Do cơ thể tăng nhạy cảm với một số tác nhân gây dị ứng, dẫn đến phản ứng bất thường chủ yếu tại niêm mạc mũi. Lâm sàng chia làm hai loại: viêm mũi dị ứng diễn ra quanh năm và viêm mũi dị ứng theo mùa (còn gọi là bệnh phấn hoa hay sốt cỏ khô). Loại đầu phổ biến hơn.
Triệu chứng khởi phát là ngứa mũi từng cơn, tiếp theo là các cơn hắt hơi liên tục, sau đó là tiết dịch mũi dạng nước trong nhiều, nghẹt mũi mức độ khác nhau. Sau khi triệu chứng xuất hiện, dần dần giảm. Trường hợp điển hình thường xảy ra mỗi sáng sớm hoặc cách vài ngày hoặc vài tuần một lần.
Nguyên nhân gồm: (1) Yếu tố di truyền, có thể từ cha hoặc mẹ, nhưng chủ yếu do di truyền từ mẹ. (2) Niêm mạc mũi bị kích thích bởi tác nhân dị ứng như hít phải phấn hoa, bụi, nấm mốc; ăn sữa, cá tôm, trứng; tiếp xúc mỹ phẩm, lông thú, rượu; tiêm penicillin, streptomycin, chế phẩm huyết thanh... (3) Nhiễm trùng có thể thúc đẩy xuất hiện và nặng thêm các triệu chứng dị ứng, đặc biệt là hen suyễn. Ngoài ra, cũng có mối liên hệ nhất định với các yếu tố vật lý như lạnh, nóng, ẩm, ánh sáng mặt trời hoặc rối loạn nội tiết.
Giai đoạn phát bệnh: niêm mạc mũi phù nề, nhợt nhạt hoặc tím xám, rõ nhất ở gai mũi dưới, có nhiều dịch tiết dạng nước trong lòng khoang mũi. Giai đoạn nghỉ: niêm mạc mũi có thể hoàn toàn bình thường, trường hợp bệnh kéo dài và phản ứng mạnh thì niêm mạc mũi chuyển thành dạng polyp hoặc hình thành polyp. Soi mẫu dịch tiết mũi thấy tăng tế bào bạch cầu ái toan. Dựa vào tiền sử phát bệnh kiểu cơn, niêm mạc mũi nhợt phù nề, tăng tế bào ái toan trong dịch tiết, có thể chẩn đoán xác định.
Phương pháp điều trị đặc hiệu là phát hiện nguyên nhân dị ứng cần tránh xa, hoặc dùng chính nguyên nhân dị ứng đã tìm ra để chế tạo dung dịch miễn dịch đặc hiệu nhằm điều trị miễn dịch đặc hiệu. Phương pháp điều trị không đặc hiệu chủ yếu dùng thuốc kháng histamine, hormone corticoid, thuốc nhỏ mũi… giúp giảm nhẹ và làm dịu triệu chứng. Nếu có polyp mũi, giãn gai mũi hoặc vẹo vách ngăn, nên cân nhắc phẫu thuật.
Viêm mũi dị ứng thuộc phạm vi "mũi". Bệnh này bản chất thuộc thận, biểu hiện thuộc phổi và tỳ, có cả do bẩm sinh và hậu thiên mắc phải. Phổi khí hư, vệ dương bất cố, tân lý thưa giãn, phong hàn xâm nhập qua kẽ hở, tà chính tương đấu, phổi khí không thông điều, dịch thủy đình tụ, tắc nghẽn cửa mũi, dẫn đến hắt hơi liên tục; thận thủy phạm thổ, tỳ bất hóa dịch, khí bất khống dịch thì dịch trong chảy ra không ngừng; thận khí hư yếu, không thể thu nạp, khí không trở về gốc, tiêu hao ở trên, khiến triệu chứng kéo dài dai dẳng. Bệnh này thường điều trị theo phổi, tỳ, thận, chủ yếu bổ khí cố biểu, ích phổi chỉ hắt hơi, ôn bổ thận khí, phối hợp với thuốc ôn thông cửa mũi, khu phong tán tà. Bệnh thuộc chứng hàn, điều trị nên ôn bổ.<鼻炎>
|
