Các phương pháp điều trị lao phổi khác

Bệnh này xảy ra khi sức đề kháng cơ thể suy giảm do nhiễm vi khuẩn lao. Theo y học cổ truyền Trung Hoa, yếu tố ngoại nhân là "lao trùng" lây nhiễm, là điều kiện gây bệnh; yếu tố nội nhân là huyết khí ở hạ tiêu suy yếu, âm tinh tổn hao, chính khí không đủ. Các phương thuốc dân gian và kinh nghiệm lâm sàng thường dùng hiệu quả chủ yếu như sau. [Phương một] Đẳng sâm, bạch truật, phục linh mỗi thứ 9g, cam thảo 8g, sa sâm 9g, trần bì 5g, bách bộ, hạnh nhân mỗi thứ 9g. Sắc nước uống, ngày 1 thang, chia 2 lần uống. Phương này kiện tỳ ích phế, thích hợp với lao phổi do phế tỳ đều hư, thường gặp ở giai đoạn đầu của lao phổi. [Phương hai] Bách hợp, sinh địa, nhân sâm, thục địa, mạch đông mỗi thứ 9g, bạch thược, bán bá mỗi thứ 10g, bách bộ 9g, cụ cương 1g. Sắc nước uống, ngày 1 thang, chia 2 lần uống. Phương này dưỡng âm nhuận phế, thích hợp với lao phổi do phế thận âm hư. [Phương ba] Tần giới, ngân sài hồ mỗi thứ 9g, địa cốt bì 6g, sao hà giáp 15g, đẳng sâm 9g, đương quy, tử ty mỗi thứ 6g, bách bộ, a giao châu mỗi thứ 9g, tri mẫu, bán bá mỗi thứ 6g. Sắc nước uống, ngày 1 thang, chia 2 lần uống. Phương này dưỡng âm thanh hỏa, tiềm dương bảo phế, thích hợp với lao phổi do âm hư hỏa vượng. [Phương bốn] Hà giáp 75g, thiên đông 50g, tần giới, địa cốt bì, sài hồ mỗi thứ 35g, sinh địa 50g, tang bì, bán hạ, tri mẫu, tử ty, hoàng kỳ, xích thược, cam thảo mỗi thứ 30g, đẳng sâm 50g, phục linh, cụ cương mỗi thứ 20g. Tất cả tán thành bột mịn, mỗi lần uống 2g, ngày 2 lần, dùng nước ấm uống. Phương này dùng cho bệnh lao phổi, có hiệu quả hỗ trợ phục hồi lao phổi. [Phương năm] Cua biển 1 con (khoảng 500g), đông trùng hạ thảo 10g, táo đỏ 20g, hành trắng, gừng tươi, tỏi, muối ăn, mì chính, nước gà, rượu nấu mỗi thứ lượng vừa đủ. Cho cua nằm úp lưng, đợi đầu nhô ra thì dùng dao chặt bỏ, để máu chảy hết, cho vào nồi, thêm nước vừa đủ nấu, khi nắp cua bắt đầu bung ra thì vớt ra, ngâm trong nước lạnh, lấy ruột ra, rửa sạch, cắt thành 6 miếng, lại cho vào nước sạch nấu đến độ chín khoảng 60%, vớt ra ngâm nước lạnh 10 phút. Đông trùng hạ thảo rửa sạch bằng nước, táo đỏ ngâm nước nóng. Cho cua vào bát, đặt lên trên đông trùng hạ thảo, táo đỏ, rượu nấu, muối, hành đoạn, gừng lát, tỏi, mì chính và nước gà, đậy nắp rồi hấp cách thủy (hoặc hấp trong nồi hấp) trong 2 giờ, lấy ra bỏ hành, gừng, tỏi là có thể ăn được. Công dụng phương này: dưỡng âm khử nhiệt, ích khí sinh tân, bổ thận cố tinh. Có thể hỗ trợ điều trị đau mỏi lưng gối, xuất tinh sớm, liệt dương, mệt mỏi, lao phổi, sa dạ con, kinh nguyệt không đều, khí hư nhiều, phiền lòng do hư. [Phương sáu] Rùa 1 con, hành trắng, hồ tiêu, xì dầu, muối ăn, dầu thực vật mỗi thứ lượng vừa đủ. Rùa bỏ đầu, ngâm nước sôi, loại bỏ mai rùa, bóc da ngoài, rửa sạch, cắt thành từng miếng nhỏ. Dầu thực vật đổ vào chảo, đun nóng. Cho thịt rùa vào chiên đến khi vàng kỹ, thêm hành, hồ tiêu, xì dầu, muối ăn, nước, đun nhỏ lửa khoảng 30 phút là được. Sản phẩm này có công dụng dưỡng âm giáng hỏa. Thích hợp với chứng hư lao xương nhiệt, ho lâu ngày kèm ho ra máu, đại tiện ra máu. Phương này trích từ "Dân gian thực liệu", tên phương do người sau bổ sung, phương gốc dùng cho "hư lao mất máu, ho ra máu, ho sốt rét, bổ âm giáng hỏa", là phương phổ biến để dưỡng âm giáng hỏa. Bệnh lao lâu ngày, âm dịch bị tổn hao âm tinh, âm hư hỏa vượng, huyết nhiệt loạn hành, nên thấy hiện tượng xương nhiệt và xuất huyết. Pháp điều trị là dưỡng âm giáng hỏa, phương này trọng dụng một vị rùa, có thể bổ âm huyết mạnh, thanh giáng hỏa hư, vì vậy thích hợp với các chứng hư lao xương nhiệt. Sản phẩm này dưỡng âm giáng hỏa, nên còn có thể dùng cho các chứng bệnh nội nhiệt âm hư thông thường. Ngoài ra, phương này thêm chân giò heo hầm cùng, là món ăn dân gian, làm tăng tác dụng bổ dưỡng. [Phương bảy] Hải sâm đã ngâm nở 500g, thịt gà, thịt heo, măng tươi mỗi thứ 60g, vài viên thịt viên, vài cái bánh trứng, vài miếng nấm hương, dầu ăn 60g, muối, rượu nấu, bột năng ẩm lượng vừa đủ. Hải sâm rửa sạch, thái lát, thịt gà bỏ da thái miếng, thịt heo, măng tươi cũng thái lát. Đổ 250g nước vào nồi, khi nước sôi lại cho hải sâm và một chút muối, rượu nấu vào, đun khoảng vài phút rồi vớt ra. Xả nước cũ, đổ nước mới 250g vào, thêm rượu nấu, muối ít, đun vài phút tắt bếp để sẵn. Dùng một ít bột năng trộn với thịt gà, thịt heo, đổ vào nồi, đun nóng dầu, cho thịt heo, thịt gà vào đảo nhẹ đến khi đổi màu là vớt ra. Cho măng tươi, thịt viên, bánh trứng, muối vào nước hải sâm nấu cùng, cuối cùng cho thịt heo, thịt gà đã xào vào là được. Phương này bổ thận tráng dương, ích vị trợ thực. Có thể dùng cho chứng ăn kém, mệt mỏi do vị tỳ hư yếu, đau mỏi lưng gối, lao phổi do thận hư. [Phương tám] Cá thiều 250g, miếng thịt heo hun 5g, miếng măng đông 10g, nấm hương 3g, rượu nấu, đường trắng, muối, tôm khô, nước gà, hạt tiêu, mì chính, mỡ heo, hành, gừng mỗi thứ lượng vừa đủ. Làm sạch cá thiều còn vảy, loại bỏ máu, rửa sạch bằng nước, lau khô. Nhúng vào nước sôi để khử mùi tanh và tạp chất, rửa lại bằng nước sạch. Mặt có vảy hướng lên trên, đặt vào đĩa. Cho miếng thịt heo hun, miếng măng đông, muối, tôm khô, nước gà lên trên cá. Trên mỡ heo đặt hành, gừng thái sợi, đun trên lửa lớn cho chín. Lấy nước cá ra, thêm mì chính, hạt tiêu, khuấy đều, rưới lên cá là xong. Ăn trong bữa chính, mỗi ngày 1 lần. Bổ khí huyết. Chủ yếu hỗ trợ điều trị thiếu máu, suy dinh dưỡng, bệnh lao, bệnh mạch máu não, viêm dạ dày ruột. [Phương chín] Lộc giác giao 25g, thạch quyết minh nung 12g, sơn miêu tiêu 10g, nhân sâm 25g, hoàng kỳ 10g, đương quy 30g, bạch thược, hương phụ mỗi thứ 25g, thiên đông 12g, cam thảo 6g, hà giáp, sinh địa hoàng, thục địa hoàng mỗi thứ 50g, xuyên芎 11g, ngân sài hồ 5g, đan sâm, sơn dược mỗi thứ 25g, thạch thiệt 12g, lộc giác sương 10g, cua biển 1000g, thịt gà 15kg, gừng, hành, rượu nấu, muối tinh, mì chính. Nhân sâm ngâm mềm, thái lát, sấy giòn, nghiền thành bột mịn để dùng. Các vị thuốc còn lại gói bằng vải bông. Cua biển rửa sạch bằng nước ấm, cùng chân gà, cánh gà và thuốc cho vào nồi, đổ nước vào, đun sôi rồi nấu 1 giờ để sẵn. Thịt gà rửa sạch, luộc qua nước sôi rồi rửa lại, thái thành miếng, xếp vào 100 cái bát, thêm hành đoạn, gừng khối, muối, rượu nấu, nước thuốc lượng vừa phải, đem hấp cho chín nhừ. Gà ra khỏi nồi, bỏ hành gừng, thịt gà úp vào bát, nước dùng đổ vào nồi, thêm nước vừa phải, cho rượu nấu, muối, mì chính, đun sôi, vớt bọt, rưới lên bát gà là xong. Canh này dựa trên bài Thánh dục thang trong "Lan thất bí tàng". Thánh dục thang có công dụng bổ khí huyết, điều hòa gan thận, hoạt huyết điều kinh. Thêm hà giáp, sinh địa, thiên đông, ngân sài hồ dưỡng âm trừ nhiệt hư; thạch thiệt, sơn dược, sơn miêu tiêu, lộc giác sương, thạch quyết minh bổ tỳ thận, chỉ băng hạ; hương phụ hành khí chỉ rỉ rỗi; đan sâm hoạt huyết điều kinh; lộc giác giao bổ dương thận, ích huyết âm. Các vị thuốc phối hợp với nhau, cộng thêm cua biển dưỡng huyết, bổ gan thận, ích khí huyết, chữa hư lao. Dùng thuốc và thực phẩm cùng lúc, có tác dụng bổ khí huyết, điều kinh, chỉ băng hạ. Món canh này phù hợp với người khí huyết hư, âm hư, khí yếu. Có hiệu quả điều trị đối với phụ nữ kinh nguyệt không đều, suy nhược thần kinh, bệnh nhân lao phổi. [Phương mười] Quả lê, củ cải trắng mỗi thứ 1000g, gừng tươi, sữa đặc, mật ong mỗi thứ 250g. Rửa sạch lê, củ cải trắng, gừng tươi, thái nhỏ, dùng vải sạch vắt lấy nước. Lấy nước lê, nước củ cải cho vào nồi, trước đun to lửa, sau đun nhỏ lửa đến khi cô đặc thành dạng cao, thêm nước gừng, sữa đặc, mật ong, khuấy đều, tiếp tục đun đến khi sôi, tắt bếp, để nguội đóng chai để dùng. Mỗi lần dùng 1 muỗng canh, pha với nước sôi hoặc thêm một chút rượu vàng, uống ngay, ngày 2 lần. Phù hợp với chứng hư lao, sốt thấp kéo dài do lao phổi, ho dai dẳng không ngừng. Phương này trích từ "Kinh nghiệm quảng tập", tên phương do người sau bổ sung. Phương gốc dùng để điều trị nghẹn ăn. Lê, củ cải trắng, sữa đặc, mật ong đều là vị ngọt, có tác dụng bổ dưỡng. Lê còn có thể dưỡng âm thanh nhiệt, nhuận phế止咳; củ cải có tác dụng止咳 hóa đàm, phòng ngừa tốt đối với cảm cúm, cúm, viêm màng não, viêm họng trắng; gừng tươi tính vị cay, hơi ấm, có thể phát hãn giải biểu, ôn phế止咳; sữa đặc có hiệu quả tốt với các chứng bệnh sau khi ốm nặng, mọi chứng hư lao; mật ong bổ trung nhuận táo. Vì vậy, chế thành cao mật có thể điều trị các bệnh mãn tính suy nhược. Phương này kiêng dùng cho người tỳ hư đại tiện lỏng. [Phương mười một] Củ kỷ tử 15–30g, táo nam 6–8 quả, trứng gà 2 quả. Ba thứ nấu cùng nhau, khi trứng chín bỏ vỏ lấy lòng đỏ nấu thêm một lúc, ăn trứng uống nước, thường dùng 3 lần là thấy hiệu quả, mỗi ngày hoặc cách ngày 1 lần. Phương này thích hợp với lao phổi, có tác dụng bổ hư lao, ích khí huyết, kiện tỳ vị, dưỡng can thận. [Phương mười hai] Bạch ma căn, thảo căn mỗi thứ 10g, hành to, tế bạch diệp mỗi thứ 6g. Các vị thuốc đốt thành tro, tán nhỏ, gói bằng giấy, để xuống đất qua một đêm, loại bỏ độc hỏa. Khi dùng, nghiền bạch liên thành nước hoặc nghiền củ cải thành nước, hòa với 15g bột trên uống. Phương này trích từ "Giản dị phương pháp y học Trung Hoa", thích hợp với ho ra máu do lao phổi. [Phương mười ba] Bạch cập, bách bộ, mẫu lệ, phá sơn giáp mỗi thứ bằng nhau. Nghiền thành bột, nếu ổ bệnh có hoạt động, bách bộ tăng gấp đôi. Mỗi lần uống 3–5g, ngày uống 2–3 lần. Phương này là phương của Viện Y học Trung Hoa Trường Đại học Y học Trung Hoa Nam Kinh, thích hợp với người mắc lao phổi. [Phương mười bốn] Ngũ bội tử 2–3g, phi trần sa 1–1,5g. Trộn hai vị thuốc trên với nước thành hỗn hợp keo, quét lên màng nhựa, đắp vào huyệt bụng, dùng băng dính cố định, mỗi lần 24 giờ. Phương này trích từ "Tạp chí Học viện Y học Trung Hoa Chiết Giang" số 13 năm 1989, thích hợp với chứng trộm汗 do lao phổi. [Phương mười lăm] Phổi heo khỏe 1 cái, bạch cập sống 30g, bách bộ, mạch đông, xuyên bối mẫu, hoàng kỳ, hạnh nhân ngọt mỗi thứ 15g. Đem thuốc nghiền thành bột, trộn mật thành hỗn hợp loãng, đổ vào phổi heo, buộc kín ống phổi, nấu chín ăn. Thêm một chút muối, chia 2 lần ăn hết, ngày ăn 2 lần. Phương này trích từ "Bí phương diệu dụng", thích hợp với các giai đoạn lao phổi. [Phương mười sáu] Nấm tuyết 5g, trứng gà 1 quả, đường phèn 60g, mỡ heo lượng vừa đủ. Cho nấm tuyết vào chậu, thêm nước ấm vừa đủ, ngâm khoảng 30 phút, khi nở đều, bỏ cuống, chọn lọc tạp chất, tay bóc thành từng miếng, cho vào nồi nhôm sạch, thêm nước vừa đủ, đun trên lửa lớn đến khi sôi, chuyển sang lửa nhỏ tiếp tục đun 2–3 giờ cho đến khi nấm nhừ. Đường phèn cho vào nồi khác, thêm nước vừa đủ, đun nhỏ lửa để tan thành nước, lọc qua vải bông; đánh trứng lấy lòng trắng, pha thêm một chút nước, khuấy đều, đổ vào nồi, đun sôi, vớt bọt nổi, đổ nước đường vào nồi nấm tuyết, khi bắc ra thêm một chút mỡ heo là xong. Mỗi ngày ăn lượng vừa đủ. Phương này trích từ "Dược thiện đại chúng", công dụng dưỡng âm nhuận phế, chỉ huyết sát trùng, thích hợp với lao phổi. [Phương mười bảy] Bột sắn hoài 100–150g, bột mì trắng 100g, thiên môn đông 10g, bách hợp 15g, nhân sâm trắng 10g, táo đỏ 5 quả. Trước tiên cho thiên môn đông, bách hợp, nhân sâm trắng, táo đỏ vào nồi đất sắc, bỏ bã lấy nước, trộn với bột sắn hoài, bột mì trắng, nấu thành cháo loãng. Khi gần chín có thể thêm một chút đường đỏ, đun thêm 1–2 lần sôi là được. Dùng nóng, ngày 1–2 lần. Phương này dưỡng âm, nhuận phế, kiện tỳ, thích hợp với lao phổi do âm hư tỳ yếu. [Phương mười tám] Nhân hạnh nhân 200g, củ sắn 150g, vịt già 1 con, thịt gà băm 100g, rau cải thái nhỏ, hành, gừng, muối ăn, mì chính, rượu nấu, bột ngô ẩm, dầu lạc mỗi thứ lượng vừa đủ. Vịt già làm thịt, bỏ lông, bỏ ruột, rửa sạch. Luộc sơ qua nước sôi, cho vào thùng, thêm hành, gừng, muối ăn, rượu nấu lượng vừa đủ. Đưa vào nồi hấp cho chín mềm, lấy ra để nguội, bỏ xương, cắt thành 2 miếng. Chuẩn bị hỗn hợp thịt gà băm, lòng trắng trứng, bột ngô ấm, mì chính, rượu nấu, muối trộn đều; sau đó băm nhỏ nhân hạnh nhân, củ sắn, cho vào hỗn hợp, rưới lên phần thịt trong bụng vịt. Cho vịt vào nồi, dùng dầu lạc ấm sạch chiên giòn, vớt ra, để ráo dầu, dùng dao cắt thành miếng dài, bày ra đĩa, rắc rau cải thái nhỏ xung quanh là được. Ăn trong bữa chính, mỗi ngày 1 lần. Phương này trích từ "Trị bệnh ăn uống", thích hợp với lao phổi do phế thận âm hư. [Phương mười chín] Lấy vài con cá lăng sống, rửa sạch bằng nước, trước tiên đun sôi nước trong nồi, sau đó thả cá sống vào, đậy nắp nấu 2–3 giờ, khi cá nổi lên mặt nước thì vớt ra, thêm một chút muối, mỗi lần ăn nửa thìa, ngày 2 lần, ăn sau bữa ăn. Phương này dưỡng phế âm, thích hợp với lao phổi do phế âm tổn thương, triệu chứng chính là ho khan, không đờm, hoặc đờm lẫn máu, sốt chiều, ra mồ hôi ban đêm, má đỏ, miệng khô, lưỡi đỏ ít lưỡi, mạch tế số. [Phương hai mươi] Nước ép bạch quả, nước ép lê thu hoạch mùa thu, nước ép củ sen tươi, nước ép củ cải đường, nước ép sắn hoài, bánh mứt mứt, nhân hạnh nhân sống, mật ong mỗi thứ 120g. Trước tiên lấy đủ nước ép từ các vị thuốc cần thiết, sau đó nghiền bánh mứt mứt thành cao, nhân hạnh nhân sống nghiền thành bột, hòa tan mật ong, trộn đều với cao bánh mứt, bột nhân hạnh nhân, nước ép sắn hoài, đun nhẹ, hòa quyện, tắt lửa để nguội một chút, khi còn ấm (không quá nóng) cho thêm 4 loại nước ép còn lại, khuấy đều, đựng vào hũ sứ. Mỗi lần dùng 2 thìa cà phê, ngày 3–4 lần. Phương này thanh nhiệt hư,止咳止血, thích hợp với lao phổi thuộc thể phế âm hư. [Phương hai mươi mốt] Thịt đùi cừu 1000g, củ cải trắng 60g, vỏ quýt khô 2 cái, gừng tươi 3 lát, dầu thực vật, muối tinh, rượu nấu lượng vừa đủ. Trước tiên rửa sạch thịt cừu, thái miếng, cho vào chảo dầu xào 5 phút, thêm gừng tươi, rượu nấu, đổ nước lạnh nửa bát, đun sôi 10 phút, cho củ cải, vỏ quýt vào nồi đất, thêm nước lạnh ngập, đun sôi. Thêm 1 thìa rượu nấu, muối tinh lượng vừa đủ, chuyển sang lửa nhỏ hầm chậm đến khi thịt cừu, củ cải mềm nhừ, ăn kèm bữa ăn. Phương này bổ tỳ ích phế, thích hợp với lao phổi do phế tỳ khí hư, triệu chứng chính là ho, đờm ít, hoặc đờm lẫn máu, mệt mỏi, thở ngắn, má đỏ, mặt trắng, tự hãn, trộm hãn, khát nước, miệng khô, ăn kém, lưỡi đỏ, lớp lưỡi trắng hoặc bong tróc, mạch tế số, lực yếu. [Phương hai mươi hai] Ngũ vị tử 500g, trứng gà tươi 20 quả, đường trắng một chút. Ngũ vị tử rửa nhanh, ngâm nước lạnh 2 giờ, sắc lấy nước đặc, vắt bỏ bã, sắc lần nữa, trộn hai lần nước sắc lại, để nguội, ngâm trứng gà đã rửa sạch cho ngập nước, sau 7–10 ngày vỏ trứng mềm thì vớt ra, thêm nước, đường trắng, đun nhỏ lửa cho chín, mỗi lần ăn 1–2 quả, sáng sớm bụng đói ăn. Phương này bổ khí dưỡng âm, thích hợp với lao phổi do khí âm hai hư. [Phương hai mươi ba] Rùa 1 con. Cho rùa 1 con, dùng dây thừng buộc chặt, bọc bằng đất nung, đốt trên lửa cho cháy đen, bỏ đất nung, tán nhỏ toàn bộ, mỗi lần uống 6g, ngày uống 2 lần. Phương này dưỡng âm huyết, chữa lao. Điều trị lao phổi có ổ rỗ, lao khớp xương. Đặc điểm của ổ rỗ lao phổi là đờm thành mủ, nhiều, hoặc đờm lẫn máu, đau ngực âm ỉ, đôi khi xảy ra. [Phương hai mươi tư] Thiên đông, mạch đông, sinh địa, thục địa, a giao (tan vào), bán bá, bách bộ, hạnh nhân ngọt mỗi thứ 9g. Sắc nước uống, mỗi ngày 1 thang, chia 2 lần uống. Phương này là phương kinh nghiệm điều trị lao phổi nổi tiếng của bác sĩ y học cổ truyền Ấn Hội Hà, công dụng dưỡng âm nhuận phế, thích hợp với lao phổi do khí âm hai hư. [Phương hai mươi lăm] Tần giới 9g, hà giáp 30g (sắc trước), ngân sài hồ 9g, địa cốt bì 15g, bách bộ, thanh hao, a giao, ô mai mỗi thứ 9g. Sắc nước uống, mỗi ngày 1 thang, uống buổi sáng và buổi tối. Phương này thích hợp với lao phổi do âm hư hỏa vượng. [Phương hai mươi sáu] Công lao diệp, luật thảo mỗi thứ 50g. Sắc nước uống, mỗi ngày 1 thang. Phương này thích hợp với lao phổi sốt rét. [Phương hai mươi bảy] Tế bạch diệp, hạ khô thảo mỗi thứ 100g. Sắc nước uống, mỗi ngày 1 thang. Phương này có hiệu quả với lao phổi. [Phương hai mươi tám] Ngọc trúc 30–50g, vịt già nửa con đến một con. Vịt làm sạch, bỏ lông và ruột, rửa sạch, cho vào nồi đất, thêm nước, đun nhỏ lửa trong hơn 1 giờ, nêm gia vị, uống nước, ăn thịt vịt. Phương này dưỡng âm nhuận táo, thích hợp với chứng ho khan do lao phổi. [Phương hai mươi chín] Hoàng tinh 30–60g, đường phèn 30–50g. Thêm một bát nước sạch, cho vào nồi hấp cách thủy nấu 2 giờ, dùng kèm bữa ăn. Phương này thích hợp với chứng ho có đờm lẫn máu do lao phổi.<Điều trị lao phổi>