Mất ngủ chủ yếu do tâm trạng uất giận, căng thẳng tinh thần hoặc suy giảm chức năng nội tạng sau bệnh. Biểu hiện lâm sàng gồm khó ngủ, thức giấc nhiều lần trong đêm, dậy sớm, ngủ mê nhiều mộng, dẫn đến các triệu chứng như chóng mặt, mệt mỏi, quên nhớ, cáu gắt. Phân loại lâm sàng bao gồm chứng tâm hỏa thịnh, tâm tỳ hư, tâm thận bất giao.
Có rất nhiều phương pháp điều trị mất ngủ trong lâm sàng, như điều chỉnh tâm lý, môi trường, dùng thuốc uống, châm cứu, bấm huyệt, hút máu, bấm bóp… Dưới đây xin giới thiệu phương pháp thực dưỡng cho mất ngủ:
Trà liên tâm: Phù hợp với chứng tâm hỏa thịnh, lo âu mất ngủ.
Liên tâm 2 gram, cam thảo sống 3 gram. Pha nước sôi, uống như trà. Uống vài lần mỗi ngày.
Cháo bách hợp: Phù hợp với chứng tâm âm hư gây mất ngủ, lo âu (khô miệng, ho khan).
Bách hợp sống 100 gram, gạo tẻ 100 gram, rửa sạch, cho vào nồi thêm 1000 ml nước, nấu đến khi gạo nở nhừ, uống 2 lần mỗi ngày.
Cháo viễn chí: Phù hợp với chứng tâm tỳ hư, tim đập mạnh, quên nhớ, mất ngủ, hay mơ.
Viễn chí 50 gram, nghiền nhỏ, sắc đặc lấy nước cốt. Dùng gạo tẻ 100 gram, nấu cháo, khi chín tới nửa thì cho nước cốt viễn chí vào cùng nấu, đến khi cháo chín, ăn nóng, tùy khẩu vị có thể thêm đường.
Thạch ngũ vị tử: Phù hợp với mọi loại mất ngủ do suy nhược thần kinh (hiệu quả tốt hơn với người có men transaminase cao).
Ngũ vị tử 250 gram, rửa sạch, ngâm nước nửa ngày, nấu nhừ, lọc bỏ bã, thêm mật ong để tạo thạch. Mỗi lần uống 20 ml, ngày 2 lần.
Cháo từ thạch nam và thận lợn: Phù hợp với chứng thận âm hư, can dương thịnh gây mất ngủ, tim đập mạnh, chóng mặt, ù tai, tăng huyết áp (người lớn tuổi).
Thạch nam 60 gram, đập vụn, sắc 1 giờ rồi lọc bỏ bã; thận lợn 1 quả, bỏ gân màng, rửa sạch, thái miếng; dùng gạo tẻ 100 gram, rửa sạch, cho vào nước sắc thạch nam, nấu đến khi chín tới nửa thì cho thịt thận vào, tiếp tục nấu đến khi gạo nở nhừ, thịt chín, ăn 1–2 lần mỗi ngày.
Thang hoàng liên, a giao, trứng gà: Phù hợp với chứng âm hư hỏa vượng, mất ngủ do hư nhiệt, hoặc mất ngủ sau bệnh nhiệt, mất máu do âm hư dương thịnh.
Hoàng liên 5 gram, bạch thược sống 10 gram, sắc lấy 100 ml nước, lọc bỏ bã, cho vào 30 ml dịch a giao đã tan chảy, để nguội, lấy 2 quả trứng tươi, bỏ lòng trắng, cho lòng đỏ vào hỗn hợp thuốc, khuấy đều, uống một lần mỗi tối trước khi ngủ.
Người hay mất ngủ nên ăn uống thanh đạm, bổ dưỡng, như bách hợp, liên nhục, sơn dược, có thể thường xuyên nấu cháo với gạo tẻ, gạo nếp, ý dĩ. Đồng thời cần tránh uống trà đặc, cà phê – những đồ uống kích thích hệ thần kinh trung ương.
Chăm sóc tinh thần cũng rất quan trọng đối với người mất ngủ. Hàng ngày nên giữ tâm trạng rộng rãi, tránh lo lắng, phiền não; cần kết hợp làm việc và nghỉ ngơi hợp lý, tránh ngồi lâu, làm việc máy tính quá lâu. Có thể đứng dậy vận động, làm bài tập giữa giờ sau mỗi 1–2 tiếng làm việc. Về sinh hoạt, nên tiết chế dục vọng, bảo dưỡng tâm thận. Trước khi ngủ không nên ăn no. Một số người có thói quen uống sữa trước khi ngủ, có thể uống cách giờ ngủ khoảng 1 tiếng, sau ăn nghỉ ngơi nhẹ nhàng, loại bỏ tạp niệm, duy trì trạng thái tinh thần bình tĩnh, an yên để đi vào giấc ngủ. Bác sĩ trưởng khoa Y học Trung Hoa, Bệnh viện Y học Trung Hoa Bắc Kinh – Lý Kiến
|
