Từ khi Tần Thủy Hoàng thống nhất Trung Quốc, toàn quốc được chia thành ba mươi sáu quận, vùng hiện nay thuộc tỉnh Sơn Tây, thành phố Trường Trị và huyện Bình Thuận chính là quận Thượng Đảng thời ấy.
Theo truyền thuyết, vào đời Tùy Văn Đế, một nhà ở quận Thượng Đảng mỗi đêm đều nghe tiếng gọi ở phía sau nhà, nhưng mãi không thấy ai. Sau đó, tại nơi cách nhà hơn một dặm, phát hiện một loại thực vật có cành lá khác thường. Vì vậy đào xuống sâu năm thước, tìm thấy rễ, hình dạng giống con người, có tứ chi rõ ràng. Từ khi đào được rễ, gia đình đó không còn nghe tiếng gọi nữa. Việc này lan truyền rộng rãi, người ta cho rằng đây là “thần thảo” của “linh khí đất”.
Lý Thời Trân trong "Bản thảo cương mục" dẫn lại truyền thuyết cổ xưa này, dù không đáng tin, nhưng lại phản ánh sự thật rằng quận Thượng Đảng từng sản xuất nhiều dược liệu giống nhân sâm. Ngày nay, khu vực này vẫn là nơi tập trung sản xuất đảng sâm. Khi đi xe tới, có thể thấy những mảnh đất nắng dốc đầy đảng sâm, nối liền nhau, lá xanh um, tươi tốt. Quận Thượng Đảng sau này đổi tên thành Lộc Châu, vì thế đảng sâm sản xuất ở đây còn gọi là đảng sâm Lộc Châu. Trong các loại đảng sâm sản xuất khắp nơi, trừ đảng sâm hoang dã vùng Ngũ Đài Sơn tỉnh Sơn Tây, đảng sâm Lộc Châu vẫn là loại tốt nhất.
Xưa kia, để kiểm tra thật giả đảng sâm Lộc Châu, người ta cho hai người cùng đi bộ, trước khi đi một người nhai đảng sâm Lộc Châu, một người không nhai, sau đó chạy nhanh ba, năm dặm, nếu người không nhai thở gấp, còn người nhai đảng sâm thì hô hấp bình thường, đó chính là đảng sâm Lộc Châu thật. Bởi vì các loại đảng sâm khác không đạt được hiệu quả như vậy. Từ đây cũng thấy rõ chức năng chính của đảng sâm là bổ khí. Phù hợp nhất cho người vốn hay mệt mỏi, thiếu tinh thần, giọng nói thấp, tự cảm thấy hơi thở ngắn, chỉ cần vận động nhẹ là khó thở, thuộc loại phế khí hư. Người có khí hư về tỳ vị, tay chân yếu, ăn kém, phân lỏng, cũng nên dùng đảng sâm. Thường phối hợp đảng sâm với bạch truật, phục linh, cam thảo chế, đó là danh phương tứ quân tử thang nổi tiếng bổ khí kiện tỳ. Người phế khí và tỳ khí đều hư, lại dùng đảng sâm kết hợp hoàng kỳ, bạch truật, phục linh, trần bì, đương quy, thăng ma, sài hồ, cam thảo chế, sinh khương, đại táo, đó là danh phương bổ trung ích khí thang nổi tiếng.
Đảng sâm bổ khí còn có thể dưỡng huyết, đây là điểm đặc biệt của nó. Vì vậy, người khí huyết đều hư, thở ngắn tim đập, mệt mỏi, da mặt nhợt nhạt, chóng mặt, mắt mờ, ăn kém, phân lỏng, dễ cảm cúm, cũng nên dùng đảng sâm.
Thí nghiệm dược lý chứng minh đảng sâm có thể làm tăng hồng cầu, tăng hemoglobin, do đó người thiếu máu ăn đảng sâm rất có lợi. Đối với người bị suy giảm bạch cầu do hóa trị hoặc xạ trị, dùng đảng sâm cũng có thể giúp bạch cầu tăng trở lại.
Gần đây còn phát hiện đảng sâm kết hợp hoàng kỳ, bạch truật có thể làm giảm protein niệu ở bệnh nhân viêm thận mạn tính. Dùng đảng sâm đơn độc để bổ dưỡng, có thể chế thành đảng sâm khô hoặc đảng sâm thạch, dễ ăn hơn. Làm đảng sâm khô: lấy 250 gram đảng sâm, rửa sạch bụi bẩn, cắt bỏ cuống, cho vào dụng cụ, mỗi ngày hấp 2 lần, liên tục hấp 3 ngày, thành đảng sâm khô mềm và dẻo. Ăn có vị ngọt, mùi thơm, mỗi ngày nhai 15–30 gram buổi sáng và buổi tối. Để phòng hỏng, phần thừa vẫn phải hấp mỗi ngày một lần.
Làm đảng sâm thạch: nên cho đảng sâm đã rửa sạch vào nồi đất hoặc nồi nhôm, thêm nước lạnh ngâm khoảng một giờ, sau đó đun nhỏ lửa. Mỗi lần đun nửa giờ, liên tục đun bốn lần, tổng hợp bốn lần nước thuốc, đun cô đặc đến khi đặc lại, thêm mật ong bằng lượng đảng sâm, khuấy đều khi còn nóng thành thạch. Mỗi ngày uống một thìa canh với nước ấm vào buổi sáng và buổi tối.
Đảng sâm vừa bổ khí, vừa dưỡng huyết, lại sinh tân, đồng thời tính thuốc bình hòa, vì vậy là vị thuốc điều bổ thường dùng nhất. "Bản thảo tòng tân" nói rất hay: "Bổ trung ích khí, hòa vị, trừ khát, khí trung yếu, dùng để điều bổ, rất an toàn."<><>
|
