Chẩn đoán và điều trị theo y học cổ truyền đối với bệnh gout

Gout là một bệnh toàn thân do rối loạn chuyển hóa purin trong cơ thể, dẫn đến sản sinh axit uric quá nhiều hoặc bài tiết giảm, khiến nồng độ axit uric trong máu tăng cao, lắng đọng muối urat ở khớp, mô quanh khớp, mô dưới da, thận, thành mạch máu, gây ra các tổn thương tương ứng. Bệnh có thể ảnh hưởng đến khớp gây viêm khớp gout, ảnh hưởng đến thận gây bệnh thận gout, ảnh hưởng đến thành mạch máu gây tăng huyết áp và bệnh tim mạch. Lâm sàng thường xuất hiện đau khớp đột ngột vào ban đêm, đầu tiên ở khớp ngón chân hoặc khớp bàn chân, tiếp theo là khớp ngón tay cái hoặc khớp bàn tay, cũng có thể xảy ra ở khớp mắt cá chân, cổ tay, gối, vai, trước khi phát bệnh không có dấu hiệu báo trước, nhưng thường có yếu tố khởi phát như chấn thương, phẫu thuật, đi xa, uống rượu quá nhiều, ăn hải sản quá nhiều, căng thẳng tinh thần, mệt mỏi, nhiễm trùng, v.v. Khi cấp tính bùng phát, khớp đau dữ dội, sưng rõ, da đỏ, vận động khó khăn, có thể kèm theo sốt toàn thân (T38~39℃), tim đập nhanh, đau đầu, v.v. Cơn cấp tính thường kéo dài 3-10 ngày, đau giảm, sưng giảm, chức năng khớp phục hồi bình thường, trừ khi da bị bong tróc và thâm sạm, không để lại dấu vết. Sau đó, khi gặp các yếu tố khởi phát trên, bệnh tái phát, tái phát nhiều lần dẫn đến biến dạng khớp, da vỡ loét, tiết ra các tinh thể urat dạng bột trắng, cuối cùng dẫn đến vết thương không lành, đau khớp vĩnh viễn, cứng khớp, biến dạng khớp. Sự lắng đọng muối urat trong thận là biến chứng chính ở giai đoạn muộn, khoảng 10~20% bệnh nhân có thể hình thành sỏi urat, gây ra tiểu máu, đau thận. Sưng phù thận mạn tính, viêm thận và viêm thận kẽ làm tổn thương chức năng thận, gây ra chứng suy thận, dẫn đến tử vong. Sự lắng đọng muối urat ở thành mạch máu có thể gây tăng huyết áp và bệnh tim mạch, các u gout ở vành tai, khớp, lớn như hạt mít, nhỏ như hạt đậu, da không đỏ, thành cứng như đá, có thể vỡ ra, chảy ra chất trắng như kem, không mùi.
Nguyên nhân gout là do sản sinh axit uric quá nhiều hoặc bài tiết giảm. Loại đầu tiên chủ yếu bao gồm thiếu hụt một số enzyme, dẫn đến bệnh phân giải nhiều nucleic trong tế bào, hoặc do chế độ ăn giàu purin như nội tạng, thịt nạc, đậu, hải sản quá nhiều; loại thứ hai chủ yếu là do một số bệnh thận gây ra. Điều trị gout cần kiểm soát hoặc chấm dứt cơn cấp tính; giai đoạn phục hồi cần ức chế sản sinh axit uric và thúc đẩy bài tiết axit uric để ngăn ngừa tái phát; giai đoạn muộn cần kết hợp điều trị phẫu thuật, cạo bỏ u gout, phục hồi chức năng khớp.
Y học cổ truyền Trung Hoa cho rằng bệnh này do ăn uống quá nhiều món béo ngậy, sinh ra thấp nhiệt nội sinh, đàm trọc kết tụ, khí huyết không thông. Phân thành bốn loại chứng: thấp nhiệt hạ trệ, huyết ứ tắc nghẽn, đàm kết kinh mạch, can thận hư hao. Chứng thấp nhiệt hạ trệ chủ yếu biểu hiện là sưng đỏ, đau nóng ở bàn chân, khớp chi, đau ở vị trí cố định, nhẹ vào ban ngày, nặng vào ban đêm, không đi được, khát nhưng không muốn uống, ngực đầy tức, tâm phiền. Điều trị chủ yếu là thanh lợi thấp nhiệt; chứng huyết ứ tắc nghẽn: tái phát nhiều lần, đau không di chuyển, biến dạng khớp, cử động khó, điều trị chủ yếu là hoạt huyết hóa ứ, thông lạc chỉ thống; chứng đàm kết kinh mạch: ở khớp, dây chằng quanh khớp hoặc vành tai có thể thấy các u cứng, lớn như hạt mít, nhỏ như hạt đậu, da không đỏ, gốc rộng, cứng như đá, hoặc khi u vỡ ra, chảy ra chất trắng như kem, không mùi, không liền miệng; chứng can thận hư hao: thấy ở bệnh gout lâu ngày, đau khớp, gân cơ co rút, đau tăng khi vận động, thể hình gầy, mệt mỏi, bồn chồn, ra mồ hôi tự phát, chóng mặt, ù tai, mặt đỏ, lưng gối mỏi, mệt mỏi, miệng khô, tâm phiền, ăn ít, không đói, điều trị chủ yếu là bổ can thận.