Chọn tư thế châm cứu

Việc lựa chọn tư thế của bệnh nhân khi châm cứu ảnh hưởng lớn đến việc xác định chính xác huyệt, thao tác kỹ thuật châm cứu, thời gian giữ kim lâu dài, cũng như phòng ngừa các biến chứng như choáng, kim bị kẹt, cong kim hay gãy kim. Ví dụ, bệnh nhân nặng, thể lực yếu hoặc lo lắng căng thẳng nếu nằm ghế sẽ dễ mệt mỏi, thường dẫn đến choáng. Ngoài ra, nếu tư thế không phù hợp, trong quá trình châm cứu hoặc giữ kim, bệnh nhân thường thay đổi tư thế gây ra hiện tượng kim bị cong, mang kim hoặc thậm chí gãy kim.
Vì vậy, tùy theo vị trí huyệt theo toa, nên chọn tư thế phù hợp, vừa giúp xác định huyệt chính xác, vừa thuận tiện cho thao tác châm cứu và giữ kim lâu mà không gây mệt mỏi. Trong lâm sàng, các tư thế thường dùng khi châm cứu gồm:
① Tư thế nằm ngửa: Phù hợp để châm cứu huyệt vùng đầu, mặt, ngực, bụng, và một số huyệt ở chi trên, chi dưới.
② Tư thế nằm nghiêng: Phù hợp để châm cứu huyệt thuộc kinh Thiếu dương và một số huyệt ở chi trên, chi dưới.
③ Tư thế nằm sấp: Phù hợp để châm cứu huyệt vùng đầu, cổ, lưng, thắt lưng, mông, và một số huyệt ở mặt sau chi dưới, một phần huyệt ở chi trên.
④ Tư thế ngồi dựa lưng: Phù hợp để châm cứu huyệt vùng trước đầu, mặt, cổ trước.
⑤ Tư thế ngồi cúi đầu: Phù hợp để châm cứu huyệt vùng sau đầu và cổ, lưng.
⑥ Tư thế ngồi nghiêng: Phù hợp để châm cứu huyệt một bên đầu, má, và vùng tai trước, sau.
Ngoài các tư thế phổ biến trên, tùy từng huyệt cụ thể mà cần chọn tư thế khác nhau. Đồng thời cần chú ý, nếu có thể, nên dùng một tư thế duy nhất để châm cứu tất cả các huyệt theo toa, tránh dùng hai hoặc nhiều tư thế. Nếu do yêu cầu điều trị hoặc đặc điểm định vị huyệt buộc phải dùng hai tư thế khác nhau, cần linh hoạt điều chỉnh tùy theo thể trạng, tình trạng bệnh lý của bệnh nhân. Với bệnh nhân mới khám, lo lắng, người già, thể lực yếu, bệnh nặng, nếu có điều kiện, nên ưu tiên dùng tư thế nằm để tránh mệt mỏi hoặc choáng.