Người Trung Hoa cổ đại đã sớm sử dụng phương pháp châm cứu để bảo vệ sức khỏe và tăng cường thể chất. Trong "Hoàng Đế Nội Kinh", người nắm vững kỹ thuật châm cứu dưỡng sinh được gọi là "Thượng công", trong "Linh khu - Ngược thuận" viết: “Thượng công châm cứu trước khi bệnh xảy ra”.
Đến thời nhà Đường, châm cứu dưỡng sinh đã chiếm vị trí quan trọng, ví dụ như trong "Thiên Kim Dược Phương" đã thảo luận nhiều tài liệu về châm cứu nhằm mục đích dưỡng sinh. Trong sách "Châm cứu Tư Sinh Kinh" của Vương Trịch Trung thời nhà Tống, ghi chép việc dùng châm cứu để phòng ngừa nhiều bệnh, ví dụ như châm xả huyệt Phong môn để phòng ngừa ung nhọt. Các bác sĩ thời nhà Minh cũng khuyến khích châm cứu dưỡng sinh, Cao Vũ trong "Châm cứu Tụ Anh" nói: “Không bệnh mà châm cứu trước gọi là nghịch, nghịch là phòng bệnh trước khi bệnh đến”. Nghịch tức là phòng bệnh. Thời nhà Thanh,潘 Vĩ Như trong cuốn "Thiên Sơ Cầu" còn giải thích rõ tác dụng dưỡng sinh của châm cứu, ông nói: “Các tạng phủ, kinh lạc, huyết khí, cơ thịt con người hàng ngày không cẩn thận, ngoại tà xâm nhập sẽ gây bệnh. Người xưa dùng châm cứu làm nền tảng… để lợi cho khớp, điều hòa huyết khí, giúp loại bỏ tà khí nhanh chóng, khi tà khí đi, chính khí tự hồi phục, chính khí hồi phục thì bệnh tự khỏi.”
Châm cứu dưỡng sinh là dùng kim nhỏ để kích thích một số huyệt nhất định trên cơ thể, nhằm kích hoạt khí của kinh lạc, làm tăng cường quá trình trao đổi chất, từ đó đạt mục đích tăng cường thể chất, kéo dài tuổi thọ. Phương pháp dưỡng sinh này gọi là châm cứu dưỡng sinh. Mặc dù phương pháp châm cứu dưỡng sinh và châm cứu điều trị bệnh cơ bản giống nhau, nhưng điểm nhìn khác nhau: châm cứu điều trị bệnh tập trung vào việc điều chỉnh sự mất cân bằng âm dương, khí huyết trong cơ thể, còn châm cứu dưỡng sinh tập trung vào tăng cường thể chất, cải thiện khả năng trao đổi chất, nhằm mục đích dưỡng sinh và kéo dài tuổi thọ. Chính vì điểm nhìn khác nhau, nên trong việc chọn huyệt và dùng kim cũng có sự khác biệt nhất định. Nếu dùng để dưỡng sinh, kỹ thuật châm cứu nên vừa phải, số lượng huyệt không nên quá nhiều, và ưu tiên chọn huyệt có tác dụng tăng cường thể chất.
Phương pháp cứu dưỡng sinh là một phương pháp dưỡng sinh độc đáo của Trung Quốc, không chỉ dùng để tăng cường sức khỏe mà còn dùng để phục hồi cho người bệnh lâu năm thể lực suy yếu. Châm cứu dưỡng sinh là dùng cứu (đốt) ở một số huyệt nhất định trên cơ thể, nhằm mục đích điều hòa huyết khí, điều hòa kinh lạc, nuôi dưỡng tạng phủ, kéo dài tuổi thọ. Trong "Y Học Nhập Môn" viết: “Thuốc không đến, kim không đến, phải cứu”, cho thấy cứu pháp có thể đạt được hiệu quả mà thuốc và kim đôi khi không làm được. Về tác dụng dưỡng sinh của cứu pháp, ngay từ "Bản Thư Biện Khẩu" đã ghi rõ: “Khi chưa mắc bệnh, thường xuyên cứu huyệt Quan Nguyên, Khí Hải, Mệnh Môn… dù không sống lâu trăm tuổi, cũng có thể sống hơn trăm tuổi”.
|
