Thiếu máu thiếu sắt là tình trạng thiếu sắt dự trữ trong cơ thể, dẫn đến giảm tổng hợp hemoglobin. Đặc điểm chính là da, niêm mạc, môi và móng tay, móng chân nhợt nhạt. Thuộc phạm vi “huyết hư”, “uyển hoàng”, “hư lao” trong Đông y.
Phòng bệnh trước khi bệnh xảy ra
(1) Nuôi dưỡng hợp lý
Cho trẻ sơ sinh 3–5 tháng tuổi bổ sung thức ăn phụ kịp thời, ăn nhiều thực phẩm giàu sắt và dễ hấp thu, như lòng đỏ trứng, gan động vật, máu động vật, đậu nành, nấm đen, nấm hương, tảo bẹ, rau chân vịt... Đa dạng hóa thực phẩm, tránh thói quen ăn uống thiên vị, hạn chế thực phẩm béo ngậy, tanh, lạnh, dính. Giáo dục trẻ ăn nhiều rau tươi. Sữa và thức ăn cần ăn đúng giờ, đúng lượng, có kiểm soát. Đối với trẻ sinh non, song sinh, nên bổ sung sắt sớm (sắt nguyên tố 0,8–1,5 mg/kg/ngày).
(2) Vệ sinh thai phụ
Điều trị tích cực các bệnh lý ở mẹ, điều trị thiếu máu thiếu sắt ở mẹ, tăng cường dinh dưỡng trong thai kỳ, đặc biệt là ăn nhiều thực phẩm giàu sắt và trái cây rau quả tươi. Trong giai đoạn cuối thai kỳ và thời gian cho con bú, có thể uống hàng ngày 0,2 hoặc 0,3g sắt sunfat. Thực hiện kế hoạch hóa gia đình tích cực, tránh sinh quá nhiều.
(3) Phòng và điều trị các bệnh nhiễm trùng đường ruột
Điều trị kịp thời các bệnh lý hệ tiêu hóa và ký sinh trùng đường ruột ở trẻ nhỏ, phòng ngừa và kiểm soát tích cực các bệnh nhiễm trùng. Đối với trẻ đang hồi phục sau bệnh, cần chú ý cung cấp đầy đủ chất dinh dưỡng.
(4) Chế độ ăn thuốc phòng bệnh
1. 6 quả táo tàu, 3g kỷ tử, 1 quả trứng, nấu cùng nhau ăn, mỗi ngày 1 lần.
2. 6g mỗi loại: thục địa, sơn dược, phục linh, nhân táo, ích dĩ nhân, đậu bắp trắng, đảng sâm, bạch truật, nước vừa đủ, sắc 40 phút, bỏ đảng sâm, bạch truật, cho thêm 150g gạo, nấu thành cháo, chia nhỏ, ăn kèm đường. Có thể ăn thường xuyên.
Điều trị khi đã mắc bệnh
Bệnh này dù không đe dọa tính mạng, nhưng ảnh hưởng đến sự phát triển bình thường của trẻ nhỏ, thậm chí gây phình to gan, lách hoặc suy tim. Thường do ăn uống không đúng cách, hoặc các bệnh đường ruột khác, hoặc bệnh nhiễm trùng làm nặng thêm.
(1) Điều trị Đông y
1. Dạng tỳ vị hư yếu: có thể dùng Thang dị công gia giảm, dùng đảng sâm, bạch truật, phục linh, trần bì, pháp bán hạ.
2. Dạng khí huyết hư亏: có thể dùng Thang bát trân gia giảm, dùng đảng sâm, bạch truật, phục linh, cam thảo chế, đương quy, xuyên芎, thục địa, bạch thược.
3. Dạng can thận âm hư: nên dùng Thang tả quy gia giảm, dùng kỷ tử, sơn thù, ô sào, nữ trinh tử, hạn liên thảo, thục địa, đương quy, hà thủ ô.
(2) Phương thuốc đơn độc và bài thuốc dân gian
1. Cây huyết long 8–15g, mỗi ngày 1 lần, sắc nước uống.
2. Bột đạm thanh, đậu tương rang tỷ lệ 1:2, tán thành bột mịn, làm viên bằng nước táo, mỗi lần uống 2g, ngày 3 lần.
3. 60g bột mạch nha, 30g bột thanh thanh, 60g đường đỏ, tán thành bột mịn, làm viên bằng máu gà sống 30g, viên bằng hạt đậu, mỗi tối uống 1 lần, mỗi lần 1,5–3g.
4. Mỗi vị 6g: đương quy, hoàng kỳ, sinh địa, thục địa, sắc nước uống.
(3) Chế độ ăn thuốc điều trị
1. Có thể dùng các món ăn thuốc và thực phẩm được nêu ở phần trước.
2. 5g hoàng kỳ, sắc nước nửa tiếng, bỏ bã thuốc, cho thêm 60g lá sắn, sắc thêm nửa tiếng, thêm đường trắng vừa đủ. Uống mỗi ngày sáng, tối một lượng vừa phải. Đặc biệt phù hợp với trường hợp khí huyết hư yếu kèm tiêu chảy.
3. Khi hấp trứng gà, thêm 5g kỷ tử, mỗi ngày ăn 1 lần. Phù hợp với trường hợp can thận âm hư.
|
