"Lửa" lên có nhiều cách "dập lửa", phải đúng phương pháp

"Lửa" lên là thuật ngữ chuyên môn trong y học cổ truyền Trung Hoa. Nếu xuất hiện các triệu chứng như đau họng khô, mắt đỏ, mũi nóng, miệng khô đau, nứt môi, chảy máu cam, đau răng, thì y học cổ truyền cho rằng là do "lửa" lên.
"Lửa" được hình thành như thế nào? Một là do trực tiếp bị xâm nhập bởi tà nhiệt từ thiên nhiên gây ra các triệu chứng "lửa" lên; hai là do "lửa" tiềm ẩn bên trong cơ thể, không nhìn thấy được, khi âm dương mất cân bằng, không còn chức năng tiềm tàng bình thường, dẫn đến triệu chứng "lửa" lên.
Các yếu tố cụ thể gây "lửa" lên rất đa dạng. Dao động cảm xúc quá mức, sốt cao, lạnh, cảm cúm, nghiện thuốc lá rượu, ăn quá nhiều hành, tỏi, ớt, các loại thực phẩm cay nóng, ăn quá nhiều thịt dê, thịt chó, độc tố, thiếu ngủ... đều có thể gây "lửa" lên.
Y học cổ truyền chia các triệu chứng "lửa" lên ở vị trí trên gọi là "lửa thượng tiêu", các triệu chứng ở vị trí giữa như bực bội khát nước, đau dạ dày gọi là "lửa trung tiêu", các triệu chứng ở vị trí dưới như táo bón, tiểu đỏ gọi là "lửa hạ tiêu". Ngoài ra, dựa theo khe mở của tạng phủ, gọi đau mắt đỏ là "lửa can", thở hổn hển là "lửa phế", loét miệng là "lửa tâm"... Kết hợp tình trạng bên trong, các loại "lửa" này có thể phân thành hai loại chính là "thực" và "hư". Triệu chứng nặng, diễn biến nhanh là "thực hỏa"; triệu chứng nhẹ, kéo dài kèm theo bàn tay bàn chân nóng, ra mồ hôi trộm là "hư hỏa". Phân loại này cung cấp cơ sở cho điều trị liên quan.
Trong điều trị "lửa" lên cần chú ý hai điểm: một là dùng thuốc thảo dược, không tùy tiện dùng thuốc tây. Vì thuốc thảo dược điều hòa toàn thân để trị căn bản, còn thuốc tây chỉ điều trị triệu chứng bề ngoài. Hai là tuân thủ lý luận y học cổ truyền để điều trị theo chứng. Ví dụ, điều trị "trung tiêu hỏa" dùng Thanh Vị Tán, điều trị "tâm hỏa" dùng Đạo Xích Tán, điều trị "thực hỏa" dùng Tam Hoàng Phiên, Ngưu Hoàng Giải Độc Phiên để thanh hỏa, tốt nhất nên thực hiện dưới sự hướng dẫn của bác sĩ. Nếu thấy "lửa" là dùng Tam Hoàng Phiên... thì đôi khi không hiệu quả, thậm chí còn sai lệch.