Trước tiên phải phân biệt hư thực, hàn nhiệt, ứ khi chữa đau kinh

Trong lâm sàng, khi điều trị chứng đau kinh ở phụ nữ, trước hết cần phân biệt hư, thực, hàn, nhiệt, ứ. Theo kinh nghiệm lâm sàng: Đau kinh thể hư đa số thuộc loại chức năng, tỷ lệ chữa khỏi bằng thuốc Đông y cao; đau kinh thể thực thường do biến đổi cơ cấu, như tử cung quá nghiêng trước hoặc nghiêng sau, ống cổ tử cung hẹp... tỷ lệ hiệu quả rõ rệt của thuốc Đông y tương đối thấp hơn. Phương căn bản điều trị đau kinh là phương Danggui Shaoyao San (thuốc trong "Kim Quí Yếu Lược") gia giảm, chủ yếu dùng đương quy, bạch thược, ngư hồ suy, chế hương phụ, tùy theo hàn, nhiệt, hư, thực, ứ mà gia giảm. Thể hư thêm hoàng kỳ, xuyên đoạn; thể thực thêm mộc hương, xuyên lương tử, xuyên khung; thể hàn thêm mộc hương, tiểu hồi, tô cảng; thể nhiệt thêm đan bì, thay bạch thược bằng xích thược; thể ứ thêm bồ hoàng, ngũ linh chi; nếu ứ rõ ràng mà lại thích ấm thì dùng phương Thiếu phúc Trục Ứ Thang (tiểu hồi, can khương, ngư hồ suy, chế mộc hương, đương quy, xuyên khung, quế tâm, xích thược, sinh bồ hoàng, ngũ linh chi) làm chính, thường đạt được hiệu quả rõ rệt về ấm kinh,止 thống, trừ ứ. Trường hợp đau kinh nhẹ hoặc do học tập, công việc nên khó uống thuốc sắc thì thông thường dùng viên ích mẫu cao (thuốc hoàn Đông y, có bán tại hiệu thuốc), cũng có thể điều hòa khí huyết để giảm đau. Có một trường hợp nữ bệnh nhân 28 tuổi tên Vương, đau kinh hơn một năm, đến nhờ tôi điều trị. Bà tự kể mỗi lần trước khi hành kinh, bụng dưới đau dữ dội, kèm theo đau lưng, sợ lạnh, đặc biệt rõ ở lưng, kinh nguyệt có lẫn một ít cục máu tối, nhìn thấy lưỡi trơ, mạch căng. Tôi dùng phương pháp khu ứ chỉ thống. Sinh bồ hoàng 10 gram, ngũ linh chi 10 gram, can khương 5 gram, đương quy 12 gram, tiểu hồi 5 gram, bạch thược 12 gram, xuyên khung 9 gram, chế hương phụ tử 12 gram, chế mộc hương 5 gram, ngư hồ suy 12 gram, quế chi 8 gram. Mỗi ngày một thang, sắc uống 5 thang. Trong quá trình điều trị, dùng phương Thiếu phúc Trục Ứ Thang gia chế hương phụ tử, bệnh nhân uống 5 thang thì hàn tan, ứ đi, đau hết. Mặc dù lưỡi trơ nhưng chưa dùng thuốc bổ âm sinh tân, nhưng do ứ tan, khí cơ thông suốt, huyết hành lưu thông, dịch tân được đưa lên trên, lưỡi dần phục hồi.<Đau kinh>