Các phương phổ biến giúp chăm sóc mũi và tai

Phương chăm sóc mũi và tai là những bài thuốc có tác dụng làm ẩm da vùng mũi tai, chống gió lạnh ở mũi, chịu lạnh ở tai, thông thoáng khoang mũi, làm tai nhọn chắc khỏe, đồng thời phòng ngừa các bệnh tai mũi. Cơ chế hoạt động của phương này là dưỡng phế kiện tỳ, chống gió, lợi thấp hoặc ôn kinh tán hàn, dưỡng huyết thông mạch, dưỡng thận tả nhiệt. Các phương dân gian phổ biến giúp chăm sóc mũi và tai chủ yếu như sau. [Phương 1] Thiên đông 9 gram, mè đen 15 gram, Nam sa sâm, mạch môn, hoàng tinh, vương trúc, sinh địa hoàng, xuyên bối mẫu mỗi thứ 9 gram. Đun nước uống ấm, mỗi ngày một thang, chia làm 2 lần uống sáng – tối. Đồng thời có thể dùng thêm sơn dược, ích dĩ mỗi thứ 9 gram, nghiền nhỏ, rang vàng nhạt, trộn với đường đỏ uống, cách ngày dùng với thuốc sắc, giúp tránh tiêu chảy. Phương này dưỡng ẩm, bảo vệ mũi, có hiệu quả điều trị tình trạng màu sắc mũi bất thường. [Phương 2] Tàng kỷ tử 27 gram, xác châu 6 gram, phòng phong, tế bì, phì ngọc trúc mỗi thứ 9 gram, cam thảo sao 4,5 gram, ích dĩ 12 gram, bách hợp 9 gram. Đun nước uống ấm, mỗi ngày một thang. Phương này tán phong kiện tỳ, giúp da mũi tươi sáng, bóng khỏe, phòng ngừa bệnh mũi, duy trì chức năng sinh lý bình thường. [Phương 3] Nhân sâm 15 gram, cảnh giới 10 gram, tế tâm 3 gram, trần cương 10 gram, hà tử 6 gram, ngư não thạch nung 15 gram, cam thảo 10 gram. Đun nước uống, mỗi 2 ngày một thang, cũng có thể điều chỉnh liều lượng để làm thành viên hoặc bột uống. Phương này thông khiếu mũi, có thể phòng ngừa chứng cảm cúm hôi, mũi ngọn xanh tím, chảy nước mũi trong và tắc nghẽn. [Phương 4] Huyền sâm, mạch môn mỗi thứ 15 gram, sinh địa, bạch thược mỗi thứ 10 gram, bạc hà 3 gram, xuyên bối 12 gram, đan bì 6 gram, lá mít 10 gram, mè đen 12 gram, lá sương sương 10 gram, cam thảo 6 gram. Đun nước uống, mỗi ngày một thang, uống 2 lần sáng – tối. Phương này dưỡng âm nhuận táo, thanh phế kiện mũi, có thể phòng ngừa khô ráp, mất ánh sáng ở mũi. [Phương 5] Đại hoàng, chi tiêu, bá hương, nhân quả hồ đào mỗi thứ bằng nhau. Ba vị thuốc nghiền thành bột, trộn đều, đắp lên tổn thương, mỗi ngày 3-4 lần; rửa sạch, lại nhai nhuyễn nhân quả hồ đào đắp lên. Phương này thanh nhiệt nội, thanh trừ tà khí tích tụ, tiêu thũng lương huyết, phù hợp với chứng rượu tật mũi lâu năm không khỏi. [Phương 6] Tiểu tuý một nắm. Dùng 3 chén nước, đun lấy 1 chén, chia uống nhiều lần. Phương này có thể phòng ngừa bệnh mũi, bảo vệ mũi. [Phương 7] Ma hoàng 10 gram, hạnh nhân 15 gram, sinh thạch cao 30 gram, chi tử, sinh cam thảo, tân di mỗi thứ 10 gram, tang kỷ tử 3 gram. Đun nước uống, mỗi ngày một thang, chia làm 2 lần uống. Phương này tuyên phế thông khiếu, dùng cho trường hợp cảm phong mũi chảy nước mũi trong không ngừng. [Phương 8] Đậu hũ khô đã ngâm nước 100 gram, cắt khúc, rau dền 200 gram, dầu thực vật 50 gram, hành tây sợi, muối, đường, bột vị giác và bột củ nghệ mỗi thứ vừa đủ. Cho dầu vào chảo, khi nóng lên cho hành tây sợi vào xào thơm, rồi cho đậu hũ khô vào xào đến độ chín khoảng 70%, tiếp theo cho rau dền vào đảo đều, thêm muối, đường, bột vị giác đến khi chín kỹ, đổ hỗn hợp bột củ nghệ vào, khi nước sốt trong suốt là tắt bếp. Phương này trừ đàm, thanh can, khai khiếu tai, thường xuyên ăn kèm bữa cơm sẽ tăng cường và cải thiện thính lực. [Phương 9] Lá Robusta 10 gram, quả lê (quả) 1000 gram, nước sôi đun nóng mềm, bỏ vỏ, loại bỏ hạt, mật ong vừa đủ. Cho lá Robusta vào nồi đất, thêm nước vừa phải, đun sôi 20 phút, lọc qua vải màn, thu lấy dịch lọc để dùng sau. Cho thịt lê vào nồi đất hoặc nồi inox, thêm dịch lọc từ lá Robusta, đun đến khi cạn gần hết nước, cho mật ong vào tiếp tục đun, khuấy đều liên tục, đến khi cạn nước là được. Phương này thanh can, bổ hư, khai khiếu tai, ăn thường xuyên có thể phòng ngừa suy giảm thính lực. [Phương 10] Nội quế, gừng khô, ớt đỏ mỗi thứ 15 gram; dùng dầu thực vật 250 gram ngâm thuốc 3 lần, chiết bỏ bã, cho thêm 60 gram hoàng lạc tan chảy. Phương này ôn cơ thịt, thông mạch máu, ăn thường xuyên phòng ngừa tai bị lạnh. [Phương 11] Táo bỏ hạt, gói cùng cây xanh thiêu, nghiền nhỏ. Trộn với dầu thơm đắp lên. Phương này giải độc, đẩy mủ, chữa tai có mụn mủ loét. [Phương 12] Tỏi trắng 15 gram, hải tảo, bạch truật, từ thạch, mạch môn, bạch thược, sinh địa dịch, táo đỏ, cam thảo mỗi thứ 30 gram. Đun nước, mỗi ngày một thang, chia làm 3 lần uống. Phương này trích từ "Thiên Kim Phương", công dụng dưỡng âm thận, tả nhiệt thận, nhuận khiếu tai, phòng ngừa bệnh tai. [Phương 13]
Dương quy, hoàng bá mỗi thứ 30 gram, dầu mè 20 ml. Trộn thuốc với dầu mè, cho vào đồ đựng bằng đồng, đun nóng khoảng 10 phút, sau đó cho thêm một lượng phù hợp sáp ong, đợi sáp tan chảy là thu được dầu, để nguội thành dạng kem mềm. Khi dùng, trước tiên rửa sạch tai bằng trà đặc hoặc nước cam thảo, lau khô, rồi thoa kem lên, mỗi ngày 1–2 lần. Phương này dùng cho trường hợp tai bị lạnh có vết loét. [Phương 14] Dương quy 30 gram, quế chi 15 gram, xích thược 12 gram, tế tâm 3 gram, thông thảo 15 gram, táo đỏ, cam thảo mỗi thứ 10 gram. Quế chi bỏ vỏ, thông thảo sao, táo đỏ bỏ phần ruột. Đun nước uống, mỗi tuần 2 thang, dùng liên tục trong 1 tháng. Phương này trích từ "Kim Quí Yếu Lược", công dụng ôn kinh tán hàn, dưỡng huyết thông mạch, do đó có thể phòng ngừa tai bị lạnh. [Phương 15] Dứa đầu tỏi nguyên chất vừa đủ. Nghiền nát, thêm ấm, mùa hè dán sâu vào tai bị lạnh, sau một ngày bỏ đi. Lưu ý: trước khi bôi thuốc, nên thoa một lớp dầu trong lên da để tránh bỏng da. Phương này có thể phòng ngừa tái phát tai bị lạnh khi vào mùa đông.