Bổ dương hoàn võ thang
【Nguồn gốc】"Y lâm cải sai" quyển hạ.
【Thành phần】Hoàng kỳ 120 gram (sống), Quy vĩ 6 gram, Xích thược 4,5 gram, Địa long 3 gram (loại bỏ đất), Xuyên khung 3 gram, Đào nhân 3 gram, Hồng hoa 3 gram
【Cách dùng】Sắc nước uống.
【Công năng】Bổ khí hoạt huyết, khu ứ thông lạc.
【Chỉ định】Di chứng sau đột quỵ. Chính khí suy yếu, mạch lạc ứ trệ, nửa người liệt, miệng méo mắt xiên, nói ngọng, nước miếng chảy, đại tiện khô, tiểu tiện nhiều, hoặc mất kiểm soát tiểu tiện, lưỡi trắng, mạch chậm. Hiện nay dùng cho di chứng do tai biến mạch máu não, di chứng bại liệt trẻ em, và các nguyên nhân khác gây liệt nửa người, liệt tứ chi, thuộc thể khí hư huyết ứ.
【Chống chỉ định】Đột quỵ chưa mất chính khí hoặc âm hư dương cường, dư tà như phong, hỏa, đàm, thấp chưa hết thì đều kiêng dùng.
【Gia giảm】Khi mới mắc liệt nửa người, theo phương này thêm Phòng phong 3 gram, uống từ 4–5 thang rồi bỏ đi; nếu bệnh đã kéo dài 3–4 tháng, bác sĩ trước dùng quá nhiều thuốc lạnh, thêm Phụ tử 12–15 gram; nếu dùng thuốc trừ phong quá nhiều, thêm Đảng sâm 10–15 gram.
【Lý luận phương】Phương này dùng Hoàng kỳ sống liều lượng lớn để bổ khí nguyên, Quy vĩ, Xuyên khung, Xích thược, Đào nhân, Hồng hoa hoạt huyết hóa ứ, Địa long hành thông kinh lạc. Các vị thuốc phối hợp, khiến khí mạnh huyết lưu, ứ trệ tiêu tan, kinh lạc thông suốt, các chứng bệnh sẽ dần hồi phục.
【Nghiên cứu thực nghiệm】(1) Ảnh hưởng đến dòng máu học: "Tạp chí Trung y Chiết Giang" 1986(3): 110, bệnh nhân đột quỵ máu có xu hướng "dính, đặc, đông, kết tụ", dùng phương này giúp tăng hàm lượng vòng cAMP trong tiểu cầu, ức chế tập hợp và giải phóng tiểu cầu, ức chế và tiêu hủy huyết khối, cải thiện tuần hoàn vi mô, thúc đẩy tuần hoàn bù đắp.(2) Tác dụng dược lý lên hệ tim mạch và não: "Tạp chí Thông báo Trung dược" 1987(2): 51, tiêm tĩnh mạch Bổ dương hoàn võ thang có tác dụng hạ huyết áp chậm, kéo dài, ở thỏ mê có thể làm tăng rõ rệt biên độ co bóp cơ tim, chỉ số thời gian căng cơ tim – phản ánh nhu cầu oxy của cơ tim giảm rõ rệt, lưu lượng máu dinh dưỡng cơ tim tăng rõ rệt.(3) Ảnh hưởng đến chức năng miễn dịch: "Tạp chí Trung y Thiểm Tây" 1986(10): 466, Bổ dương hoàn võ thang làm tăng trọng lượng cơ quan miễn dịch ở chuột suy giảm miễn dịch, nâng cao khả năng thực bào của tế bào đơn nhân-macrophage, cho thấy phương này có nền tảng dược lý tăng cường chức năng miễn dịch cơ thể. |
