chóng mặt, liệt dương, thậm chí có thể dẫn đến tử vong. Trên thực tế, có nhiều tin tức về việc người ta bị kinh sợ bởi lời nói đe dọa, thực sự bị chết vì sợ, điều này đã xảy ra nhiều lần. Có thể thấy, "khi sợ thì khí xuống" rất nguy hiểm.
Tóm lại: Hoạt động tình cảm có mối liên hệ mật thiết với nội tạng. Người già do chức năng tạng phủ suy giảm, khả năng điều hòa thích nghi yếu hơn, trước những thay đổi tình cảm quá mức khó chịu, dễ dẫn đến bệnh tật. Như Trần Trực nói: "Người yếu như đèn dầu, dễ bị trăm bệnh tấn công". Điều này cho thấy tình cảm quá mức là yếu tố quan trọng gây ra bệnh tật. Cuộc sống con người, những thay đổi tình cảm như vui, giận, buồn, khổ... luôn hiện diện trong đời sống. Cách tốt nhất để tránh tình cảm quá mức là: Khi gặp việc, hãy bình tĩnh, xử lý vấn đề một cách lý trí. Sau khi việc xong, đừng để nó ám ảnh lâu dài trong lòng, tự tạo khổ đau cho mình. Nuôi dưỡng thái độ sống lạc quan, nâng cao khả năng chịu đựng tâm lý, lòng dạ rộng rãi, cảm xúc tích cực. Hãy sống giản dị, an nhàn, biết đủ, coi danh lợi, vinh nhục, lao khổ, được mất như mây trôi thoáng qua. Chỉ cầu tâm an, giữ nội tâm vững vàng, con người sẽ sống lâu. Ngoài ra, thường xuyên tăng thêm các sở thích có lợi cho tinh thần và thể chất, tìm kiếm chỗ dựa tinh thần, điều này có tác dụng tích cực trong việc phòng ngừa tình cảm quá mức, đảm bảo nội tạng an ổn.
|
