Bệnh này là một dạng viêm âm đạo phổ biến, do nhiễm nấm Candida albicans gây ra, thường lây lan từ bộ phận hậu môn. Thông thường không liên quan đến bệnh hắc lào ở tay chân. Độ pH âm đạo từ 5,5 đến 6,5 là điều kiện thích hợp để nấm Candida phát triển. Khi lượng glycogen trong âm đạo tăng, độ acid tăng, nấm sẽ sinh sôi nhanh chóng gây viêm, do đó thường gặp ở phụ nữ mang thai, người mắc tiểu đường, người dùng estrogen lâu dài, cũng có thể gặp ở người dùng kháng sinh kéo dài. Nấm Candida có thể tồn tại trong miệng, ruột và niêm mạc âm đạo mà không gây triệu chứng, ba bộ phận này có thể lây nhiễm lẫn nhau, khi điều kiện cục bộ thuận lợi dễ phát bệnh.
Các triệu chứng chính là ngứa âm đạo, đau rát, nghiêm trọng có thể khiến bệnh nhân ngồi không yên, nằm không thoải mái, kèm theo tiểu tiện nhiều, tiểu buốt và đau khi quan hệ tình dục. Giai đoạn cấp tính, dịch âm đạo tăng, dạng như vụn đậu, màu trắng, bên trong môi nhỏ âm đạo và niêm mạc âm đạo có màng trắng bám, cọ sạch sẽ lộ ra bề mặt niêm mạc đỏ sưng, đôi khi có tổn thương loét hoặc viêm loét nông.
Chẩn đoán cần hỏi kỹ tiền sử bệnh, có dùng thuốc estrogen liều lớn, dùng kháng sinh lâu dài, tiền sử tiểu đường, tiền sử phát bệnh trước đó hay không. Nếu tìm thấy nấm Candida trong dịch âm đạo, có thể chẩn đoán xác định. Có thể dùng phương pháp nhuộm kính hiển vi để tìm thấy bào tử nấm và sợi giả nấm. Nếu có triệu chứng nhưng xét nghiệm nhiều lần âm tính, có thể đổi sang phương pháp nuôi cấy. Những trường hợp dai dẳng hoặc người lớn tuổi nên kiểm tra đường huyết.
Điều trị viêm âm đạo do nấm có thể dùng phương pháp điều trị đơn thuần bằng thuốc Tây, cũng có thể dùng phương pháp kết hợp Đông – Tây y.
(1) Điều trị tổng quát: tích cực điều trị các bệnh khác có thể gây viêm âm đạo do nấm, loại bỏ các yếu tố dễ nhiễm. Giữ âm đạo sạch sẽ khô ráo, tránh gãi. Trong thời gian điều trị cấm quan hệ tình dục. Không nên ăn đồ cay nóng kích thích.
(2) Thay đổi độ pH âm đạo: nấm Candida phát triển tốt nhất ở pH 5,5, vì vậy dùng dung dịch kiềm rửa âm đạo, thay đổi độ pH âm đạo, có thể ức chế sự phát triển của nấm. Có thể dùng nước baking soda 2%–4% rửa âm đạo, mỗi ngày 1–2 lần, 2 tuần là một liệu trình. Sau khi rửa cần lau khô âm đạo, giữ âm đạo khô ráo, để ức chế sự phát triển của nấm.
(3) Đặt thuốc vào âm đạo: dùng viên đặt imidazol vào âm đạo, có hiệu quả tốt đối với viêm âm đạo do nấm. Mỗi tối 1 viên, đặt vào âm đạo sau khi rửa, 10–14 ngày là một liệu trình; hoặc dùng viên đặt Daktarin mỗi tối 1 viên, rửa rồi đặt vào âm đạo, 7 ngày là một liệu trình.
(4) Kem bôi ngoài da: dùng kem bôi clomiphene hoặc Daktarin bôi ngoài da, có thể điều trị viêm âm đạo do nhiễm nấm, giảm triệu chứng ngứa đau âm đạo. Mỗi ngày bôi vài lần, dùng 2 tuần. Kem bôi Yifqing chứa chủ yếu là ketoconazole, thêm một lượng nhỏ chất ức chế corticosteroid tại chỗ, hiệu quả giảm ngứa tốt, phù hợp hơn với người bị ngứa đau âm đạo do viêm âm đạo do nấm. Bôi ngoài âm đạo, mỗi sáng và tối 1 lần.
(5) Uống thuốc: do nhiễm nấm có thể lây lan qua quan hệ tình dục giữa vợ chồng, nên có thể dùng thuốc uống điều trị cả hai bên, thuốc uống cũng có thể ức chế nấm Candida trong ruột. Fluconazole uống: một lần 150 mg, uống một lần. Hoặc Sporanox uống: nếu là nhiễm nấm Candida âm đạo lần đầu, mỗi lần uống 200 mg, uống sau bữa sáng và bữa tối, chỉ uống 1 ngày; nếu là viêm âm đạo do nấm tái phát, liều Sporanox cần tăng, có thể mỗi lần uống 200 mg, mỗi ngày 1 lần, uống liên tục 3 ngày, cũng có thể mỗi ngày uống 2 lần, mỗi lần 100 mg, uống liên tục 3 ngày. Uống thuốc đều sau bữa ăn.
(6) Điều trị bằng thảo dược: dùng thuốc Đông y có công dụng thanh nhiệt giải độc, sát trùng giảm ngứa, sắc nước rửa âm đạo, vừa giảm triệu chứng, vừa ức chế tiêu diệt nấm Candida. Do sau khi rửa, ngứa đau âm đạo, cảm giác bỏng rát giảm rõ rệt, nên phù hợp hơn với phụ nữ bị viêm âm đạo do nấm cấp tính, có thể giảm đau khổ cho bệnh nhân. Ngoài ra, có thể chế thành dạng bột hoặc viên đặt để đặt vào âm đạo.
Phương thuốc ①: bạch tiên bì 30 gram, hoàng bá 30 gram, khổ sâm 30 gram, sả giường 30 gram, băng phiến 3 gram. Đóng gói thuốc bằng vải trắng, sắc lấy nước 2000 ml, đun nóng xông hơi âm đạo, khi nước nguội bớt thì ngồi ngâm 20 phút, mỗi ngày 1–2 lần. Trước khi xông rửa, lấy túi thuốc ra phơi khô, có thể dùng lại 1 lần. 7 ngày là một liệu trình. Sau khi ngâm rửa, đặt viên đặt Clomiphene hoặc Daktarin vào âm đạo 1 viên, bôi kem trên ngoài âm đạo.
Phương thuốc ② (Tuyển tập phương thuốc chữa bệnh da liễu và bệnh truyền nhiễm thực dụng): đinh hương 12 gram, hoắc hương 30 gram, hoàng liên 15 gram, đại hoàng 30 gram, long đởm thảo 20 gram, khô phàn 15 gram, bạc hà 15 gram, băng phiến 1 gram. Phương thuốc này có công dụng thanh nhiệt, trừ thấp, sát trùng giảm ngứa, có tác dụng ức chế mạnh đối với nấm Candida và các nấm da nông khác, cũng như vi khuẩn lậu cầu. Cách dùng: mỗi ngày 1 thang, sắc nước rửa ngoài âm đạo 1–2 lần, mỗi lần 30 phút. Cũng có thể chế thành dung dịch rửa ngoài và kem bôi ngoài da. Phụ nữ đã kết hôn có thể phối hợp rửa âm đạo mỗi ngày 1 lần bằng dung dịch thuốc. Dùng liên tục 12 ngày là một liệu trình.
Phương thuốc ③ (Phương pháp điều trị mới nhất về bệnh truyền nhiễm): khổ sâm 30 gram, sả giường 30 gram, long đởm thảo 20 gram, sinh bách bộ 15 gram, thổ cẩm bì 15 gram, hoàng bá 15 gram, địa phong tử 15 gram. Cho thêm 2000–3000 ml nước, sắc 30–40 phút, lọc bỏ bã, xông rửa và ngâm ngồi. Mỗi tối 1 lần, mỗi lần 20–30 phút.
Phương thuốc ④ (Tuyển tập phương thuốc chữa bệnh da liễu và bệnh truyền nhiễm thực dụng): khổ sâm 30 gram, sả giường 30 gram, hoàng liên 30 gram, hoàng bá 30 gram, xuyên tiêu 10 gram, khô phàn 10 gram, băng phiến 3 gram. Tất cả nghiền thành bột mịn, tiệt trùng để dùng. Khi dùng, trước tiên rửa âm đạo và âm hộ bằng nước soda 3%, sau đó lấy bột thuốc vừa đủ rắc lên âm đạo và âm hộ, mỗi ngày 1–2 lần. 5 lần là một liệu trình.
Sau khi áp dụng các phương pháp trên, triệu chứng lâm sàng của bệnh nhân sẽ nhanh chóng cải thiện, nhưng điều này không thể khẳng định viêm âm đạo do nấm đã khỏi hẳn. Bệnh nhân nên kiên trì hoàn thành liệu trình điều trị, sau đó đến bệnh viện kiểm tra triệu chứng, khám phụ khoa và xét nghiệm dịch âm đạo, nếu đều bình thường, chứng tỏ đã khỏi trong thời gian ngắn. Sau đó mỗi tháng, sau khi sạch kinh, nên đến bệnh viện kiểm tra lại các nội dung trên, liên tục 3 tháng, nếu đều âm tính, mới là khỏi hoàn toàn.
|
