1) Phương thuốc thành phương điều trị táo bón:
① Tăng dung hoàn (Theo "Tế sinh phương"): Nhục dung 2 phần, trầm hương 1 phần, tán nhỏ, dùng nước mễ nhân làm hồ viên thành viên bằng hạt ngô. Trong phương, nhục dung ôn bổ thận dương, nhuận tràng thông tiện; trầm hương hạ khí dẫn trệ; nước ép mễ nhân nhuận tràng thông tiện. Các vị thuốc phối hợp với nhau, cùng có tác dụng ôn bổ thận dương, hạ khí dẫn trệ, nhuận tràng thông tiện, đặc biệt thích hợp với người già thể yếu, do thận dương hư tổn gây ra táo bón. Cách dùng: mỗi lần uống 70 viên, uống lúc bụng đói với nước gạo.
② Tô ma châu (Trích từ "Cổ kim thư tịch tích y bộ toàn lục", mục "Tiểu đại tiện"): Mễ nhân và tô tử hai vị bằng nhau, nghiền nát, lọc lấy nước, nấu thành cháo ăn. Trong phương, mễ nhân nhuận tràng thông tiện; tô tử hạ khí hóa đàm dẫn trệ, tăng cường hiệu quả thông tiện của mễ nhân, thích hợp với trường hợp táo bón do đại tràng khô khốc, dịch táo.
③ Uy linh tiên hoàn (Trích từ "Cổ kim thư tịch tích y bộ toàn lục", mục "Tiểu đại tiện"): Hoàng kỳ, chỉ thực, uy linh tiên mỗi vị bằng nhau, tán nhỏ, luyện mật làm viên bằng hạt ngô. Dùng hoàng kỳ bổ khí; chỉ thực lý khí dẫn trệ; uy linh tiên hóa trệ thông tiện. Phù hợp với người cao tuổi do dịch khô, táo bón. Cách dùng: mỗi lần uống 50-70 viên, uống bất cứ lúc nào, dùng nước gừng hoặc nước trắng, tránh uống trà.
④ Nghịch huyết đan (Xuất xứ như trên): Đương quy rượu ngâm sấy, thục địa mỗi vị bằng nhau, tán nhỏ, luyện mật làm viên uống. Trong phương, đương quy dưỡng huyết; thục địa dưỡng âm; hai vị kết hợp có thể điều trị táo bón do âm huyết hư tổn.
⑤ Đề bàn tán (Theo "Tạp bệnh nguyên lưu tư trúc"): Cẩu u nghiền thành bột cực mịn, dùng một củ hành trắng, nhúng bột cẩu u vào hậu môn là thông, đây chính là "Bộc lệ kiếm", có thể chữa chứng tiểu đại tiện không thông. Trong phương, cẩu u trừ phong thấp, tán hàn, chỉ đau; hành trắng tính cay ấm, thông dương, phối hợp có thể chữa chứng táo bón do hàn.
⑥ Pháp hỏa ấp (Theo "Chứng trị hội bổ"): Dùng đại hoàng 1 lượng, bá đậu 5 tiền, tán nhỏ, dùng 10 cây hành trắng, men rượu trộn thành bánh, thêm 3 phân ngân hương, đắp lên rốn, dùng vải che, ấp nóng, khi cảm thấy ruột trong bụng kêu to thì bỏ đi.
(2) Một số phương đơn, phương nghiệm phổ biến điều trị táo bón ở người già gồm:
① Bạch truật 60g, sinh địa 30g, thăng ma 3g, sắc nước uống; hoặc dùng riêng bạch truật 60g, sắc nước uống. Nghiên cứu dược lý hiện đại cho thấy bạch truật có thể thúc đẩy tiết dịch đường tiêu hóa, làm tăng tiết dịch đường tiêu hóa, tăng cường nhu động ruột.
② Chỉ thực 6～10g, sắc nước uống. Theo nghiên cứu dược lý hiện đại, chỉ thực có thể thúc đẩy nhu động ruột, giãn cơ trơn ruột, vì vậy người già không nên dùng quá liều.
③ Lai phục tử 30～60g, uống với nước ấm, ngày 2～3 lần, dùng để điều trị táo bón thói quen ở người già.
④ Vọng giang nam 30g, sắc một lần uống, dùng để điều trị táo bón thói quen, ngày hôm sau có thể bài tiện mềm. Loại thuốc này có hiệu quả bình can, rất phù hợp với người già bị tăng huyết áp kèm táo bón, hoặc những bệnh nhân không nên cố gắng quá nhiều khi đi đại tiện.
⑤ Đương quy 20g, nhục dung 20g, hãm nước uống như trà, dùng để điều trị táo bón do âm hư huyết hư, ruột khô khan.
⑥ Một ly nước muối loãng, mỗi sáng uống lúc bụng đói.
|
