Thang dược là một dạng thuốc cổ truyền Trung Hoa, nhờ tiện lợi khi dùng và hiệu quả điều trị, bồi bổ tốt, được nhiều người yêu thích. Theo y học cổ truyền, có thể dùng thang dược bồi bổ quanh năm, nhưng mùa đông là thời điểm tốt nhất.
Lợi ích của thang dược uống trong
Thang dược thường chỉ là dạng thang uống, còn gọi là thang dược, là thuốc sắc từ dược liệu, lọc bỏ bã, cô đặc, sau đó thêm đường mạch nha, mật ong hoặc hoàng tinh để nấu thành chế phẩm bán lỏng đặc như thang dược táo, thang dược cam thảo, v.v. Thang dược uống có thể chia thành thang dược thuần và thang dược bổ, ví dụ như thang dược làm từ mật ong hoặc đường phèn là thang dược thuần; thang dược làm từ da ngựa, sừng hươu, mai rùa là thang dược bổ. Thang dược có đặc điểm bồi bổ hư tổn, tăng cường sức khỏe, trị bệnh trong khi bồi bổ, bồi bổ trong khi trị bệnh, tùy theo chứng trạng gia giảm, điều chỉnh theo thể chất, có hiệu quả điều chỉnh và điều trị tốt đối với nhiều bệnh mạn tính và người thể chất yếu. Nếu đơn thuốc phù hợp, dùng đúng cách, không chỉ thúc đẩy hồi phục bệnh nhân cấp và mạn tính, mà còn giúp khí huyết dồi dào, cơ thể khỏe mạnh, phòng ngừa bệnh tật. Ngoài ra, thang dược còn có ưu điểm là độc tính thấp, liều dùng nhỏ, tiện lợi dễ dùng, tiết kiệm thời gian và công sức.
Tri thức y học trong “Hồng lâu mộng”
Trước khi bồi bổ cần điều hòa tỳ vị
Trước khi bồi bổ vào mùa đông, nên xem xét tình trạng cơ thể có phù hợp để bồi bổ hay không. Trước hết, những người có chức năng tiêu hóa kém, lưỡi bợp dày, khó tiêu, hay đầy bụng, nếu dùng trực tiếp thang dược bổ sẽ làm nặng thêm các triệu chứng trên. Với những người này, cần dùng “thuốc mở đường”, dùng các vị thuốc như trần bì, bán hạ, hậu phác, tri khoản, thần khúc, sơn tra sắc nước uống, nhằm lý khí hóa ẩm, cải thiện chức năng vận hóa của tỳ vị. Thứ hai, người đang mắc bệnh nên điều trị khỏi bệnh trước. Ví dụ như người bị cảm, ho, khạc đờm, thì phải chữa khỏi cảm ho trước mới được bồi bổ. Ngược lại, giống như “đóng cửa giữ寇”, không những không đạt được hiệu quả bồi bổ, mà còn khiến cảm ho kéo dài không khỏi.
Chọn thang dược phù hợp với từng người
Thang dược có hai loại: thang dược thành phẩm và thang dược tùy chế. Thang dược thành phẩm là do nhà máy dược phẩm chọn các đơn thuốc cổ truyền lâu đời, ứng dụng rộng rãi để sản xuất, như thang dược táo. Thang dược tùy chế là đơn thuốc do thầy thuốc Đông y chẩn đoán và phân biệt chứng trạng để kê, có tính cá nhân hóa cao. Người thể chất khí hư, biểu hiện là hay cảm, mệt mỏi, ra mồ hôi, ăn không ngon, mạch yếu, có thể dùng thang dược làm từ nhân sâm, hoàng kỳ, phục linh, bạch truật; người thể chất huyết hư, biểu hiện là mặt nhợt, chóng mặt, mất ngủ, mạch细 yếu, có thể dùng thang dược làm từ hoàng tinh, thục địa, đương quy, bạch thược; người thể chất âm hư, biểu hiện là cơ thể gầy, miệng khô họng ráo, sốt về chiều, ra mồ hôi trộm, có thể dùng thang dược làm từ mạch môn, sơn sâm, mai rùa, kỷ tử; người thể chất dương hư, biểu hiện là sợ lạnh tay chân lạnh, ham muốn tình dục yếu, tiểu tiện nhiều, di tinh, có thể dùng thang dược làm từ long giác, đỗ trọng, hà giáp, nhân hạch đào.
Lưu ý khi dùng thang dược
Uống thang dược tốt nhất nên bắt đầu từ ngày Đông chí, dùng liên tục khoảng 50 ngày, tức là từ “nhất cửu” đến “lục cửu” sau ngày Đông chí, hoặc dùng đến trước ngày Lập xuân. Khi dùng thang dược cần kết hợp điều chỉnh ăn uống, làm việc và nghỉ ngơi hợp lý, vận động vừa phải, mới phát huy tối đa hiệu quả.
Phương pháp dùng đúng là: Bảo quản thang dược trong hũ sứ kín, mỗi sáng lấy một thìa canh pha nước nóng uống. Cũng có thể theo nhu cầu bệnh lý, dùng rượu trắng pha. Nếu đơn thuốc có vị địa hoàng hoặc các vị thuốc bổ dưỡng khác, hoặc hàm lượng gel trong thành phần lớn, thang dược rất dính, khó pha tan, lúc này có thể đun cách thủy để tan chảy rồi uống. Liều dùng thang dược cần căn cứ vào tình trạng bệnh, thể trạng người bệnh và tính chất thuốc, rất liên quan đến chức năng tiêu hóa. Nói chung, nên bắt đầu từ liều nhỏ, tăng dần. Người lớn ban đầu uống một thìa canh mỗi ngày, khoảng 10–15 gram, nếu chức năng tiêu hóa bình thường, sau một tuần tăng lên uống hai lần mỗi ngày, sáng sớm và trước khi ngủ 1 giờ, uống lúc đói. Cần lưu ý rằng, khi dùng thang dược có chứa các vị thuốc bổ khí như nhân sâm, hoàng kỳ, nên kiêng ăn củ cải sống. Trà có tác dụng giải thuốc, khi dùng thang dược thường không nên dùng nước trà để pha.
|
