“Lên lửa” có nhiều cách “dập lửa” nhưng phải đúng phương pháp

“Lên lửa” là thuật ngữ chuyên môn trong Đông y. Nếu xuất hiện các triệu chứng như họng khô đau, mắt đỏ, họng nóng, miệng khô, đau lưỡi, loét môi, chảy máu cam, đau răng, Đông y cho rằng là “lên lửa”.
Lửa là do đâu? Một là do trực tiếp bị tà khí “hỏa” từ tự nhiên xâm nhập gây ra triệu chứng “lên lửa”; hai là do “lửa” tiềm tàng bên trong cơ thể, không nhìn thấy được, thúc đẩy hoạt động sinh mệnh, nhưng do mất cân bằng âm dương, mất chức năng tiềm tàng bình thường, dẫn đến triệu chứng “lên lửa”.
Nhiều yếu tố cụ thể có thể gây “lên lửa”. Cảm xúc dao động mạnh, say nắng, bị lạnh, cảm lạnh, nghiện thuốc lá rượu, ăn quá nhiều hành, tỏi, ớt, các thực phẩm cay nóng, ăn quá nhiều thịt dê, thịt chó, thực phẩm béo, ngộ độc, thiếu ngủ… đều có thể “lên lửa”.
Đông y chia “lên lửa” thành ba loại: “lửa thượng tiêu” (triệu chứng ở vị trí trên như chóng mặt, đau họng); “lửa trung tiêu” (triệu chứng ở vị trí giữa như bồn chồn, khát nước, đau bụng); “lửa hạ tiêu” (triệu chứng ở vị trí dưới như táo bón, tiểu đỏ). Ngoài ra, theo kinh lạc tạng phủ, đau mắt đỏ gọi là “can hỏa”, thở hổn hển gọi là “phế hỏa”, loét miệng gọi là “tâm hỏa”... Kết hợp với tình trạng bên trong, lửa này có thể chia thành hai loại chính: “thực hỏa” và “hư hỏa”. Triệu chứng nặng, khởi phát nhanh là “thực hỏa”; triệu chứng nhẹ, kéo dài, kèm theo bàn tay bàn chân nóng, sốt về chiều, ra mồ hôi trộm là “hư hỏa”. Phân loại này cung cấp cơ sở cho điều trị.
Điều trị “lên lửa” cần lưu ý hai điểm: một là chọn thuốc Đông y, không dùng thuốc Tây một cách mù quáng. Vì thuốc Đông y điều chỉnh toàn thân để chữa tận gốc, còn thuốc Tây chỉ điều trị triệu chứng, chữa bề ngoài. Hai là tuân theo lý luận Đông y, điều trị theo chứng. Ví dụ, điều trị “trung tiêu hỏa” dùng Thanh vị tán, điều trị “tâm hỏa” dùng Dao trục tán, điều trị “thực hỏa” dùng Tam hoàng viên, Ngưu hoàng giải độc hoàn… nên dùng dưới sự hướng dẫn của bác sĩ. Nếu thấy “lửa” là dùng Tam hoàng viên… thì đôi khi không hiệu quả, thậm chí còn gây hại.