Chấn thương do cầu khuẩn là nguyên nhân tiền thân chính gây viêm thận cấp, vì vậy phòng ngừa nhiễm cầu khuẩn là biện pháp hiệu quả nhất.
(1) Các biện pháp thông thường
1. Tập thể dục, tăng cường thể chất, nâng cao khả năng chống bệnh.
2. Thường xuyên chú ý vệ sinh da, thay quần áo, tắm rửa thường xuyên, đặc biệt là mùa hè và thu, cần phòng tránh muỗi đốt và nhiễm trùng da.
3. Trong các cơ sở trẻ em tập thể hoặc gia đình, nếu phát hiện bệnh hồng ban, viêm họng do cầu khuẩn, cần lập tức thực hiện biện pháp cách ly, điều trị triệt để. Những người chưa mắc bệnh có thể dùng penicillin 40–80 vạn đơn vị, ngày 2 lần, dùng liên tục 7 ngày để phòng ngừa.
4. Đối với trẻ em bị viêm họng tái phát, có thể cân nhắc phẫu thuật cắt amidan. Với những trẻ đã mắc viêm họng cấp tính, viêm tai giữa, nhiễm trùng da, cần điều trị sớm để giảm nguy cơ mắc viêm thận.
5. Chú ý thay đổi thời tiết, kịp thời mặc thêm hoặc bớt quần áo cho trẻ, tránh cảm thụ tà khí bên ngoài.
(2) Phòng ngừa bằng thuốc
1. Kế mẫu thảo 100 gram, đun nước uống như trà hàng ngày.
2. Phương thuốc thanh nhiệt giải độc: Kim ngân hoa 15 gram, liên kiều 15 gram, xạ can 12 gram, xích sào 15 gram, bạch mao căn 15 gram, bạch tiên bì 9 gram, công anh 9 gram, đun uống, ngày 2 lần.
3. Xích tiểu đậu 50 gram, tang bạch bì 30 gram, bạch truật 12 gram, đun uống, ngày 2 lần.
4. Vỏ quả hồ lô già 30 gram, đun uống, ngày 2 lần.
Phòng biến chứng khi đã mắc bệnh
Bệnh này nếu được điều trị kịp thời và đúng cách thì tiên lượng thường tốt. Nhưng nếu không điều trị hoặc điều trị sai, một số trường hợp có thể chuyển thành viêm thận mạn tính hoặc hội chứng thận hư, kèm theo suy tim, tăng huyết áp não, suy thận cấp tính. Nguyên nhân dẫn đến biến chứng gồm chẩn đoán sai, điều trị sai, thể chất yếu, thủy tà nội tàng lan rộng, hoặc tà nhiệt quá mạnh, độc hỏa xâm nhập sâu. Biến chứng có thể gặp là thủy khí xâm phạm phổi tim, nhiệt độc xâm nhập tâm can, dương tâm sắp suy, thủy độc nội bế, v.v.
(1) Các biện pháp thông thường
1. Trong 2 tuần đầu bệnh, cần nghỉ ngơi trên giường, đến khi tiểu máu rõ ràng biến mất, phù thuyên giảm, huyết áp trở lại bình thường mới được rời giường. Trong 3 tháng đầu nên tránh vận động mạnh.
2. Giai đoạn đầu bệnh, nên ăn thức ăn dễ tiêu hóa. Khi có phù, thiểu niệu, tăng huyết áp hoặc suy tim, cần nghiêm ngặt hạn chế muối. Khi phù thuyên giảm, lượng nước tiểu ổn định, huyết áp trở lại bình thường thì có thể ăn chế độ ít muối.
3. Trẻ em mắc viêm thận cấp thường không cần hạn chế nước uống, ngoại trừ trường hợp có tràn dịch tuần hoàn, suy tim hoặc thiểu niệu, vô niệu. Khi chức năng thận kém, cần ăn chế độ protein thấp. Khi tình trạng cải thiện, cần sớm khôi phục cung cấp protein như trứng, sữa, thịt, cá, để đảm bảo nhu cầu phát triển của trẻ.
(2) Điều trị bằng thuốc Đông y
1. Trong giai đoạn cấp tính có thể dùng Thang Ma Hoàng Liên Kiều Xích Tiểu Đậu gia giảm. Trường hợp phù rõ, phối hợp với Thang Ngũ Phi: Ma hoàng, liên kiều, xích tiểu đậu, trần bì, sinh khương bì, tang bạch bì, ngũ gia bì, phúc linh bì; nếu tiểu máu rõ, có thể thêm các vị hoạt huyết hóa ứ như đại tu, tiểu tu, bạch mao căn, bạch cơ, tế bạch diệp; nếu thấy ho, khái thán, hơi thở mạnh, có dấu hiệu thủy tà xâm lên phổi, thêm tang bạch bì, đình lệ tử, trần bì, tô tử, hạnh nhân, v.v.
2. Chứng nhiệt độc, để tránh độc tố mạnh, dùng Thang Ngũ vị tiêu độc gia bạch hoa xà thiệt thảo, đại thanh diệp, ngô thùy, hoặc phối hợp với Viên Long đởm tả can.
3. Nếu mặt nhợt, tứ chi lạnh, muốn ngất, dùng Thang Ngũ linh phối hợp Thang Ngũ Phi, hoặc thêm phong kỷ, xuyên tiêu, ngũ vị tử, nhân sâm, v.v., cũng có thể sắc riêng Thang độc nhân hoặc tiêm dung dịch sinh mạch.
Nếu thần trí mê man, dùng Thang Tô Hợp Hương Vương, hương thơm khai khiếu.
4. Nếu hàn thấp nặng, thủy thấp và tà khí nội bế, thấy tiểu ít, tiểu không, phù nặng, buồn ngủ, có dấu hiệu thủy độc nội bế, dùng Thang Ngũ linh phối hợp Thang Phục trung, hoặc dùng Thang Ôn đởm, hoặc Thang Huyền phục đại trạch thạch, hoặc tăng thêm đại hoàng, sơn chi, bạch đầu ông, v.v.
(4) Thực dưỡng phòng biến chứng
1. Dưa hấu 400 gram, xích tiểu đậu 50 gram, thêm nước vừa đủ, nấu thành cháo ăn. Phù hợp với giai đoạn đầu viêm thận cấp, phù và thiểu niệu.
2. Cháo hành trắng: Dùng gạo nếp 60 gram, gừng 5 lát giã nát, cho hành trắng 5 cây có cả rễ, nấu thành cháo. Cho 5 ml giấm gạo, uống nóng, trùm chăn lấy mồ hôi. Phù hợp với giai đoạn đầu viêm thận cấp, phù chủ yếu ở đầu mặt.
3. Cháo gừng: Lấy gừng 5 lát, gạo tẻ 50 gram nấu cháo, gần chín cho hành, giấm适量, ăn nóng, trùm chăn lấy mồ hôi. Phù hợp với giai đoạn đầu viêm thận cấp, phù đầu mặt kèm sốt, không ra mồ hôi, đau đầu, buồn nôn.
4. Canh xích tiểu đậu cá chép: Nấu cá lấy nước, nấu xích tiểu đậu 50 gram thành cháo, gần chín cho nước cá vào trộn đều (không thêm gia vị), ăn buổi sáng. Phù hợp với viêm thận cấp toàn thân, phù và thiểu niệu rõ.
5. Cháo ý dĩ, ý dĩ nhân: Nấu ý dĩ, ý dĩ nhân thành cháo ăn. Phù hợp với phù toàn thân, sốt, tiểu ra máu rõ.
(5) Phương thuốc đơn, nghiệm phương
1. Cỏ tiền thảo tươi, ngô thùy tươi mỗi thứ 60 gram, mỗi ngày 1 liều, chia 2 lần uống.
2. Cỏ mao căn tươi 120 gram, đường trắng 30 gram, đun uống.
3. Bạc hà, cỏ mao căn mỗi thứ 100 gram, xích tiểu đậu 30 gram, đun uống.
4. Bột mè đen: Mè đen rang thành bột, pha với nước đường uống. Phù hợp với phù toàn thân, đặc biệt phù chân.
5. Hoàng kỳ 50 gram, đun nước uống như trà mỗi ngày.
6. Củ sen 150 gram, đun nước uống như trà, đối với trường hợp tiểu ra máu rõ, hiệu quả tốt.
(6) Chăm sóc
1. Nghỉ ngơi trên giường, giữ phòng bệnh yên tĩnh, chú ý thông gió nhưng tránh cảm lạnh.
2. Ăn thức ăn dễ tiêu, kiêng đồ sống, dầu mỡ và các món kích thích như tôm, cua, v.v.
3. Giữ đại tiện, tiểu tiện thông suốt. Trường hợp táo bón, có thể dùng viên Ma Nhân Hoàn để nhuận tràng, thông tiện.
4. Trường hợp có sốt do ngoại cảm, sau khi uống thuốc phát hãn, cần theo dõi tình trạng ra mồ hôi, sau khi ra mồ hôi cần lau khô ngay, giữ da sạch và khô ráo.
5. Theo dõi: Trong 3 tháng đầu bệnh, kiểm tra nước tiểu 2–3 lần mỗi tuần, khi bệnh ổn định thì kiểm tra 1 lần mỗi tuần để theo dõi diễn biến, phòng ngừa tái phát.
|
