Ô Mai Hoàn
【Nguồn】"Sốt Hàn Luận".
【Thành phần】Ô Mai 300 quả, Tế Tân 84 gram, Can姜 140 gram, Hoàng Liên 224 gram, Đương Quy 56 gram, Bổ Tư 84 gram (bỏ vỏ, sao), Thục Tiêu 56 gram (xử lý qua nước), Quế Chi (bỏ vỏ) 84 gram, Nhân Sâm 84 gram, Hoàng Bạch 84 gram
【Cách dùng】Mười vị thuốc này đều nghiền nhỏ, sàng kỹ, trộn đều; ngâm Ô Mai trong rượu đắng một đêm, bỏ hạt, hấp cách thủy trên cơm, khi cơm chín nghiền thành hỗn hợp nhão, trộn với thuốc cho đều, cho vào cối, cùng mật trộn khoảng 2000 lần, làm viên bằng kích thước hạt đậu hũ. Uống 10 viên lúc bụng đói, mỗi ngày ba lần, tăng dần đến 20 viên.
【Công năng】Ôn tạng an sán.
【Chỉ định】Sán nghịch. Đau vùng thượng vị từng cơn, bồn chồn buồn nôn, phát tác xen kẽ, ăn vào thì nôn, thậm chí nôn ra sán, tay chân lạnh, hoặc tiêu chảy kéo dài, nôn trớ, mạch trầm tế hoặc căng chặt. Hiện nay dùng để điều trị bệnh sán đường mật.
【Kiêng kỵ】Trong thời gian dùng thuốc, tránh thực phẩm sống, đồ trơn trượt, thức ăn có mùi hôi.
【Lời bình phương】Bài thuốc này điều trị chứng sán nghịch do nhiệt vị hàn trường, sán động không yên. Sán gặp chua thì tĩnh, gặp cay thì ẩn, gặp khổ thì xuống, vì vậy dùng Ô Mai vị chua mạnh để an sán, phối hợp với Tế Tân, Can姜, Quế Chi, Bổ Tư, Thục Tiêu là những vị cay nóng để ôn tạng trừ sán, Hoàng Liên, Hoàng Bạch là vị khổ hàn để thanh nhiệt hạ sán; thêm Nhân Sâm, Đương Quy bổ khí dưỡng huyết, bảo vệ chính khí suy yếu. Toàn phương kết hợp, có công năng ôn tạng an sán, chữa cả hàn và nhiệt, vừa trừ tà vừa cứu chính.
【Nghiên cứu thực nghiệm】Tác dụng bài sán và đẩy sán...《Tạp chí nghiên cứu thuốc cổ truyền Trung Quốc》1986(3):33～35, bài thuốc này có thể thúc đẩy co bóp túi mật và bài mật, thuận lợi cho dẫn lưu mật, giảm hoặc ngăn ngừa nhiễm trùng đường mật và trứng sán tồn tại trong đường mật tạo thành nhân sỏi, giảm nguy cơ hình thành sỏi mật. Khi tăng liều Ô Mai, hiệu quả càng rõ rệt, nhưng dùng riêng Ô Mai thì hiệu quả yếu hơn so với bài thuốc phối hợp, cho thấy hiệu ứng cộng hưởng. Nghiên cứu thực nghiệm cũng cho thấy bài thuốc này làm mê sán, khiến chúng mất khả năng bám vào thành ruột, thúc đẩy gan tiết nhiều mật hơn, làm giảm pH, giãn rộng cơ vòng Oddi rõ rệt, có tác dụng kháng khuẩn phổ rộng, đặc biệt đối với trực khuẩn lỵ. |
