"Châm cứu theo tiết khí" là phương pháp dùng châm cứu tại các huyệt trên cơ thể theo từng tiết khí khác nhau để điều trị bệnh. Bệnh viện Trung y Quảng Đông đã áp dụng liệu pháp "châm cứu theo tiết khí" điều trị nhiều bệnh, đạt hiệu quả rõ rệt.
Ông Ngô 70 tuổi có hơn 40 năm hút thuốc, bị viêm phế quản mạn tính và phổi khí thủng 30 năm, bị bệnh tim phổi 10 năm, chỉ cần vận động chút là thở gấp, khó thở, khi thời tiết thay đổi thì càng nặng hơn. Năm nay tháng 4, bệnh cũ tái phát, ho, thở khò khè, đờm nhiều, đi lại thở gấp, khó thở, nên đến bệnh viện khám. Lúc đó đang là tiết Thanh Minh, Cốc Vũ, thời tiết ẩm thấp, chênh lệch nhiệt độ ngày đêm lớn. Bác sĩ điều trị cho ông bằng liệu pháp "châm cứu theo tiết khí", dùng châm cứu huyệt Đại Trụ và các huyệt khác, sau nửa giờ, bệnh nhân thở dần ổn, đờm trong họng giảm, thở thông suốt. Ngày thứ ba tái khám, bệnh nhân ho, đờm giảm, thở dốc đã hết, đi lại thoải mái.
Ông Tạ 80 tuổi 10 năm trước từng bị đột quỵ, nay đã khỏi gần hoàn toàn, nhưng vẫn hay bị đau đầu chóng mặt. Bác sĩ dựa vào tình trạng của ông, tiến hành điều trị định kỳ từ tiết Cốc Vũ đến Lập Hạ. Bác sĩ giải thích rằng "choáng váng" là dấu hiệu tiền đột quỵ, trong sách "Tôn Chỉ Đại Thành" của Dương Ký Châu đời Minh viết: "Khi mùa xuân chuyển sang mùa hè, mùa hè chuyển sang mùa xuân, thường xuyên châm cứu huyệt Túc Tam Lý để phòng đột quỵ". Thời điểm xuân chuyển sang hè là từ tiết Cốc Vũ đến Lập Hạ, tức tháng 3–4 âm lịch. Thời điểm hè chuyển sang xuân là từ Đại Hàn đến Lập Xuân, tức tháng 12 âm lịch đến tháng 1 âm lịch tiếp theo. Sau khi điều trị bằng "châm cứu theo tiết khí", ông Tạ hiện sắc mặt hồng hào, tinh thần sảng khoái, có thể đi bộ độc lập.
Theo bác sĩ Phụ Văn Bân, trưởng khoa Châm cứu Bệnh viện Trung y Quảng Đông, "châm cứu theo tiết khí" là phương pháp chọn huyệt có ảnh hưởng đến chức năng tạng phủ của cơ thể theo 24 tiết khí, dùng châm cứu để đạt mục đích phòng bệnh và điều trị bệnh. Tùy theo tiết khí khác nhau, các bệnh được điều trị và phòng ngừa cũng khác nhau, ví dụ như vào các tiết Lập Xuân, Tiểu Mãn, Mang Chóng là thời điểm thích hợp để điều trị các bệnh tiêu hóa, còn các tiết Lập Thu, Lập Đông, Xuân Phân là thời điểm tốt để phòng và điều trị đột quỵ.
"Châm cứu theo tiết khí" nên thực hiện vào ngày tiết khí hoặc trong vòng 15 ngày trước và sau ngày tiết khí. Ngày Đại Thử sắp tới (22 tháng 7) là thời điểm tốt để phòng và điều trị bệnh hệ hô hấp. Từ thời kỳ Xuân Thu Chiến Quốc, trong "Nội Kinh" đã nêu rõ, tạng phủ và khí huyết của con người theo sự thay đổi tiết khí có chu kỳ tăng giảm, ví dụ như xuân ấm, hạ nóng, trường hạ ẩm, thu mát, đông lạnh. Trong một năm, tiết khí thay đổi, khí dương trong cơ thể có nhịp điệu lên, nổi, chìm, hạ. Mạch đập có xuân phù, hạ hồng, thu huyền, đông trầm. Cơ thể hình thành quy luật sinh xuân, trưởng hạ, hóa trường hạ, thu thu, đông tàng. Chức năng tạng phủ cơ thể thống nhất với quy luật âm dương thay đổi theo bốn mùa, tạo thành thể thống nhất hữu cơ giữa năm mùa ứng với năm tạng, âm dương thay đổi đồng bộ, phản ánh mối quan hệ giữa con người và trời đất, các tiết khí khác nhau dễ bị nhiễm bệnh khác nhau, "châm cứu tam phục" là một dạng của "châm cứu theo tiết khí" cổ xưa.
Nghiên cứu y học hiện đại chứng minh rằng nhiều chức năng sinh lý trong cơ thể có chu kỳ năm, chu kỳ tháng, chu kỳ ngày, ví dụ như chức năng miễn dịch, theo quan sát, số lượng lympho toàn phần trong máu ngoại biên cao nhất vào tháng 7–9, thấp nhất vào tháng 12–3, bạch cầu trung tính và đại thực bào thấp nhất vào tháng 7–9, cao nhất vào tháng 12–1. Tổng lượng tiết ra cortisol huyết tương, mật độ trung bình và lượng bài tiết 17-keto trong nước tiểu cao hơn vào mùa thu đông so với mùa xuân hè. Hàm lượng T3, T4 trong máu thấp nhất vào mùa hè, cao nhất vào mùa đông.
Chỉ định của "châm cứu theo tiết khí" bao gồm các bệnh hệ hô hấp như hen suyễn, viêm phế quản mạn tính, cảm cúm; bệnh hệ tiêu hóa như đau dạ dày, viêm đại tràng mạn tính, rối loạn tiêu hóa; bệnh tim mạch như đột quỵ, bệnh tim thiếu máu cơ tim, tăng huyết áp; bệnh hệ tiết niệu sinh dục như rối loạn kinh nguyệt, rối loạn chức năng sinh dục nam giới, đái dầm; dị ứng viêm mũi, gout, đau đầu migrain và các bệnh khác. Ngoài ra, "châm cứu theo tiết khí" còn có tác dụng bảo vệ, chống lão hóa.
|
