Chẩn trị Đông y bệnh Raynaud

Bệnh Raynaud còn gọi là hội chứng Raynaud, là một bệnh lý co thắt động mạch chi đầu do nguyên nhân nguyên phát. Do ảnh hưởng của yếu tố lạnh, tỷ lệ mắc bệnh Raynaud ở miền Bắc Trung Quốc cao hơn rõ rệt so với miền Nam, bệnh thường gặp ở nữ giới, nguyên nhân co thắt động mạch chưa rõ ràng. Biểu hiện chính là sau khi tiếp xúc lạnh hoặc kích động cảm xúc, da ngón tay (ngón chân) xuất hiện thay đổi tái nhợt, tím xanh, đỏ bừng điển hình, tay chân lạnh, tê mỏi; nếu điều trị lâu dài, lòng mạch động mạch nhỏ hẹp dần, dẫn đến tắc nghẽn, đầu ngón tay (chân) xuất hiện thay đổi dạng sẹo, loét hoặc hoại tử thiếu máu. Y học cổ truyền cho rằng bệnh này thuộc phạm vi chứng “tứ chi nghịch lãnh”. Trong “Chư bệnh nguyên hậu luận” ghi: “Kinh mạch đi qua đều bắt đầu từ tay chân, khi hư lao thì huyết khí suy kiệt, không thể ấm ấm tứ chi, nên tứ chi nghịch lãnh.” Các chuyên gia như Giang Nghiêm Trung, trưởng khoa điều trị viêm tắc mạch tại bệnh viện Thái Tử Hà, Liêu Dương, nhiều năm nghiên cứu sâu xa cho rằng bệnh này do tỳ thận dương hư, lại cảm phong hàn, dương khí suy yếu không thể ấm ấm tứ chi. Họ lấy nguyên tắc “Ôn kinh tán hàn, hoạt huyết thông lạc” làm phương pháp điều trị, chọn lựa hơn 60 vị thảo dược, nghiên cứu ra bộ thuốc sắc uống điều trị bệnh Raynaud, phân loại chứng theo nguyên nhân, điều trị theo chứng. Theo chẩn đoán Đông y, bệnh này có thể chia thành 2 thể.Thể khí hư: Đầu ngón tay lạnh, tím tái, đau, toàn thân sợ lạnh, mệt mỏi, lưỡi phủ trắng mỏng, mạch căng mảnh. Chứng thuộc tỳ thận bất túc, hàn đình lạc trệ. Điều trị bổ ích tỳ thận, ôn kinh thông lạc. Dùng: Sinh hoàng kỳ, đảng sâm, tần giao, quế chi, thủy triết, ngưu tung, uy linh tiên, sơn bạch giới, ngưu tất, tế tâm, nhục quế, cam thảo, túc mộc, lộc giác giáp, bạch truật, túc tư tử, nữ trinh tử, bạch thược, nguyên hồ, thăng ma, phó tương.Thể huyết hư: Đầu ngón tay lạnh, tím tái, đầu ngón tay teo nhỏ, cứng, sưng, thậm chí loét, rỉ dịch, đau dữ dội, da mặt nhợt nhạt, toàn thân mệt mỏi, thở yếu, nói ít, lưỡi nhợt, phủ trắng mỏng, mạch trầm mảnh yếu. Chứng thuộc huyết hư cảm hàn, kinh mạch tắc nghẽn. Điều trị dưỡng huyết ích khí, thông lạc. Dùng: Sinh hoàng kỳ, đào nhân, nguyên sâm, ngưu tất, cam thảo, bạch chỉ, đương quy, thục địa, bạch thược, cam thảo, quế chi, tế tâm, kê huyết đằng, lộ lộ thông, nhũ hương, kim ngân hoa, lưu ký nô, phòng phong, tảo sái, bối mẫu, hoa phấn.Do bệnh Raynaud thường phát khi gặp lạnh, nên trong lâm sàng, phương pháp ôn kinh tán hàn thường được dùng. Với thể huyết hư chủ yếu, có thể tăng liều thuốc hoạt huyết khu phong, nhằm giãn cơ trơn mạch máu, giảm độ nhớt máu.