Điều trị chứng ứ thấp theo phân chứng y học cổ truyền

Ứ thấp là chứng do thấp tà chặn ở trung tiêu, chức năng vận hóa suy yếu, chủ yếu biểu hiện bằng các triệu chứng như bụng đầy, cơ thể nặng nề, ăn kém, v.v. Đây là bệnh thường xảy ra vào mùa hè, mùa mưa, đặc biệt phổ biến ở các vùng ven biển, miền Nam Trung Quốc và các khu vực có khí hậu ẩm ướt, ảnh hưởng không nhỏ đến công việc và sinh hoạt của con người. Người bệnh này thường không có thay đổi bất thường trong các xét nghiệm lý hóa, y học hiện đại xếp vào nhóm rối loạn chức năng tiêu hóa. Theo y học cổ truyền, ứ thấp là do thấp tà gây bệnh, bệnh ở vị trí tỳ vị, cơ chế bệnh lý chủ yếu là thấp tà chặn ở trung tiêu, thăng giáng thất thường. Dựa vào đặc điểm biểu hiện lâm sàng và cơ chế bệnh lý khác nhau, y học cổ truyền thường chia ứ thấp thành các loại sau để phân chứng điều trị.
Loại thấp tà ám ảnh tỳ vị: chứng thấy cơ thể mệt mỏi nặng nề, hoặc đầu nặng như bị bọc, ngực đầy bụng trướng, ăn kém, miệng nhạt, không vị, đại tiện lỏng, hoặc có cảm lạnh, lưỡi nhạt, lớp lưỡi trắng dính, mạch nhu trơn. Phương pháp điều trị: thơm hóa thấp, dùng bài thuốc Hoạt Hương Chính Khí Tán gia giảm. Dùng các vị thuốc: hoa hoạt hương, tần thảo, trần bì, bạch chỉ, hậu bộc, bán hạ, bạch truật, đại phúc bì, phục linh, kiến khu, cam thảo, v.v.
Loại thấp nhiệt trung đình: chứng thấy tứ chi nặng nề, bụng trướng như đau, miệng đắng dính, khát không muốn uống, ăn kém, tiểu ít vàng, đại tiện không thoải mái, hoặc sốt, ra mồ hôi nhưng sốt không hạ, lưỡi đỏ, lớp lưỡi vàng dính, mạch nhu sốt. Phương pháp điều trị: thanh nhiệt hóa thấp, dùng bài thuốc Vương Thị Liên Bổ Dẫn gia giảm. Dùng các vị thuốc: hoàng liên, chi tử, bán hạ, hậu bộc, thất sài hồ, lô căn, thạch trúc, lá sen tươi, ý dĩ nhân, trần bì, kiến khu, cam thảo, v.v.
Loại tỳ hư thấp trệ: chứng thấy tứ chi mệt mỏi, bụng trướng, thích ấn, đại tiện lỏng, mệt mỏi, chán ăn dầu mỡ, lưỡi nhạt, lớp lưỡi mỏng dính, hoặc lưỡi nhạt to, mạch nhu chậm. Phương pháp điều trị: kiện tỳ hóa thấp, dùng bài thuốc Hương Sa Lục Quân Tử Thang gia giảm. Dùng các vị thuốc: đảng sâm, bạch truật, phục linh, bán hạ, trần bì, mộc hương, sa nhân, cát căn, hoa hoạt hương, ý dĩ nhân, phiến đậu, kiến khu, cam thảo.