Phương bổ dưỡng hai lợi hoàng kỳ

Hoàng kỳ tên cũ là hoàng thất, là rễ của cây thảo bản năm sinh họ Đậu, dùng làm thuốc. Người lớn thuốc học Trung Hoa thời Minh là Lý Thời Trân từng nói: "Dưỡng giả, trường dã. Hoàng kỳ màu vàng, là vị thuốc bổ hàng đầu, nên mang danh này." Tuy nhiên, do nguồn gốc khác nhau, hoàng kỳ có nhiều tên gọi khác nhau: sản phẩm từ núi Miên Sơn (Tỉnh Sơn Tây) có dạng ngắn, chất mềm, giàu bột, gọi là Miên hoàng kỳ hay Miên kỳ, là dược liệu nổi tiếng; sản phẩm từ khu vực Hồn Nguyên (Sơn Tây) gọi là Tây hoàng kỳ hay Tây thất, cũng là phẩm chất tốt trong hoàng kỳ; sản phẩm từ Hắc Long Giang, Nội Mông gọi là Bắc hoàng kỳ hay Bắc kỳ, da mỏng, thịt chắc, vị ngọt thơm, chất lượng cũng rất tốt. Ngoài ra, còn có rễ của nhiều loài thực vật cùng họ, cùng chi gần giống, cũng dùng làm hoàng kỳ, nhưng chất lượng kém hơn nhiều.
Hoàng kỳ là một vị thuốc cổ xưa, từ thời Đông Hán, sách thuốc đầu tiên đã xếp nó vào hạng thượng phẩm. Do sử dụng lâu đời, hiệu quả luôn ổn định qua các triều đại, nên được mệnh danh là dược liệu quý giá có tác dụng bổ khí và dưỡng huyết. Y học cổ truyền Trung Hoa cho rằng hoàng kỳ tính ôn, vị hơi ngọt, có thể bổ khí toàn thân, đồng thời có tác dụng nâng dương, cố biểu chỉ hãn, trừ mủ sinh cơ, lợi thủy tiêu thũng, an thai ích huyết. Đối với các chứng như thiếu máu, phù thũng, thể hư đa hãn, thai động bất an, sa tử cung, khí huyết đều hư, âm hư không đủ, đều có hiệu quả vượt trội. Rất nhiều phương thuốc cổ điển như “Dự phòng phong tán”, “Phòng kỷ hoàng kỳ thang”, “Đương quy bổ huyết thang” đều lấy hoàng kỳ làm chủ dược. Người xưa không chỉ giỏi dùng hoàng kỳ chữa bệnh mà còn giỏi dùng nó bồi bổ cơ thể. Trong có ghi chép về “hoàng kỳ châu”. Cách làm là chọn hoàng kỳ chất lượng tốt 30–60 gram, thêm nước vừa đủ, sắc lấy nước đặc, bỏ bã, thêm gạo tẻ 2 lượng, một ít đường đỏ, tiếp tục nấu đến khi cháo gần chín, thêm 1 gram bột trần bì, đun sôi một chút là được. Uống sáng và tối, có thể kiện tỳ dưỡng vị, bổ khí nguyên. Về dân gian, dùng hoàng kỳ nướng táo đỏ, hoàng kỳ hầm gà mái, hoàng kỳ nấu đậu đen, đều là món ngon bổ dưỡng bậc nhất. Thường xuyên dùng có thể khiến tinh thần sảng khoái, thể chất tăng cường, da dẻ tươi nhuận, sống lâu bền.
Phân tích khoa học hiện đại, hoàng kỳ chứa polysaccharide, monosaccharide, flavonoid, alkaloid, saponin, acid hữu cơ, protein, vitamin...
1. Điều trị các chứng như viêm mủ, lở loét không lành: hoàng kỳ 9 gram, nhân sâm 9 gram, cam thảo 6 gram, ngũ vị tử 3 gram, sinh khương 9 gram, phục linh 9 gram, mẫu lệ 9 gram. Sắc nước uống.
2. Điều trị sau khi ổ áp xe vỡ mủ, vết thương không liền miệng: hoàng kỳ 9 gram, nhân sâm 9 gram, cam thảo 6 gram, ngũ vị tử 3 gram, sinh khương 9 gram, phục linh 9 gram, mẫu lệ 9 gram. Sắc nước uống.