Điều trị mụn rộp theo y học cổ truyền

Mụn rộp do nhiệt mùa hè, độc nhiệt gây ra. Trong đời người, có lẽ không ai không từng bị mụn rộp vào những ngày hè nóng bức. Bệnh này là bệnh phổ biến và thường gặp vào mùa hè oi bức, do nhiệt độ bên ngoài cao, độ ẩm lớn, đổ mồ hôi nhiều, khó bay hơi, các ống mồ hôi và lỗ chân lông bị tắc nghẽn, dịch mồ hôi tích tụ tạo thành các nốt sần hoặc mụn nước. Theo y học cổ truyền, mụn rộp là do nhiệt mùa hè, ẩm nhiệt tích tụ ở da, lỗ chân lông bị bí, sinh ra mụn nước. Khi nhiệt độ cao, đổ mồ hôi nhiều, tắm bằng nước lạnh đột ngột khiến lỗ chân lông đóng lại, nhiệt khí bị kẹt ở da cũng dẫn đến bệnh này. Triệu chứng chính của mụn rộp gồm: ban đầu là các nốt ban đỏ kích thước như đầu kim, sau đó xuất hiện các nốt sần đỏ nhỏ hoặc mụn nước nhỏ thành từng đám, ngứa hoặc cảm giác bỏng rát. Thường xuất hiện thành từng đợt, sau vài ngày trời mát hơn sẽ nhanh chóng hết. Tổn thương thường gặp ở cổ, ngực, lưng, bụng, khuỷu tay, khu vực sau gối, dưới vú nữ giới và mặt, mông trẻ em. Sau khi khỏi, có bong tróc nhẹ. Người mắc mụn rộp nhẹ, chỉ cần bôi phấn chống mụn rộp bán tại hiệu thuốc, chú ý tắm rửa thường xuyên, thay quần áo đều đặn là có thể phục hồi nhanh. Nhưng một số trẻ sơ sinh hoặc người nằm liệt lâu ngày, cơ thể suy nhược, dễ bị nhiễm trùng do da không sạch, thiếu dinh dưỡng, sức đề kháng kém hoặc do gãi làm tổn thương mụn rộp dẫn đến phát triển thành mụn mủ hoặc u nhọt, còn gọi là "độc mụn rộp". Vùng tổn thương đỏ, sưng, nóng, đau, có thể mủ hóa và vỡ loét, kèm sốt và hạch bạch huyết vùng gần bị sưng to, nghiêm trọng có thể dẫn đến bệnh mủ da. Nếu điều trị không kịp thời, mụn rộp độc có thể dẫn đến viêm thận, thậm chí gây nhiễm trùng huyết đe dọa tính mạng, vì vậy cần được chú ý đúng mức. Dùng thuốc đông y điều trị mụn rộp độc có thể chọn viên Tiêu độc giải độc hoàn, Liên kiều bại độc hoàn. Dùng thuốc sắc: hoa ngân hoa 10g, liên kiều 15g, công anh 10g, địa đình 10g, hương thảo 10g, bội lan 10g, trúc diệp 6g, đại thanh diệp 10g, đan bì 10g, sinh địa 15g, tri mẫu 10g, hoàng bá 10g, sắc uống, mỗi ngày 2 lần, mỗi lần 150ml. Đối với trường hợp mụn rộp nặng thường gặp, trước khi phát triển thành mụn rộp độc, y học cổ truyền thường phân thành hai thể để điều trị theo chứng: Thể nhiệt thấp tích tụ: triệu chứng chính là da đỏ bừng, xuất hiện các nốt sần li ti hoặc mụn nước nhỏ, mật độ dày đặc thành từng mảng, ngứa dữ dội. Đi kèm mặt đỏ, khát nước, tâm phiền, tiểu đỏ. Có thể dùng phương thuốc kinh nghiệm: hoàng liên 9g, trúc diệp 9g, hà cọng 10g, vỏ dưa hấu xanh 20g, tri mẫu 10g, thạch hộc 10g, mạch đông 10g, hoa ngân hoa 10g, đan bì 10g, sắc uống, mỗi ngày 2 lần, mỗi lần 150ml. Thể thấp nhiệt uất nhiệt: triệu chứng chính là bệnh kéo dài nằm liệt hoặc sốt cao, đổ mồ hôi không ngừng, xuất hiện các nốt ban ở ngực, bụng, hình dạng như hạt gạo, màu trong suốt như thủy tinh. Đi kèm ngực đầy, buồn nôn, sốt, đau cơ thể. Có thể dùng phương thuốc kinh nghiệm: ích dĩ nhân 10g, hoạt thạch 20g, phúc linh 10g, thông thảo 10g, trúc diệp 10g, liên kiều 15g, bạch khấu nhân 10g, sắc uống, mỗi ngày 2 lần, mỗi lần 150ml. Phương pháp ngoại trị: có thể dùng 20ml thuốc thập đỉ thủy cho vào chậu tắm, thêm nước ấm để ngâm rửa hoặc dùng nước sắc rau má rửa vùng tổn thương, sau đó bôi hỗn hợp dung dịch băng phiến 2% hoặc dung dịch lô can thạch – minh phàn 5%. Cũng có thể dùng lục nhất tán hoặc bột hoạt thạch trộn một ít băng phiến bôi ngoài da, mỗi ngày 5–6 lần. Phương pháp ăn uống: dùng đậu xanh 30g, hải tảo 15g, dưa hấu 60g, sắc lấy nước, thêm đường trắng vừa đủ để ăn, mỗi ngày 1 thang, dùng liên tục 7–10 ngày; hoặc dùng dưa hấu 60g, gạo ích dĩ 30g, nấu ăn, mỗi ngày 1 thang, dùng liên tục 7–8 ngày. Để phòng ngừa mụn rộp và mụn rộp độc, trước tiên cần thực hiện tốt việc phòng chống nóng, tăng cường thông gió làm mát trong nhà, lắp máy điều hòa và sử dụng hợp lý để giảm tiết mồ hôi và giúp mồ hôi bay hơi. Những người làm việc trong môi trường nóng, sản phụ cần đặc biệt chú ý, mặc quần áo không quá nhiều, rộng rãi thoải mái, tránh bí nóng. Cần giữ vệ sinh cá nhân, tắm rửa thường xuyên, thay đồ thường xuyên, giữ cho mồ hôi thoát ra dễ dàng. Sau khi tắm cần lau khô nước, giữ da sạch sẽ, dùng phấn chống mụn rộp phù hợp để phòng ngừa tắc nghẽn lỗ chân lông. Khi mắc bệnh, không nên dùng nước nóng xả, nước xà phòng mạnh, cũng không nên gãi, tránh gây nhiễm trùng. Cần chú ý vệ sinh thực phẩm, uống nhiều nước đậu xanh, nước hoa kim ngân, hoặc ăn thường xuyên dưa hấu. Trong mùa hè hạn chế ăn thực phẩm cay nóng, sinh nhiệt, nên ăn nhiều rau củ như khổ qua, dưa hấu có tác dụng thanh nhiệt, lợi thấp, giúp phòng ngừa hiệu quả mụn rộp, mụn rộp độc.