Phương pháp Danggui Shaoyao San điều trị hội chứng sau mổ trực tràng

Danggui Shaoyao San là phương thuốc do Trương Trọng Cảnh lập ra để điều trị "đau bụng ở phụ nữ". Thành phần gồm đương quy, thược dược, xuyên khung, phục linh, bạch truật, trạch tả, có công dụng dưỡng huyết nhuận can, kiện tỳ hóa thấp. Tôi dùng phương này để điều trị hội chứng sau mổ trực tràng, đạt hiệu quả rõ rệt, xin nêu ví dụ như sau:
Lý ××, nữ, 52 tuổi. Ngày 12 tháng 11 năm 1994 lần đầu khám. Bệnh nhân đau bụng 3 ngày, cơn đau tăng dần, kèm chóng mặt. Nửa năm trước đã phẫu thuật trực tràng, sau mổ 3 tháng, bụng đầy đau tái phát nhiều lần, đã đi khám nhiều lần tại bệnh viện, chẩn đoán là hội chứng sau mổ trực tràng, dùng thuốc Đông - Tây y không hiệu quả. 3 ngày gần đây, bụng đầy đau tăng nặng, đến khám tại bệnh viện chúng tôi. Triệu chứng: gầy yếu, mặt nhợt nhạt, mệt mỏi, ăn kém, chóng mặt, tay chân tê, đại tiện lỏng, lưỡi nhạt ẩm, lớp lưỡi mỏng trắng, mạch trầm tế vô lực. Chẩn đoán là khí huyết hư, can tỳ bất hòa, khí cơ rối loạn. Đề nghị dưỡng can dưỡng huyết, kiện tỳ hóa thấp. Phương dùng Danggui Shaoyao San gia giảm. Bài thuốc: thược dược 50 gram, bạch truật 20 gram, phục linh 10 gram, đương quy sao 10 gram, xuyên khung 10 gram, trạch tả 6 gram, hoàng kỳ 15 gram, quế chi 20 gram, cam thảo 10 gram, sơn dược 30 gram, mộc hương 10 gram, hồng đăng 30 gram, 10 thang, sắc nước, chia 2 lần uống. Ngày 20 tái khám, đau bụng biến mất, đại tiện trở nên đặc hơn, tinh thần tốt hơn, tê tay chân giảm, tiếp tục dùng phương thuốc ban đầu 15 thang, sau đó dùng quyết sào lục quân tử thang gia giảm điều chỉnh, đến nay chưa tái phát.
Chú thích: Do phẫu thuật cắt bỏ trực tràng, bệnh nhân luôn căng thẳng tinh thần, dẫn đến khí can uất kết không thông, ảnh hưởng đến vận hóa của tỳ vị, lại do sau phẫu thuật, khí hư huyết thiếu, gân mạch không được nuôi dưỡng. Thời gian dài uất kết không thông, khí cơ rối loạn, tích tụ không thông, gây đau bụng. Trong phương thuốc, bạch truật – cam thảo dưỡng can chỉ đau; đương quy, xuyên khung, hồng đăng dưỡng huyết hoạt huyết thông lạc; hoàng kỳ, sơn dược bổ khí kiện tỳ; mộc hương khai trung tiêu khí trệ. Thuốc phù hợp chứng, hiệu quả rõ rệt.