Đại Thừa Khí Thang

Đại Thừa Khí Thang
【Nguồn】"Thương Hàn Luận".
【Thành phần】Đại Hoàng 12 gram (rượu rửa), Hậu Bổ 15 gram (bỏ vỏ), Chi Thực 12 gram (sao), Máng Tiêu 9 gram
【Cách dùng】4 vị thuốc trên, dùng 1 lít nước, trước tiên sắc Hậu Bổ, Chi Thực, lấy 500 ml, lọc bỏ bã; cho Đại Hoàng vào, sắc tiếp lấy 200 ml, lọc bỏ bã, cho Máng Tiêu vào, đun nhỏ lửa 1～2 lần sôi, chia làm hai lần uống ấm. Sau khi đại tiện, không dùng nữa.
【Công dụng】Tả mạnh nhiệt tích.
【Chỉ định】Chứng thực ở phủ Dương Minh. Sốt nóng theo giờ, nói mê, ra mồ hôi tay chân, hơi khí thối liên tục, đại tiện bí, bụng đầy đau, ấn vào đau, lưỡi bẩn vàng có gai, hoặc đen khô nứt, mạch trầm hoạt hoặc trầm trì lực mạnh; nhiệt kết rò rỉ bên cạnh, đi ngoài phân trong, mùi hôi thối khó chịu, đau vùng rốn bụng, ấn vào cứng có khối, chứng nhiệt tuyệt, sốt cao, mê man, giơ tay đá chân, bồn chồn khát nước lạnh, táo bón; chứng kinh, răng khép chặt, tay chân co giật, lưng cong như cung, miệng khép, răng cắn chặt. Hiện nay dùng cho tắc ruột đơn thuần cấp tính, tắc ruột do dính, tắc ruột do giun, viêm túi mật cấp, viêm ruột thừa cấp, cũng như một số bệnh sốt cao, thấy chứng thực ở phủ Dương Minh.
【Lý luận phương】Đại Hoàng tả nhiệt thông tiện, Hậu Bổ hành khí tán đầy, Chi Thực phá khí tiêu痞, Máng Tiêu nhuận tràng mềm cứng. Bốn vị phối hợp, có công năng tả mạnh nhiệt tích.
【Nghiên cứu thực nghiệm】
1. Tăng cường chức năng đẩy tiến đường tiêu hóa và dung tích ruột. Tạp chí Y học Thiên Tân 1965(10): 790～791. Sau khi dùng Đại Thừa Khí Thang qua đường miệng ở chuột nhắt, có tác dụng tăng rõ rệt vận động đẩy tiến tiêu hóa. Sau 10 phút dùng thuốc, tác dụng đã rõ ràng. Nhưng nhóm tiêm tĩnh mạch, khoảng cách di chuyển than trong đường tiêu hóa không tăng. Dùng Đại Thừa Khí Thang qua đường miệng, có tác dụng rõ rệt làm tăng dung tích ruột.
2. Thúc đẩy hồi vị ruột nghẹt, giải tỏa tắc nghẽn. Tạp chí Y học Thiên Tân 1965(10): 792～793. Trong thí nghiệm quan sát tác dụng cơ bản của Đại Thừa Khí Thang đối với việc giải tỏa tắc ruột, nhóm dùng thuốc 10 con thỏ (ruột nghẹt nhân tạo) hoàn toàn hồi vị, thời gian trung bình hồi vị là 15 phút 30 giây, tỷ lệ hồi vị 100%, nhóm đối chứng chỉ có 3 con hồi vị. Thí nghiệm nhận định rằng tác dụng của Đại Thừa Khí Thang lên ruột chủ yếu ở mức cục bộ.