Hữu Quy Hoàn
【Nguồn】"Cảnh Nhạc Toàn Thư" quyển ngũ nhất.
【Thành phần】Địa hoàng sống lớn 250 gram, sơn dược 120 gram (sao qua), sơn tra 90 gram (sao nhẹ), kỷ tử 120 gram (sao nhẹ), lạc giác nhục 120 gram (sao thành châu), túc tử 120 gram (chế), đỗ trọng 120 gram (sao với nước gừng), đương quy 90 gram (không dùng nếu đại tiện lỏng), quế nhục 60 gram (có thể tăng dần đến 120 gram), chế phụ tử 60 gram (có thể tăng dần đến 150–160 gram)
【Cách dùng】Tán thành bột mịn, trước tiên hấp chín địa hoàng mềm, nghiền thành cao, thêm mật luyện thành viên như quả bóng. Mỗi lần dùng 2–3 viên, uống với nước sôi nóng.
【Công dụng】Ôn bổ thận dương.
【Chỉ định】Thận dương hư, mệnh môn hỏa suy, thần lực yếu, khí hư, sợ lạnh, tay chân lạnh, liệt dương, di tinh, không sinh con, đau lưng mỏi gối, tiểu tiện tự phát, đau khớp, phù toàn thân; hoặc hỏa không sinh thổ, tỳ vị hư hàn, ăn ít, buồn nôn, đầy hơi, nghẹn ăn, đau bụng nhiều, đại tiện không thực, tiêu chảy tái phát.
【Gia giảm】Nếu dương suy khí hư, có thể gia thêm nhân sâm; nếu dương hư tinh trượt hoặc dịch thấp, đại tiện lỏng, gia rượu sao bổ cốt chỉ; nếu tiêu chảy do tiêu hóa kém, đại tiện không kiểm soát, gia ngũ vị tử, nhục đậu khấu; nếu tỳ vị hư hàn, ăn uống giảm, khó tiêu, buồn nôn, ợ chua, gia can tương; nếu đau bụng kéo dài, gia uất kim; nếu đau lưng mỏi gối, gia hồ đào nhục; nếu âm hư liệt dương, gia bá cơ thịt, nhục dung dung, hoặc gia ngoại tân chó vàng.
【Phương luận】Phương này được diễn biến từ phương Thận khí hoàn trong "Kim Quí Yếu Lược", chứng bệnh điều trị thuộc dương hư thận, mệnh môn hỏa suy, hoặc hỏa bất sinh thổ. Ngoài dùng quế, phụ tử, còn thêm lạc giác nhục, túc tử, đỗ trọng để tăng cường công năng ôn dương bổ thận; lại thêm đương quy, kỷ tử phối hợp cùng địa hoàng, sơn dược, sơn tra để tăng hiệu quả bổ âm dưỡng huyết. Việc phối hợp các vị dưỡng âm dưỡng huyết chính là ý nghĩa nói trong "Cảnh Nhạc Toàn Thư": "Thiện bổ dương giả tất tại âm trung cầu dương". |
