Tên phương: Phương ôn bổ của Dịch Thị
【Chức năng chủ trị】
Chức năng ôn bổ thận dương, đồng thời hóa đàm kiên cứng. Chủ trị hội chứng buồng trứng đa nang.
【Thành phần đơn thuốc】
Thục địa 12g, Hoàng tinh 12g, Tiên linh tỳ 12g, Bổ cốt chỉ 12g, Sơn giáp 9g, Tảo giác sái 12g, Băng cầu tử 12g, Bối mẫu 12g, sắc nước uống.
【Chỉnh hợp theo chứng bệnh】
Sợ lạnh thêm Phụ tử 9g, Nhục quế 3g; Can uất thêm Đan bì 9g, Chiêu sơn chi 12g, Sài hồ 6g, Đương quy 12g, Thanh bì 6g, bỏ Tảo giác sái, Băng cầu tử, Bối mẫu.
【Nguồn gốc đơn thuốc】
Trung tâm Sản khoa – Nhi khoa Trường Y khoa Thượng Hải.
【Ghi chú】Phương này bổ thận thiên về cách ôn bổ, trong đó Thục địa, Tiên linh tỳ, Bổ cốt chỉ khi dùng trong trường hợp rối loạn kinh nguyệt tuổi dậy thì có tác dụng thúc đẩy rụng trứng. Việc thêm các vị bổ âm thận như Thục địa, Hoàng tinh nhằm lấy ý "vô âm tắc vô dĩ hóa dương". Sau điều trị, nồng độ estrogen trong cơ thể bệnh nhân tăng lên, ở một số bệnh nhân xuất hiện hiệu ứng điều tiết hai chiều đối với nồng độ estrogen, kết hợp với thuốc bổ thận có thể điều chỉnh mức độ thụ thể hormone sinh dục trên buồng trứng. Điều này cho thấy phương thuốc có tác động điều tiết lên buồng trứng. Trong phương thuốc, sử dụng Sơn giáp, Tảo giác sái, Băng cầu tử, Bối mẫu để mềm khối, hóa đàm, có thể có tác dụng điều trị tình trạng dày lớp vỏ do testosterone gây ra và hiện tượng đóng kín nang. Qua theo dõi sự thay đổi nội tiết tố, sau điều trị bằng phương pháp bổ thận hóa đàm, nồng độ FSH huyết tương giảm, nồng độ E2 tăng, dẫn đến tỷ lệ LH/FSH và tỷ lệ T/S giảm, sự tăng E2 kích hoạt phản hồi dương tính và gây rụng trứng, mang thai. Điều này chứng tỏ ngoài tác dụng trực tiếp giống estrogen, phương thuốc còn điều tiết chức năng hạ đồi – yên để thúc đẩy rụng trứng ở buồng trứng.
Trong hội chứng buồng trứng đa nang, một số bệnh nhân xuất hiện hiện tượng prolactin máu tăng cao, nhưng phương pháp bổ thận hóa đàm trên không hiệu quả, một vài bệnh nhân có biểu hiện căng ngực. Khi thêm các vị thanh can vào phương thuốc điều trị, nồng độ prolactin máu giảm và xuất hiện hiện tượng rụng trứng, gợi ý rằng khi bổ thận hóa đàm không hiệu quả, cần kiểm tra nồng độ prolactin máu, nếu tăng cao nên điều trị từ thanh can bổ thận, đây cũng là một mặt thể hiện việc kết hợp giữa quan sát toàn cục và vi mô trong chẩn đoán, đồng thời là minh chứng khoa học cho lý luận y học cổ truyền "Nhị quỹ đồng nguyên".
|
